Cathemerina

1. Hymnus ad Galli cantum Ales diei nuntius

lucem propinquam praecinit;

nos excitator mentium

iam Christus ad vitam vocat.

auferte clamat ‘lectulos

aegros, soporos, desides;

castique, recti ac sobrii

vigilate, iam sum proximus.’

post solis ortum fulgidi

serum est cubile spernere,

ni parte noctis addita

tempus labori adieceris.

vox ista qua strepunt aves

stantes sub ipso culmine,

paulo ante quam lux emicet,

nostri figura est iudicis.

tectos tenebris horridis

stratisque opertos segnibus

suadet quietem linquere

iam iamque venturo die,

ut, cum coruscis flatibus

aurora caelum sparserit,

omnes labore exercitos

confirmet ad spem luminis.

hic somnus ad tempus datus

est forma mortis perpetis:

peccata, ceu nox horrida,

cogunt iacere ac stertere.

sed vox ab alto culmine

Christi docentis praemonet

adesse iam lucem prope,

ne mens sopori serviat,

ne somnus usque ad terminos

vitae socordis opprimat

pectus sepultum crimine

et lucis oblitum suae.

ferunt vagantes daemonas

laetos tenebris noctium

gallo canente exterritos

sparsim timere et cedere.

invisa nam vicinitas

lucis, salutis, numinis,

rupto tenebrarum situ

noctis fugat satellites.

hoc esse signum praescii

norunt repromissae spei,

qua nos soporis liberi

speramus adventum Dei.

quae vis sit huius alitis,

Salvator ostendit Petro,

ter antequam gallus canat

sese negandum praedicans.

fit namque peccatum prius

quam praeco lucis proximae

inlustret humanum genus

finemque peccandi ferat.

flevit negator denique

ex ore prolapsum nefas,

cum mens maneret innocens

animusque servaret fidem.

nec tale quidquam postea

linguae locutus lubrico est,

cantuque galli cognito

peccare iustus destitit.

inde est quod omnes credimus

illo quietis tempore

quo gallus exultans canit

Christum redisse ex inferis.

tunc mortis oppressus vigor,

tunc lex subacta est Tartari,

tunc vis diei fortior

noctem coegit cedere.

iam iam quiescant inproba,

iam culpa furva obdormiat,

iam noxa letalis suum

perpessa somnum marceat.

vigil vicissim spiritus

quodcumque restat temporis,

dum meta noctis clauditur,

stans ac laborans excubet.

Iesum ciamus vocibus

flentes, precantes, sobrii;

intenta supplicatio

dormire cor mundum vetat.

sat convolutis artubus

sensum profunda oblivio

pressit, gravavit, obruit

vanis vagantem somniis.

sunt nempe falsa et frivola

quae mundiali gloria,

ceu dormientes, egimus:

vigilemus, hic est veritas.

aurum, voluptas, gaudium,

opes, honores, prospera,

quaecumque nos inflant mala,

fit mane, nil sunt omnia.

tu, Christe, somnum dissice,

tu rumpe noctis vincula,

tu solve peccatum vetus,

novumque lumen ingere.

2. Hymnus Matutinus Nox et tenebrae et nubila,

confusa mundi et turbida,

lux intrat, albescit polus,

Christus venit, discedite.

caligo terrae scinditur

percussa solis spiculo,

rebusque iam color redit

vultu nitentis sideris.

sic nostra mox obscuritas

fraudisque pectus conscium

ruptis retectum nubibus

regnante pallescet Deo.

tunc non licebit claudere

quod quisque fuscum cogitat,

sed mane clarescent novo

secreta mentis prodita.

fur ante lucem squalido

inpune peccat tempore,

sed lux dolis contraria

latere furtum non sinit.

versuta fraus et callida

amat tenebris obtegi,

aptamque noctem turpibus

adulter occultus fovet.

sol, ecce, surgit igneus:

piget, pudescit, paenitet,

nec teste quisquam lumine

peccare constanter potest.

quis mane sumptis nequiter

non erubescit poculis,

cum fit libido temperans,

astumque nugator sapit?

nunc, nunc severum vivitur,

nunc nemo temptat ludicrum,

inepta nunc omnes sua

vultu colorant serio.

haec hora cunctis utilis

qua quisque quod studet gerat,

miles, togatus, navita,

opifex, arator, institor.

illum forensis gloria,

hunc triste raptat classicum.

mercator hinc ac rusticus

avara suspirant lucra.

At nos lucelli ac faenoris

fandique prorsus nescii,

nec arte fortes bellica,

te, Christe, solum novimus.

te mente pura et simplici,

te voce, te cantu pio

rogare curvato genu

flendo et canendo discimus.

his nos lucramur quaestibus,

hac arte tantum vivimus,

haec inchoamus munera,

cum sol resurgens emicat.

intende nostris sensibus

vitamque totam dispice;

sunt multa fucis inlita,

quae luce purgentur tua.

durare nos tales iube,

quales, remotis sordibus,

nitere pridem iusseras

Iordane tinctos flumine.

quodcumque nox mundi dehinc

infecit atris nubibus,

tu, rex, Eoi sideris

vultu sereno inlumina,

tu, sancte, qui taetram picem

candore tinguis lacteo,

ebenoque crystallum facis,

delicta tergens 1 livida.

sub nocte Iacob caerula,

luctator audax angeli,

eo usque dum lux surgeret,

sudavit inpar proelium;

sed cum iubar claresceret,

lapsante claudus poplite

emurque victus debile,

culpae vigorem perdidit.

nutabat inguen saucium,

quae corporis pars vilior

longeque sub cordis loco

diram fovet libidinem.

hae nos docent imagines

hominem tenebris obsitum,

si forte non cedat Deo,

vires rebelles perdere.

erit tamen beatior,

intemperans membrum cui

luctando claudum et tabidum

dies oborta invenerit.

tandem facessat caecitas,

quae nosmet in praeceps

diu lapsos sinistris gressibus

errore traxit devio.

haec lux serenum conferat

purosque nos praestet sibi;

nihil loquamur subdolum,

volvamus obscurum nihil.

sic tota decurrat dies,

ne lingua mendax, ne manus

oculive peccent lubrici,

ne noxa corpus inquinet.

speculator adstat desuper,

qui nos diebus omnibus

actusque nostros prospicit

a luce prima in vesperum.

hic testis, hic est arbiter,

hic intuetur quidquid est

humana quod mens concipit;

hunc nemo fallit iudicem.

3. Hymnus ante cibum O crucifer bone, lucisator,

omniparens pie, Verbigena,

edite corpore virgineo,

sed prius in genitore potens,

astra, solum, mare quam fierent,

huc nitido, precor, intuitu

flecte salutiferam faciem

fronte serenus et irradia,

nominis ut sub honore tui has

epulas liceat capere.

te sine dulce nihil, Domine,

nec iuvat ore quid adpetere,

pocula ni prius atque cibos,

Christe, tuus favor inbuerit,

omnia sanctificante fide.

fercula nostra Deum sapiant,

Christus et influat in pateras;

seria, ludicra, verba, iocos,

denique quod sumus aut agimus,

trina superne regat pietas.

hic mihi nulla rosae spolia,

nullus aromate fragrat 1 odor,

sed liquor influit ambrosius

nectareamque fidem reddet

fusus ab usque Patris gremio.

sperne, Camena, leves hederas,

cingere tempora quis solita es,

sertaque mystica dactylico

texere docta liga strophio,

laude Dei redimita comas.

quod generosa potest anima,

lucis et aetheris indigena,

solvere dignius obsequium,

quam data munera si recinat

artificem modulata suum?

ipse homini quia cuncta dedit,

quae capimus dominante manu;

quae polus aut humus aut pelagus

aëre, gurgite, rure creant,

haec mihi subdidit, et sibi me.

callidus inlaqueat volucres

aut pcdicis dolus aut maculis,

inlita glutine corticeo

vimina plumigeram seriem

inpediunt et abire vetant.

ecce per aequora fluctivagos

texta greges sinuosa trahunt;

piscis item sequitur calamum

raptus acumine vulnifico,

credula saucius ora cibo.

fundit opes ager ingenuas,

dives aristiferae segetis,

hic ubi vitea pampineo

bracchia palmite luxuriant,

pacis alumna ubi baca viret.

haec opulentia Christicolis

servit et omnia subpeditat.

absit enim procul illa fames,

caedibus ut pecudum libeat

sanguineas lacerare dapes.

sint fera gentibus indomitis

prandia de nece quadrupedum;

nos holeris coma, nos siliqua

feta legumine multimodo

paverit innocuis epulis.

spumea mulctra gerunt niveos

ubere de gemino latices,

perque coagula densa liquor

in solidum coit, et fragili

lac tenerum premitur calatho.

mella recens mihi Cecropia

nectare sudat olente favus;

haec opifex apis aërio

rore liquat tenuique thymo,

nexilis inscia conubii.

hinc quoque pomiferi nemoris

munera mitia pro veniunt;

arbor onus tremefacta suum

deciduo gravis imbre pluit

puniceosque iacit cumulos.

quae veterum tuba quaeve lyra

flatibus inclyta vel fidibus

divitis omnipotentis opus,

quaeque fruenda patent homini,

laudibus aequiperare queat?

te, Pater optime, mane novo,

solis et orbita cum media est,

te quoque luce sub occidua,

sumere cum monet hora cibum,

nostra, Deus, canet harmonia.

quod calet halitus interior,

corde quod abdita vena tremit,

pulsat et incita quod resonam

lingua sub ore latens caveam,

laus superi Patris esto mihi.

nos igitur tua, sancte, manus

caespite conposuit madido,

effigiem meditata suam,

utque foret rata materies

flavit et indidit ore animam. 1

tunc per amoena virecta iubet

frondicomis habitare locis,

ver ubi perpetuum redolet

prataque multicolora latex

quadrifluo celer amne rigat.

haec tibi nunc famulentur ait

‘usibus omnia dedo tuis,

sed tamen aspera mortifero

stipite carpere poma veto,

qui medio viret in nemore.’

hic draco perfidus indocile

virginis inficit ingenium,

ut socium malesuada virum

mandere cogeret ex vetitis,

ipsa pari peritura modo.

corpora mutua (nosse nefas)

post epulas inoperta vident,

lubricus error et erubuit:

tegmina suta parant foliis,

dedecus ut pudor occuleret.

conscia culpa Deum pavitans

sede pia procul exigitur.

innuba femina quae fuerat,

coniugis excipit imperium,

foedera tristia iussa pati.

auctor et ipse doli coluber

plectitur inprobus, ut mulier

colla trilinguia calce terat;

sic coluber muliebre solum

suspicit atque virum mulier.

his ducibus vitiosa dehinc

posteritas ruit in facinus,

dumque rudes imitatur avos,

fasque nefasque simul glomerans,

inpia crimina morte luit.

ecce venit nova progenies,

aethere proditus alter homo,

non luteus velut ille prius,

sed Deus ipse gerens hominem,

corporeisque carens vitiis.

fit caro vivida Sermo Patris,

numine quam rutilante gravis

non thalamo, neque iure tori,

nec genialibus inlecebris

intemerata puella parit.

hoc odium vetus illud erat,

hoc erat aspidis atque hominis

digladiabile discidium,

quod modo cernua femineis

vipera proteritur pedibus.

edere namque Deum merita

omnia virgo venena domat;

tractibus anguis inexplicitis

virus inerme piger revomit,

gramine concolor in viridi.

quae feritas modo non trepidat

territa de grege candidulo?

inpavidas lupus inter oves

tristis obambulat et rabidum

sanguinis inmemor os cohibet.

agnus enim vice mirifica

ecce leonibus imperitat,

exagitansque truces aquilas

per vaga nubila perque Notos

sidere lapsa columba fugat.

tu mihi, Christe, columba potens,

sanguine pasta cui cedit avis,

tu niveus per ovile tuum

agnus hiare lupum prohibes,

subiuga tigridis ora premens.

da, locuples Deus, hoc famulis

rite precantibus, ut tenui

membra cibo recreata levent,

neu piger inmodicis dapibus

viscera tenta gravet stomachus.

haustus amarus abesto procul,

ne libeat tetigisse manu

exitiale quid aut vetitum;

gustus et ipse modum teneat,

sospitet ut iecur incolume.

sit satis anguibus horrificis

liba quod inpia corporibus

a! miseram peperere necem;

sufficiat semel ob facinus

plasma Dei potuisse mori.

oris opus, vigor igneolus

non moritur, quia flante Deo

conpositus superoque fluens '

de solio patris artificis

vim liquidae rationis habet.

viscera mortua quin etiam

post obitum reparare datur,

eque suis iterum tumulis

prisca renascitur effigies,

pulvereo coeunte situ.

credo equidem, neque vana fides,

corpora vivere more animae;

nam modo corporeum memini

de Phlegethonte gradu facili

ad superos remeasse Deum.

spes eadem mea membra manet,

quae redolentia funereo

iussa quiescere sarcophago,

dux parili redivivus humo

ignea Christus ad astra vocat.

4. Hymnus post cibum Pastis visceribus ciboque sumpto,

quem lex corporis inbecilla poscit,

laudem lingua Deo Patri rependat,

Patri, qui Cherubin sedile sacrum

nec non et Seraphin suum supremo

subnixus solio tenet regitque.

hic est quem Sabaoth Deum vocamus,

expers principii carensque fine,

rerum conditor et repertor orbis,

fons vitae liquida fluens ab arce,

infusor fidei, sator pudoris,

mortis perdomitor, salutis auctor.

omnes quod sumus aut vigemus, inde est.

regnat Spiritus ille sempiternus

a Christo simul et Parente missus.

intrat pectora candidus pudica,

quae templi vice consecrata rident

postquam conbiberint Deum medullis.

sed si quid vitii dolive nasci

inter viscera iam dicata sensit,

ceu spurcum refugit celer sacellum.

taetrum flagrat enim vapore crasso

horror conscius aestuante culpa,

offensumque bonum niger repellit.

nec solus pudor innocensve votum

templum constituunt perenne Christo

in cordis medii sinu ac recessu,

sed ne crapula ferveat cavendum est,

quae sedem fidei cibis refertam

usque ad congeriem coartet intus.

parcis victibus expedita corda

infusum melius Deum receptant;

hic pastus .animae est saporque verus.

sed nos tu gemino fovens paratu

artus atque animas utroque pastu

confirmas, Pater, ac vigore conples.

sic olim tua praecluens potestas

inter raucisonos situm leones

inlapsis dapibus virum refovit.

illum fusile numen execrantem

et curvare caput sub expolita

aeris materia nefas putantem

plebs dirae Babylonis ac tyrannus

morti subdiderant, feris dicarant

saevis protinus haustibus vorandum.

o semper pietas fidesque tuta!

lambunt indomiti virum leones,

intactumque Dei tremunt alumnum.

adstant comminus et iubas reponunt,

mansuescit rabies, fameque blanda

praedam rictibus ambit incruentis.

sed cum tenderet ad superna palmas

expertumque sibi Deum rogaret

clausus iugiter indigensque victus,

iussus nuntius advolare terris,

qui pastum famulo daret probato,

raptim desilit obsequente mundo.

cernit forte procul dapes inemptas,

quas messoribus Ambacum 1 propheta

agresti bonus exhibebat arte.

huius caesarie manu prehensa,

plenis, sicut erat, gravem canistris

suspensum rapit et vehit per auras.

tum raptus simul ipse prandiumque

sensim labitur in lacum leonum,

et quas tunc epulas gerebat offert.

sumas laetus ait ‘libensque carpas,

quae summus Pater angelusque Christi

mittunt liba tibi sub hoc periclo.’

his sumptis Danielus excitavit

in caelum faciem, ciboque fortis

amen reddidit, alleluia dixit.

sic nos muneribus tuis refecti,

largitor Deus omnium bonorum,

grates reddimus et sacramus hymnos.

tu nos tristifico velut tyranno

mundi scilicet inpotentis actu

conclusos regis et feram repellis,

quae circumfremit ac vorare temptat,

nsanos acuens furore dentes,

cur te, summe Deus, precemur unum.

vexamur, premimur, malis rotamur;

oderunt, lacerant, trahunt, lacessunt;

iuncta est suppliciis fides iniquis.

nec defit tamen anxiis medella;

nam languente truci leonis ira

inlapsae superingeruntur escae.

quas si quis sitienter hauriendo,

non gustu tenui sed ore pleno,

internis velit inplicare venis,

hic sancto satiatus ex propheta

iustorum capiet cibos virorum,

qui fructum Domino metunt perenni.

nil est dulcius ac magis saporum,

nil quod plus hominem iuvare possit,

quam vatis pia praecinentis orsa.

his sumptis licet insolens potestas

pravum iudicet inrogetque mortem,

inpasti licet inruant leones,

nos semper Dominum Patrem fatentes

in te, Christe Deus, loquemur unum,

constanterque tuam crucem feremus.

5. Hymnus ad incensum lucernae Inventor rutili, dux bone, luminis,

qui certis vicibus tempora dividis,

merso sole chaos ingruit horridum.

lucem redde tuis, Christe, fidelibus.

quamvis innumero sidere regiam

lunarique polum lampade pinxeris,

incussu silicis lumina nos tamen

monstras saxigeno semine quaerere,

ne nesciret homo spem sibi luminis

in Christi solido corpore conditam,

qui dici stabilem se voluit petram,

nostris igniculis unde genus venit.

pinguis quos olei rore madentibus

lychnis aut facibus pascimus aridis,

quin et fila favis scirpea floreis

presso melle prius conlita fingimus.

vivax flamma viget, seu cava testula

sucum linteolo suggerit ebrio,

seu pinus piceam fert alimoniam,

seu ceram teretem stuppa calens bibit.

nectar de liquido vertice fervidum

guttatim lacrimis stillat olentibus,

ambustum quoniam vis facit ignea

imbrem de madido flere cacumine.

splendent ergo tuis muneribus, Pater,

flammis nobilibus 1 scilicet atria,

absentemque diem lux agit aemula,

quam nox cum lacero victa fugit peplo.

sed quis non rapidi luminis arduam

manantemque Deo cernat originem?

Moses nempe Deum spinifero in rubo

vidit conspicuo lumine flammeum.

felix qui meruit sentibus in sacris

caelestis solii visere principem,

iussus nexa pedum vincula solvere

ne sanctum involucris pollueret locum.

hunc ignem populus sanguinis inclyti,

maiorum meritis tutus et inpotens,

suetus sub dominis vivere barbaris,

iam liber sequitur longa per avia.

qua gressum tulerant castraque caerulae

noctis per medium concita moverant,

plebem pervigilem fulgure praevio

ducebat radius sole micantior.

sed rex Niliaci litoris invido

fervens felle iubet praevalidam manum

in bellum rapidis ire cohortibus,

ferratasque acies clangere classicum.

sumunt arma viri seque minacibus

accingunt gladiis, triste canit tuba.

hic fidit iaculis, ille volantia

praefigit calamis spicula Gnosiis.

densetur cuneis turba pedestribus,

currus pars et equos et volucres rotas

conscendunt celeres, signaque bellica

praetendunt tumidis clara draconibus.

hic iam servitii nescia pristini

gens Pelusiacis usta vaporibus

tandem purpurei gurgitis hospita

rubris litoribus fessa resederat.

hostis dirus adest cum duce perfido,

infert et validis proelia viribus.

Moses porro suos in mare praecipit

constans intrepidis tendere gressibus.

praebent rupta locum stagna viantibus,

riparum in faciem pervia sistitur

circumstans vitreis unda liquoribus,

dum plebs sub bifido permeat aequore.

pubes quin etiam decolor asperis

inritata odiis rege sub inpio

Hebraeum sitiens fundere sanguinem

audet se pelago credere concavo.

ibant praecipiti turbine percita

fluctus per medios agmina regia,

sed confusa dehinc unda revolvitur

in semet revolans gurgite confluo.

currus tunc et equos telaque naufraga

ipsos et proceres et vaga corpora

nigrorum videas nare satellitum,

arcis iustitium triste tyrannicae.

quae tandem poterit lingua retexere

laudes, Christe, tuas? qui domitam Pharon

plagis multimodis cedere praesuli

cogis iustitiae vindice dextera;

qui pontum rabidis 1 aestibus invium

persultare vetas, ut refluo in solo 2

securus pateat te duce transitus,

et mox unda rapax ut voret inpios;

cui ieiuna eremi saxa loquacibus

exundant scatebris, et latices novos

fundit scissa silex, quae sitientibus

dat potum populis axe sub igneo.

instar fellis aqua tristifico in lacu

fit ligni venia mel velut Atticum,

lignum est quo sapiunt aspera dulcius,

nam praefixa cruci spes hominum viget.

inplet castra cibus tunc quoque ninguidus,

inlabens gelida grandine densius;

his mensas epulis, hac dape construunt,

quam dat sidereo Christus ab aethere.

nec non imbrifero ventus anhelitu

crassa nube leves invehit alites,

quae, difflata in humum cum semel agmina

fluxerunt, reduci non revolant fuga.

haec olim patribus praemia contulit

insignis pietas numinis unici,

cuius subsidio nos quoque vescimur

pascentes dapibus pectora mysticis.

fessos ille vocat per freta saeculi

discissis populum turbinibus regens,

iactatasque animas mille laboribus

iustorum in patriam scandere praecipit.

illic purpureis tecta rosariis

omnis fragrat humus caltaque pinguia

et molles violas et tenues crocos

fundit fonticulis uda fugacibus.

illic et gracili balsama surculo

desudata fluunt, raraque cinnama

spirant, et folium, fonte quod abdito

praelambens fluvius portat in exitum.

felices animae prata per herbida

concentu pariles suave sonantibus

hymnorum modulis dulce canunt melos,

calcant et pedibus lilia candidis.

sunt et spiritibus saepe nocentibus

poenarum celebres sub Styge feriae

illa nocte, sacer qua rediit Deus

stagnis ad superos ex Acherunticis,

non sicut tenebras de face fulgida

surgens Oceano Lucifer inbuit,

sed terris Domini de cruce tristibus

maior sole novum restituens diem.

marcent suppliciis Tartara mitibus,

exultatque sui carceris otio

functorum 1 populus liber ab ignibus,

nec fervent solito flumina sulphure.

nos festis trahimus per pia gaudia

noctem conciliis votaque prospera

certatim vigili congerimus prece,

extructoque agimus liba sacrario.

pendent mobilibus lumina funibus,

quae suffixa micant per laquearia,

et de languidulis fota natatibus

lucem perspicuo flamma iacit vitro.

credas stelligeram desuper aream

ornatam geminis stare trionibus,

et qua bosphoreum temo regit iugum

passim purpureos spargier hesperos.

o res digna, Deus, 2 quam tibi roscidae

noctis principio grex tuus offerat,

lucem, qua tribuis nil pretiosius,

lucem, qua reliqua praemia cernimus.

tu lux vera oculis, lux quoque sensibus,

intus tu speculum, tu speculum foris;

lumen quod famulans offero, suscipe,

tinctum pacifici chrismatis unguine,

per Christum genitum, summe Pater, tuum

in quo visibilis stat tibi gloria,

qui noster Dominus, qui tuus unicus

spirat de patrio corde Paraclitum.

per quem splendor, honos, laus, sapientia,

maiestas, bonitas et pietas tua

regnum continuat numine triplici,

texens perpetuis saecula saeculis.

6. Hymnus ante somnum Ades, Pater supreme,

quem nemo vidit umquam,

patrisque Sermo Christe,

et Spiritus benigne,

o Trinitatis huius

vis una, lumen unum,1

deus ex Deo perennis,

deus ex utroque missus.

fluxit labor diei,

redit et quietis hora,

blandus sopor vicissim

fessos relaxat artus.

mens aestuans procellis,

curisque sauciata,

totis bibit medullis

obliviale poclum.

serpit per omne corpus

Lethaea vis, nec ullum

miseris doloris aegri

patitur manere sensum.

lex haec data est caducis

deo iubente membris,

ut temperet laborem

medicabilis voluptas,

sed dum pererrat omnes

quies amica venas

pectusque feriatum

placat rigante somno,

liber vagat per auras

rapido vigore sensus,

variasque per figuras

quae sunt operta cernit;

quia mens soluta curis,

cui est origo caelum

purusque fons ab aethra,

iners iacere nescit.

imitata multiformes

facies sibi ipsa fingit,

per quas repente currens

tenui fruatur actu.

sed sensa somniantum

dispar fatigat horror,

nunc splendor intererrat,

qui dat futura nosse;

plerumque dissipatis

mendax imago veris

animos pavore maestos

ambage fallit atra.

quem rara culpa monti

non polluit frequenter,

hunc lux serena vibrans

res edocet latentes;

at qui coinquinatum

vitiis cor inpiavit,

lusus pavore multo

species videt tremendas.

hoc patriarcha noster

sub carceris catena

geminis simul ministris

interpres adprobavit,

quorum regressus unus

dat poculum tyranno,

ast alterum rapaces

fixum vorant volucres.

ipsum deinde regem,

perplexa somniantem,

monuit famem futuram

clausis cavere acervis.

mox praesul ac tetrarches

regnum per omne iussus

sociam tenere virgam,

dominae resedit aulae.

o quam profunda iustis

arcana per soporem

aperit tuenda Christus,

quam clara, quam tacenda!

evangelista summi

fidissimus Magistri

signata quae latebant

nebulis videt remotis:

ipsum Tonantis agnum

de caede purpurantem,

qui conscium futuri

librum resignat unus.

huius manum potentem

gladius perarmat anceps,

et fulgurans utrimque

duplicem minatur ictum.

quaesitor ille solus

animaeque corporisque,

ensisque bis timendus

prima ac secunda mors est.

idem tamen benignus

ultor retundit iram,

paucosque non piorum

patitur perire in aevum.

huic inclytus perenne

tribuit Pater tribunal,

hunc obtinere iussit

nomen supra omne nomen.

hic praepotens cruenti

extinctor Antichristi,

qui de furente monstro

pulchrum refert tropaeum.

quam bestiam capacem

populosque devorantem,

quam sanguinis Charybdem

Iohannis execratur;

hanc nempe, quae sacratum

praeferre nomen ausa

imam petit gehennam

Christo perempta vero.

tali sopore iustus

mentem relaxat heros,

ut spiritu sagaci

caelum peragret omne.

nos nil meremur horum

quos creber inplet error,

concreta quos malarum

vitiat cupido rerum.

sat est quiete dulci

fessum fovere corpus;

sat, si nihil sinistrum

vanae minentur umbrae,

cultor Dei, memento

te fontis et lavacri

rorem subisse sanctum,

te chrismate innotatum.

fac, cum vocante somno

castum petis cubile,

frontem locumque cordis

crucis figura signet.,

crux pellit omne crimen,

fugiunt crucem tenebrae:

tali dicata signo

mens fluctuare nescit.

procul, o procul vagantum

portenta somniorum,

procul esto pervicaci

praestigiator actu.

o tortuose serpens,

qui mille per meandros

fraudesque flexuosas

agitas quieta corda,

discede, Christus hic est,

hic Christus est, liquesce.

signum quod ipse nosti

damnat tuam catervam.

corpus licet fatiscens

iaceat recline paulum,

Christum tamen sub ipso

meditabimur sopore.

7. Hymnus ieiunantium O Nazarene, lux Bethlem, verbum Patris,

quem partus alvi virginalis protulit,

adesto castis, Christe, parsimoniis,

festumque nostrum rex serenus aspice,

ieiuniorum dum litamus victimam.

nil hoc profecto purius mysterio,

quo fibra cordis expiatur vividi,

intemperata quo domantur viscera,

arvina putrem ne resudans crapulam

obstrangulatae mentis ingenium premat.

hinc subiugatur luxus et turpis gula,

vini atque somni degener socordia,

libido sordens, inverecundus lepos,

variaeque pestes languidorum sensuum

parcam subactae disciplinam sentiunt.

nam si licenter diffluens potu et cibo

ieiuna rite membra non coerceas,

sequitur frequenti marcida oblectamine

scintilla mentis ut tepescat nobilis,

animusque pigris stertat in praecordiis.

frenentur ergo corporum cupidines,

detersa et intus emicet prudentia;

sic excitato perspicax acumine

liberque flatu laxiore spiritus

rerum parentem rectius precabitur.

Elia tali crevit observantia,

vetus sacerdos, ruris hospes aridi,

fragore ab omni quem remotum et segregem

sprevisse tradunt criminum frequentiam,

casto fruentem Syrtium silentio.

sed mox in auras igneis iugalibus

curruque raptus e volavit praepete,

ne de propinquo sordium contagio

dirus quietum mundus afflaret virum

olim probatis inclytum ieiuniis.

non ante caeli principem septemplicis

Moses tremendi fidus interpres throni

potuit videre, quam decem recursibus

quater volutis sol peragrans sidera

omni carentem cerneret substantia.

victus precanti solus in lacrimis fuit;

nam flendo pernox inrigatum pulverem

humi madentis ore pressit cernuo,

donec loquentis voce praestrictus Dei

expavit ignem non ferendum visibus.

Iohannis huius artis haud minus potens

Dei perennis praecucurrit Filium,

curvos viarum qui retorsit tramites,

et flexuosa corrigens dispendia

dedit sequendam calle recto lineam.

hanc obsequellam praeparabat nuntius

mox adfuturo construens iter Deo,

clivosa planis, confragosa ut lenibus

converterentur, neve quidquam devium

inlapsa terris inveniret veritas.

non usitatis ortus hic natalibus:

oblita lactis iam vieto in pectore

matris tetendit serus infans ubera,

nec ante partu de senili effusus est

quam praedicaret virginem plenam Deo.

post in patentes ille solitudines,

amictus hirtis bestiarum pellibus

saetisve tectus hispida et lanugine,

secessit, horrens inquinari et pollui

contaminatis oppidorum moribus,

illic dicata parcus abstinentia

potum cibumque vir severae industriae

in usque serum respuebat vesperum,

rarum lucustis et favorum agrestium

liquore pastum corpori suetus dare.

hortator ille primus et doctor novae

fuit salutis, nam sacrato in flumine

veterum piatas lavit errorum notas,

sed tincta postquam membra defaecaverat,

caelo refulgens influebat Spiritus.

hoc ex lavacro labe dempta criminum

ibant renati, non secus quam si rudis

auri recocta vena pulchrum splendeat,

micet mctalli sive lux argentei

sudum polito praenitens purgamine.

referre prisci stemma nunc ieiunii

libet fideli proditum volumine,

ut diruendae civitatis incolis

fulmen benigni mansuefactum Patris

pie repressis ignibus pepercerit.

gens insolenti praepotens iactantia

pollebat olim, quam fluentem nequiter

corrupta vulgo solverat lascivia,

et inde bruto contumax fastidio

cultum superni neglegebat numinis.

offensa tandem iugis indulgentiae

censura iustis excitatur motibus,

dextram perarmat rompheali incendio,

nimbos crepantes et fragosos turbines

vibrans tonantum nube flammarum quatit.

sed paenitendi dum datur diecula,

si forte vellent inprobam libidinem

veteresque nugas condomare ac frangere,

suspendit ictum terror exorabilis,

paulumque dicta substitit sententia.

Ionam prophetam mitis ultor excitat,

poenae inminentis iret ut praenuntius,

sed nosset ille qui minacem iudicem

servare malle quam ferire ac plectere,

tectam latenter vertit in Tharsos fugam.

celsam paratis pontibus scandit ratem,

udo revincta fune puppis solvitur,

itur per altum: fit procellosum mare,

tum causa tanti quaeritur periculi,

sors in fugacem missa vatem decidit.

iussus perire solus e cunctis reus,

cuius voluta crimen urna expresserat,

praeceps rotatur et profundo inmergitur:

exceptus inde beluinis faucibus,

alvi capacis vivus hauritur specu.

transmissa raptim praeda cassos dentium

eludit ictus incruentam transvolans

inpune linguam, ne retentam mordicus

offam molares dissecarent uvidi,

os omne transit, et palatum praeterit.

ternis dierum ac noctium processibus

mansit ferino devoratus gutture;

errabat illic per latebras viscerum,

ventris meandros circumibat tortiles

anhelus extis intus aestuantibus.

intactus exim tertiae noctis vice

monstri vomentis pellitur singultibus;

qua murmuranti fine fluctus frangitur

salsosque candens spuma fundit pumices,

ructatus exit seque servatum stupet.

in Ninevitas se coactus percito

gressu reflectit, quos ut increpaverat

pudenda censor inputans opprobria,

inpendet inquit ‘ira summi vindicis,

urbemque flamma mox cremabit, credite.’

apicem deinde ardui montis petit,

visurus inde conglobatum turbidae

fumum ruinae cladis et dirae struem,

tectus flagellis multinodis germinis,

nato et repente perfruens umbraculo.

sed maesta postquam civitas vulnus novi

hausit doloris, heu, supremum palpitat:

cursant per ampla congregatim moenia

plebs et senatus, omnis aetas civium,

pallens iuventus, eiulantes feminae.

placet frementem publicis ieiuniis

placare Christum; mos edendi spernitur,

glaucos amictus induit monilibus

matrona demptis, proque gemma et serico

crinem fluentem sordidus spargit cinis.

squalent recincta veste pullati patres,

saetasque plangens turba sumit textiles,

inpexa villis virgo bestialibus

nigrante vultum contegit velamine,

iacens harenis et puer provolvitur.

rex ipse Coos aestuantem murices

laenam revulsa dissipabat fibula,

gemmas virentes et lapillos sutiles

insigne frontis exuebat vinculum,

turpi capillos inpeditus pulvere.

nullus bibendi, nemo vescendi memor,

ieiuna mensas pubis omnis liquerat:

quin et negato lacte vagientium

fletu madescunt parvulorum cunulae,

sucum papillae parca nutrix derogat.

greges et ipsos claudit armentalium

sollers virorum cura, ne vagum pecus

contingat ore rorulenta gramina,

potum strepentis neve fontis hauriat;

vacuis querellae personant praesepibus.

mollitus his et talibus brevem Deus

iram refrenat temperans oraculum

prosper sinistrum; prona nam clementia

haud difficulter supplicem mortalium

solvit reatum fitquc fautrix flentium.

sed cur vetustae gentis exemplum loquor,

pridem caducis cum gravatus artubus

Iesus dicato corde ieiunaverit,

praenuncupatus ore qui prophetico

Emmanuel est, sive nobiscum Deus?

qui corpus istud molle naturaliter,

captumque laxo sub voluptatum iugo,

virtutis arta lege fecit liberum,

emancipator servientis plasmatis,

regnantis ante victor et cupidinis.

inhospitali namque secretus loco

quinis diebus octies labentibus

nullam ciborum vindicavit gratiam,

firmans salubri scilicet ieiunio

vas adpetendis inbecillum. gaudiis.

miratus hostis posse limum tabidum

tantum laboris sustinere ac perpeti

explorat arte sciscitator callida

deusne membris sit receptus terreis,

sed increpata fraude post tergum ruit.

hoc nos sequamur quisque nunc pro viribus,

quod consecrati tu magister dogmatis

tuis dedisti, Christe, sectatoribus,

ut, cum vorandi vicerit libidinem,

late triumphet imperator spiritus.

hoc est quod atri livor hostis invidet,

mundi polique quod gubernator probat,

altaris aram quod facit placabilem,

quod dormientis excitat cordis fidem,

quod limat aegram pectoris rubiginem.

perfusa non sic amne flamma extinguitur,

nec sic calente sole tabcscunt nives,

ut turbidarum scabra culparum seges

vanescit almo trita sub ieiunio,

si blanda semper misceatur largitas.

est quippe et illud grande virtutis genus,

operire nudos, indigentes pascere,

opem benignam ferre supplicantibus,

unam paremquc sortis humanae vicem

inter potentes atque egenos ducere.

satis beatus quisque dextram porrigit

laudis rapacem, prodigam pecuniae,

cuius sinistra dulce factum nesciat:

illum perennes protinus conplent opes,

ditatque fructus faenerantem centiplex.

8. Hymnus post ieiunium Christe, servorum regimen tuorum,

mollibus qui nos moderans habenis

leniter frenas, facilique saeptos

lege coerces,

ipse cum portans onus inpeditum

corporis duros tuleris labores,

maior exemplis famulos remisso

dogmate palpas.

nona summissum rotat hora solem,

partibus vixdum tribus evolutis,

quarta devexo superest in axe

portio lucis,

nos brevis voti dape vindicata

solvimus festum, fruimurque mensis

adfatim plenis, quibus inbuatur

prona voluptas.

tantus aeterni favor est Magistri,

doctor indulgens ita nos amico

lactat hortatu, levis obsequella ut

muleeat artus,

addit et ne quis velit invenusto

sordidus cultu lacerare frontem,

sed decus vultus capitisque pexum

comat honorem.

terge ieiunans ait ‘omne corpus,

neve subducto faciem rubore

lutcus tinguat color aut notetur

pallor in ore.’

rectius laeto tegimus pudore

quidquid ad cultum Patris exhibemus;

cernit occultum Deus et latentem

munere donat,

ille ovem morbo residem gregique

perditam sano, male dissipantem

vellus adfixis vepribus per hirtae

devia silvae

inpiger pastor revocat lupisque

gestat exclusis umeros gravatus,

inde purgatam revehens aprico

reddit ovili,

reddit et pratis viridique eampo,

vibrat inpexis ubi nulla lappis

spina, nec germen sudibus perarmat

earduus horrens,

sed frequens palmis nemus, et reflexa

veniat herbarum coma, tum perennis

gurgitem vivis vitreum fluentis

laurus obumbrat.

hisee pro donis tibi, fide pastor,

servitus quaenam poterit rependi?

nulla conpensant pretium salutis

vota precantum.

quamlibet spreto sine more pastu

sponte confectos tenuemus artus

teque contemptis epulis rogemus

nocte dieque,

vincitur semper minor obsequentum

cura nec munus genitoris aequat,

frangit et cratem luteam laboris

grandior usus.

ergo ne limum fragilem solutae

deserant vires et aquosus albis

umor in venis dominetur aegrum

corpus enervans,

laxus ac liber modus abstinendi

ponitur cunctis, neque nos severus

terror inpellit; sua quemque cogit

velle potestas,

sufficit, quidquid facias, vocato

numinis nutu prius inchoare,

sive tu mensam renuas cibumve

sumere temptes.

adnuit dexter Deus et secundo

prosperat vultu, velut hoc salubre

fidimus nobis fore, quod dicatas

carpimus escas,

sit bonum, supplex precor, et medellam

conferat membris animumque pascat

sparsus in venas cibus obsecrantum

Christicolarum.

9. Hymnus omnis horae Da, puer, plectrum, choreis ut canam fidelibus

dulce carmen et melodum, gesta Christi insignia,

hunc Camena nostra solum pangat, hunc laudet lyra.

Christus est, quem rex sacerdos adfuturum protinus

infulatus concinebat voce, chorda et tympano,

spiritum caelo influentem per medullas hauriens.

facta nos et iam probata pangimus miracula,

testis est orbis, nec ipsa terra quod vidit negat,

comminus Deum docendis proditum mortalibus.

corde natus 1 ex parentis ante mundi exordium,

alpha et Q cognominatus, ipse fons et clausula

omnium quae sunt, fuerunt, quaeque post futura sunt.

ipse iussit, et creata, dixit ipse, et facta sunt

terra, caelum, fossa ponti, trina rerum machina,

quaeque in his vigent sub alto solis et lunae globo.

corporis formam caduci, membra morti obnoxia

induit, ne gens periret primoplasti ex germine,

merserat quem 2 lex profundo noxialis Tartaro.

o beatus ortus ille, virgo cum puerpera

edidit nostram salutem feta Sancto Spiritu,

et puer redemptor orbis os sacratum protulit.

psallat altitudo caeli, psallite omnes angeli,

quidquid est virtutis usquam psallat in laudem Dei,

nulla linguarum silescat, vox et omnis consonet.

ecce, quem vates vetustis concinebant saeculis,

quem prophetarum fideles paginae spoponderant,

emicat promissus olim: cuncta conlaudent eum.

cantharis infusa lympha fit Falernum nobile,

nuntiat vinum minister esse promptum ex hydria,

ipse rex sapore tinctis obstupescit poeulis.

‘membra morbis ulcerosa, viseerum putredines

mando ut abluantur’ inquit: fit ratum quod iusserat;

turgidam cutem repurgant vulnerum piamina.

tu perennibus tenebris iam sepulta lumina

inlinis limo salubri 'sacri et oris nectare:

mox apertis hac medella lux reducta est orbibus.

inerepas ventum furentem quod procellis tristibus

vertat aequor fundo ab imo, vexet et vagam ratem:

ille iussis obseeundat, mitis unda sternitur.

extimum vestis saeratae furtim mulier attigit:

protinus salus secuta est, ora pallor deserit,

sistitur rivus cruore qui fluebat perpeti.

exitu dulcis iuventae raptum ephebum viderat,

orba quem mater supremis funerabat fletibus;

surge dixit: ille surgit, matri et adstans redditur.

sole iam quarto carentem, iam sepulcro absconditum

Lazarum iubet vigere reddito spiramine:

foetidum ieeur reduetus rursus intrat halitus,

ambulat per stagna ponti, summa calcat fluctuum:

mobilis liquor profundi pendulam praestat viam,

nec fatiscit unda sanctis pressa sub vestigiis.

suetus antro bustuali sub catenis frendere,

mentis inpos, efferatis percitus furoribus

prosilit fuitque supplex, Christum adesse ut senserat.

pulsa pestis lubricorum milleformis daemonum

corripit gregis suilli sordida spurcamina,

seque nigris mergit undis et pecus lymphaticum.

ferte qualis ter quaternis ferculorum fragmina;

adfatim referta iam sunt adcubantum milia

quinque panibus peresis et gemellis piscibus.

tu cibus panisque noster, tu perennis suavitas;

nescit esurire in aevum qui tuam sumit dapem,

nec lacunam ventris inplet, sed fovet vitalia.

clausus aurium meatus et sonorum nescius

purgat ad praecepta Christi crassa quaeque obstacula,

vocibus capax fruendis ac susurris pervius.

omnis aegritudo cedit, languor omnis pellitur,

lingua fatur, quam veterna vinxerant silentia,

gestat et suum per urbem laetus aeger lectulum.

quin et ipsum, ne salutis inferi expertes forent,

Tartarum benignus intrat; fracta cedit ianua,

vectibus cadit revulsis cardo dissolubilis. 1

illa prompta ad inruentes, ad revertentes tenax,

obice extrorsum recluso 2 porta reddit mortuos,

lege versa, et limen atrum iam recalcandum patet.

sed Deus dum luce fulva mortis antra inluminat,

dum stupentibus tenebris candidum praestat diem,

tristia squalentis aethrae palluerunt sidera.

sol refugit et lugubri sordidus ferrugine

igneum reliquit axem seque maerens abdidit;

fertur horruisse mundus noctis aeternae chaos.

solve vocem, mens sonora, solve linguam mobilem,

dic tropaeum passionis, dic triumphalem crucem,

pange vexillum notatis quod refulget frontibus.

O novum caede stupenda vulneris miraculum!

hinc cruoris fluxit unda, lympha parte ex altera;

lympha nempe dat lavacrum, tum corona ex sanguine est.

vidit anguis inmolatam corporis sacri hostiam,

vidit, et fellis perusti mox venenum perdidit,

saucius dolore multo, colla fractus sibila. 1

quid tibi, profane serpens, profuit rebus novis

plasma primum perculisse versipelli hortamine? 2

diluit culpam recepto forma mortalis Deo.

ad brevem se mortis usum dux salutis dedidit,

mortuos olim sepultos ut redire insuesceret,

dissolutis pristinorum vinculis peccaminum.

tunc patres sanctique multi conditorem praevium

iam revertentem secuti tertio demum die

carnis indumenta sumunt, eque bustis prodeunt.

cernercs coire membra de favillis aridis,

frigidum venis resumptis pidverem tepescere,

ossa, nervos, et medullas glutino cutis tegi.

post, ut occasum resolvit vitae et hominem reddidit,

arduum tribunal alti victor ascendit Patris,

inclytam caelo reportans passionis gloriam.

macte iudex mortuorum, macte rex viventium,

dexter in parentis arce qui cluis virtutibus,

omnium venturus inde iustus ultor criminum.

te senes et te iuventus, parvulorum te chorus,

turba matrum virginumque, simplices puellulae,

voce concordes pudicis perstrepant concentibus.

fluminum lapsus et undae, litorum crepidines,

imber, aestus, nix, pruina, silva et aura, nox, dies

omnibus te concelebrent saeculorum saeculis.

10. Hymnus circa exequias defuncti Deus, ignee fons animarum,

duo qui socians elementa,

vivum simul ac moribundum,

hominem, Pater, effigiasti,

tua sunt, tua, rector, utraque,

tibi copula iungitur horum,

tibi dum vegetata cohaerent

et spiritus et caro servit.

rescissa 1 sed ista seorsum

solvunt hominem perimuntque;

humus excipit arida corpus,

animae rapit aura liquorem;

quia cuncta creata necesse est

labefacta senescere tandem,

conpactaque dissociari,

et dissona texta retexi.

hanc tu, Deus optime, mortem

famulis abolere paratus,

iter inviolabile monstras,

quo perdita membra resurgant,

ut, dum generosa caducis,

ceu carcere clausa, ligantur,

pars illa potentior extet,

quae germen ab aethere traxit.

si ferrea forte voluntas

luteum sapit et grave captat,

animus quoque pondere victus

sequitur sua membra deorsum.

at si generis memor ignis

contagia pigra recuset,

vehit hospita viscera secum,

pariterque reportat ad astra.

nam quod requiescere corpus

vacuum sine mente videmus,

spatium breve restat, ut alti

repetat collegia sensus.

venient cito saecula, cum iam

socius calor ossa revisat

animataque sanguine vivo

habitacula pristina gestet.

quae pigra cadavera pridem

tumulis putrefacta iacebant,

volucres rapientur in auras,

animas comitata priores.

hinc maxima cura sepulcris

inpenditur, hinc resolutos

honor ultimus accipit artus

et funeris ambitus ornat,

candore nitentia claro

praetendere lintea mos est,

aspersaque myrrha Sabaeo

corpus medicamine servat.

quidnam sibi saxa cavata,

quid pulchra volunt monumenta,

nisi quod res creditur illis

non mortua, sed data somno?

hoc provida Christicolarum

pietas studet, utpote credens

fore protinus omnia viva

quae nunc gelidus sopor urget.

qui iacta cadavera passim

miserans tegit aggere terrae,

opus exhibet ille benignum

Christo pius omnipotenti,

quia lex eadem monet omnes

gemitum dare sorte sub una,

cognataque funera nobis

aliena in morte dolere.

sancti sator ille Tobiae,

sacer ac venerabilis heros,

dapibus iam rite paratis

ius praetulit exequiarum.

iam stantibus ille ministris

cyathos et fercula liquit,

studioque accinctus humandi

fleto dedit ossa sepulcro.

veniunt mox praemia caelo,

pretiumque rependitur ingens;

nam lumina nescia solis

deus inlita felle serenat.

iam tunc docuit Pater orbis

quam sit rationis egenis

mordax et amara medella,

cum lux animum nova vexat.

docuit quoque non prius ullum

caelestia cernere regna

quam nocte et vulnere tristi

toleraverit aspera mundi.

mors ipsa beatior inde est,

quod per cruciamina leti

via panditur ardua iustis,

et ad astra doloribus itur.

sic corpora mortificata

redeunt melioribus annis,

nec post obitum recalescens

conpago fatiscere novit.

haec, quae modo pallida tabo

color albidus inficit, ora

tunc flore venustior omni

sanguis cute tinguet amoena.

iam nulla deinde senectus

frontis decus invida carpet,

macies neque sicca lacertos

suco tenuabit adeso.

Morbus quoque pestifer, artus

qui nunc populatur anhelos,

sua tunc tormenta resudans

luet inter vincula mille.

hunc eminus aere ab alto

victrix caro, iamque perennis,

cernet sine fine gementem

quos moverat ipse dolores.

quid turba superstes inepta

clangens ululamina miscet?

cur tam bene condita iura

luctu dolor arguit amens?

iam maesta quiesce querella,

lacrimas suspendite, matres:

nullus sua pignera plangat,

mors haec reparatio vitae est.

sic semina sicca virescunt

iam mortua, iamque sepulta,

uae reddita caespite ab imo

veteres meditantur aristas.

nunc suscipe, terra, fovendum,

gremioque hunc concipe molli:

hominis tibi membra sequestro,

generosa et fragmina credo.

animae fuit haec domus olim

factoris 1 ab ore creatae;

fervens habitavit in istis

Sapientia principe Christo.

tu depositum tege corpus;

non inmemor ille requiret

sua munera fictor et auctor

propriique aenigmata vultus.

veniant modo tempora iusta,

cum spem Deus inpleat omnem,

reddas patefacta necesse est

qualem tibi trado figuram.

non, si cariosa vetustas

dissolvent ossa favillis,

fueritque cinisculus arens

minimi mensura pugilli,

nec, si vaga flamina et aurae

vacuum per inane volantes

tulerint cum pulvere nervos,

hominem periisse licebit.

sed dum resolubile corpus

revocas. Deus, atque reformas,

quanam regione iubebis

animam requiescere puram?

gremio senis addita sancti

recubabit, ut est Eleazar,

quem floribus undique saeptum

dives procul aspicit ardens.

sequimur tua dicta, Redemptor

quibus atra e morte triumphans

tua per vestigia mandas

socium crucis ire latronem.

patet ecce fidelibus ampli

via lucida iam paradisi,

licet et nemus illud adire,

homini quod ademerat anguis.

illic, precor, optime ductor,

famulam tibi praecipe mentem

genitali in sede sacrari,

quam liquerat exul et errans.

nos tecta fovebimus ossa

violis et fronde frequenti,

titulumque et frigida saxa

liquido spargemus odore.

11. Hymnus VIII Kal. Ianuarias Quid est quod artum circulum

sol iam recurrens deserit?

Christusne terris nascitur,

qui lucis auget tramitem?

heu quam fugacem gratiam

festina volvebat dies!

quam paene subductam facem

sensim recisa extinxerat!

caelum nitescat laetius,

gratetur et gaudens humus:

scandit gradatim denuo

iubar priores lineas.

emerge, dulcis pusio,

quem mater edit castitas,

parens et expers coniugis,

mediator et duplex genus.

ex ore quamlibet Patris

sis ortus et verbo editus,

tamen paterno in pectore

Sophia callebas prius,

quae prompta caelum condidit,

caelum diemque et cetera;

virtute verbi effecta sunt

haec cuncta, nam verbum Deus.

sed ordinatis saeculis,

rerumque digesto statu,

fundator ipse et artifex

permansit in Patris sinu,

donec rotata annalium

transvolverentur milia,

atque ipse peccantem diu

dignatus orbem viseret.

nam caeca vis mortalium

venerans inanes nenias,

vel aera vel saxa algida

vel ligna credebat Deum.

haec dum sequuntur,

perfidi praedonis in ius venerant,

et mancipatam fumido

vitam barathro inmerserant.

stragem sed istam non tulit

Christus cadentum gentium,

inpune ne forsan sui

Patris periret fabrica,

mortale corpus induit,

ut excitato corpore

mortis catenam frangeret,

hominemque portaret Patri.

hic ille natalis dies,

quo te creator arduus

spiravit et limo indidit,

sermone carnem glutinans.

sentisne, virgo nobilis,

matura per fastidia

pudoris intactum decus

honore partus crescere?

o quanta rerum gaudia

alvus pudica continet,

ex qua novellum saeculum

procedit et lux aurea!

vagitus ille exordium

vernantis orbis prodidit,

nam tunc renatus sorididum

mundus veternum depulit.

sparsisse tellurem reor

rus omne densis floribus,

ipsasque harenas Syrtium

fragrasse nardo et nectare.

te cuncta nascentem, puer,

sensere dura et barbara,

victusque saxorum rigor

obduxit herbam cotibus.

iam mella de scopulis fluunt,

iam stillat ilex arido

sudans amomum stipite,

iam sunt myricis balsama.

o sancta praesepis tui,

aeterne rex, cunabula,

populisque per saeclum sacra

mutis et ipsis credita!

adorat haec brutum pecus,

indocta turba scilicet,

adorat excors natio

vis cuius in pastu sita est.

sed cum fideli spiritu

concurrat ad praesepia

pagana gens et quadrupes,

sapiatque quod brutum fuit,

negat patrum prosapia

perosa praesentem Deum:

credas venenis ebriam,

furiisve lymphatam rapi.

quid prona per scelus ruis?

agnosce, si quidquam tibi

mentis resedit integrae,

ducem tuorum principum.

hunc, quem latebra et obstetrix

et virgo feta et cunulae,

et inbecilla infantia,

regem dederunt gentibus,

peccator intueberis

celsum coruscis nubibus,

deiectus ipse et inritis

plangens reatum fletibus,

cum vasta signum bucina

terris cremandis miserit,

et scissus axis cardinem

mundi ruentis solverit.

insignis ipse et praeminens

meritis rependet congrua,

his lucis usum perpetis,

illis gehennam et Tartarum.

Iudaea, tunc fulmen crucis

experta, qui sit senties

quem, te furoris praesule,

mors hausit et mox reddidit.

12. Hymnus Epiphaniae Quicumque Christum quaeritis,

oculos in altum tollite:

illic licebit visere

signum perennis gloriae.

haec stella, quae solis rotam

vincit decore ac lumine,

venisse terris nuntiat

cum carne terrestri Deum.

non illa servit noctibus

secuta lunam menstruam,

sed sola caelum possidens

cursum dierum temperat.

Arctoa quamvis sidera

in se retortis motibus

obire nolint, attamen

plerumque sub nimbis latent.

hoc sidus aeternum manet,

haec stella nunquam mergitur,

nec nubis occursu abdita

obumbrat obductam facem.

tristis cometa intercidat,

et, si quod astrum Sirio

fervet vapore, iam Dei

sub luce destructum cadat.

en Persici ex orbis sinu,

sol unde sumit ianuam,

cernunt periti interpretes

regale vexillum magi.

quod ut refulsit, ceteri

cessere signorum globi,

nec pulcher est ausus suam

conferre formam Lucifer.

quis iste tantus inquiunt

‘regnator astris imperans,

quem sic tremunt caelestia,

cui lux et aethra inserviunt?

inlustre quiddam cernimus,

quod nesciat finem pati,

sublime, celsum, interminum,

antiquius caelo et chao.

hic ille rex est gentium

populique rex Iudaici,

promissus Abrahae patri

eiusque in aevum semini.

aequanda nam stellis sua

cognovit olim germina

primus sator credentium,

nati inmolator unici.

iam flos subit Daviticus

radice Iessea editus,

sceptrique per virgam virens

rerum cacumen occupat.’

exim sequuntur perciti

fixis in altum vultibus,

qua stella sulcum traxerat

claramque signabat viam,

sed verticem pueri supra

signum pependit inminens,

pronaque submissum face

caput sacratum prodidit.

videre quod postquam magi,

Eoa promunt munera,

stratique votis offerunt

tus, myrrham et aurum regium.

agnosce clara insignia

virtutis ac regni tui,

puer o, cui trinam Pater

praedestinavit indolem:

regem Deumque adnuntiant

thesaurus et fragrans odor

turis Sabaei, at myrrheus

pulvis sepulcrum praedocet.

hoc est sepulcrum, quo Deus,

dum corpus extingui sinit

atque id sepultum suscitat,

mortis refregit carcerem.

o sola magnarum urbium

maior Bethlem, cui contigit

ducem salutis caelitus

incorporatum gignere!

altrice te summo Patri

heres creatur unicus,

homo ex Tonantis spiritu,

idemque sub membris Deus.

hunc et prophetis testibus

isdemque signatoribus

testator et sator iubet

adire regnum et cernere,

regnum, quod ambit omnia

dia et marina et terrea

a solis ortu ad exitum,

et Tartara et caelum supra.

audit tyrannus anxius

adesse regum principem,

qui nomen Istrahel 1 regat,

teneatque David regiam.

exclamat amens nuntio

‘successor instat, pellimur:

satelles, i, ferrum rape,

perfunde cunas sanguine.

mas omnis infans occidat,

scrutare nutricum sinus,

interque materna ubera

ensem cruentet pusio.

suspecta per Bethlem mihi

puerperarum est omnium

fraus, ne qua furtim subtrahat

prolem virilis indolis.’

transfugit ergo carnifex

mucrone districto furens

effusa nuper corpora,

animasque rimatur novas.

locum minutis artubus

vix interemptor invenit

quo plaga descendat patens,

iuguloque maior pugio est.

o barbarum spectaculum!

inlisa cervix cautibus

spargit cerebrum lacteum,

oculosque per vulnus vomit;

aut in profundum palpitans

mersatur infans gurgitem,

cui subter artis faucibus

singultat unda et halitus.

salvete, flores martyrum,

quos lucis ipso in limine

Christi insecutor sustulit,

ceu turbo nascentes rosas.

vos, prima Christi victima,

grex inmolatorum 1 tener,

aram ante ipsam simplices

palma et coronis luditis.

quo proficit tantum nefas?

quid crimen Herodem iuvat?

unus tot inter funera

inpune Christus tollitur.

inter coaevi sanguinis

fluenta solus integer

ferrum, quod orbabat nurus,

partus fefellit virginis.

sic stulta Pharaonis mali

edicta quondam fugerat

Christi figuram praeferens

Moses, receptor civium.

cautum et statutum ius erat

quo non liceret matribus,

cum pondus alvi absolverent,

puerile pignus tollere.

mens obstetricis sedulae

pie in tyrannum contumax

ad spem potentis gloriae

furata servat parvulum,

quem mox sacerdotem sibi

adsumpsit orbis conditor,

per quem notatam saxeis

legem tabellis traderet.

licetne Christum noscere

tanti per exemplum viri?

dux ille caeso Aegyptio

absolvit Istrahel iugo;

at nos, subactos iugiter

erroris imperio gravi,

dux noster hoste saucio

mortis tenebris liberat.

hic expiatam fluctibus

plebem marino in transitu

repurgat undis dulcibus,

lucis columnam praeferens;

hic proeliante exercitu,

pansis in altum bracchiis,

sublimis Amalec premit,

crucis quod instar tunc fuit.

hic nempe Iesus verior,

qui longa post dispendia

victor suis tribulibus

promissa solvit iugera.

qui ter quaternas denique

refluentis amnis alveo

fundavit et fixit petras,

apostolorum stemmata.

iure ergo se Iudae ducem

vidisse testantur magi,

cum facta priscorum ducum

Christi figuram pinxerint.1

hic rex priorum iudicum,

rexere qui Iacob genus,

dominaeque rex ecclesiae,

templi et novelli et pristini.

hunc posteri Ephrem colunt,

hunc sancta Manassae domus,

omnesque suspiciunt tribus

bis sena fratrum semina,

quin et propago degener

ritum secuta inconditum,

quaecumque dirum fervidis

Bahal caminis coxerat,

fumosa avorum numina,

saxum, metallum, stipitem,

rasum, dolatum, sectile,

in Christi honorem deserit.

gaudete, quicquid gentium est,

Iudaea, Roma et Graecia,

Aegypte, Thrax, Persa, Scytha:

rex unus omnes possidet.

laudate vestrum principem

omnes beati ac perditi,

vivi, inbecilli ac mortui:

iam nemo posthac mortuus.