Hymn to Demeter

τῶ καλάθω κατιόντος ἐπιφθέγξασθε, γυναῖκες,

Δάματερ μέγα χαῖρε πολυτρόφε πουλυμέδιμνε.

τὸν κάλαθον κατιόντα χαμαὶ θασεῖσθε βέβαλοι,

μηδʼ ἀπὸ τῶ τέγεος μηδʼ ὑψόθεν αὐγάσσησθε

μὴ παῖς μηδὲ γυνὰ μηδʼ ἃ κατεχεύατο χαίταν,

μηδʼ ὅκʼ ἀφʼ αὑαλέων στομάτων πτύωμες ἄπαστοι.

ἕσπερος ἐκ νεφέων ἐσκέψατο πανίκα νεῖται,

ἕσπερος, ὅστε πιεῖν Δαμάτερα μῶνος ἔπεισεν,

ἁρπαγίμας ὅκʼ ἄπυστα μετέστιχεν ἴχνια κώρας.

πότνια, πῶς σε δύναντο πόδες φέρεν ἔστʼ ἐπὶ δυθμάς,

ἔστʼ ἐπὶ τὼς μέλανας καὶ ὅπα τὰ χρύσεα μᾶλα;

οὐ πίες οὔτʼ ἄρʼ ἔδες τῆνον χρόνον οὐδὲ λοέσσα.

τρὶς μὲν δὴ διέβας Ἀχελώιον ἀργυροδίναν,

τοσσάκι δʼ ἀενάων ποταμῶν ἐπέρασας ἕκαστον,

τρὶς δʼ ἐπὶ Καλλιχόρῳ χαμάδις ἐκαθίσσαο φρητί

αὐσταλέα ἄποτός τε καὶ οὐ φάγες οὐδὲ λοέσσα.

μὴ μὴ ταῦτα λέγωμες ἃ δάκρυον ἄγαγε Δηοῖ·

κάλλιον, ὡς πολίεσσιν ἑαδότα τέθμια δῶκε·

κάλλιον, ὡς καλάμαν τε καὶ ἱερὰ δράγματα πράτα

ἀσταχύων ἀπέκοψε καὶ ἐν βόας ἧκε πατῆσαι,

ἁνίκα Τριπτόλεμος ἀγαθὰν ἐδιδάσκετο τέχναν·

κάλλιον, ὡς, ἵνα καί τις ὑπερβασίας ἀλέηται,

π . . . ἰδέσθαι

οὔπω τὰν Κνιδίαν, ἔτι Δώτιον ἱρὸν ἔναιον,

τὶν δʼ αὐτᾷ καλὸν ἄλσος ἐποιήσαντο Πελασγοὶ

δένδρεσιν ἀμφιλαές· διά κεν μόλις ἦνθεν ὀιστός·

ἐν πίτυς, ἐν μεγάλαι πτελέαι ἔσαν, ἐν δὲ καὶ ὄχναι,

ἐν δὲ καλὰ γλυκύμαλα· τὸ δʼ ὥστʼ ἀλέκτρινον ὕδωρ

ἐξ ἀμαρᾶν ἀνέθυε. θεὰ δʼ ἐπεμαίνετο χώρῳ

ὅσσον Ἐλευσῖνι, Τριόπῳ θʼ ὅσον, ὁκκόσον Ἔννᾳ.

ἀλλʼ ὅκα Τριοπίδαισιν ὁ δεξιὸς ἄχθετο δαίμων,

τουτάκις ἁ χείρων Ἐρυσίχθονος ἅψατο βωλά·

σεύατʼ ἔχων θεράποντας ἐείκοσι, πάντας ἐν ἀκμᾷ,

πάντας δʼ ἀνδρογίγαντας ὅλαν πόλιν ἀρκίος ἆραι,

ἀμφότερον πελέκεσσι καὶ ἀξίναισιν ὁπλίσσας,

ἐς δὲ τὸ Δάματρος ἀναιδέες ἔδραμον ἄλσος.

ἦς δέ τις αἴγειρος, μέγα δένδρεον αἰθέρι κῦρον,

τῷ δʼ ἔπι ταὶ νύμφαι ποτὶ τὤνδιον ἑψιόωντο,

ἃ πράτα πλαγεῖσα κακὸν μέλος ἴαχεν ἄλλαις.

ᾄσθετο Δαμάτηρ, ὅτι οἱ ξύλον ἱερὸν ἄλγει,

εἶπε δὲ χωσαμένα "τίς μοι καλὰ δένδρεα κόπτει;"

αὐτίκα Νικίππᾳ, τάν οἱ πόλις ἀράτειραν

δαμοσίαν ἔστασαν, ἐείσατο, γέντο δὲ χειρὶ

στέμματα καὶ μάκωνα, κατωμαδίαν δʼ ἔχε κλᾷδα.

φᾶ δὲ παραψύχοισα κακὸν καὶ ἀναιδέα φῶτα

τέκνον, ὅτις τὰ θεοῖσιν ἀνειμένα δένδρεα κόπτεις,

τέκνον ἐλίνυσον, τέκνον πολύθεστε τοκεῦσι,

παύεο καὶ θεράποντας ἀπότρεπε, μή τι χαλεφθῇ

πότνια Δαμάτηρ, τᾶς ἱερὸν ἐκκεραΐζεις.

τὰν δʼ ἄρʼ ὑποβλέψας χαλεπώτερον ἠὲ κυναγὸν

ὤρεσιν ἐν Τμαρίοισιν ὑποβλέπει ἄνδρα λέαινα

ὠμοτόκος, τᾶς φαντὶ πέλειν βλοσυρώτατον ὄμμα,

χάζευ, ἔφα, μή τοι πέλεκυν μέγαν ἐν χροΐ πάξω.

ταῦτα δʼ ἐμὸν θησεῖ στεγανὸν δόμον, ᾧ ἔνι δαῖτας

αἰὲν ἐμοῖς ἑτάροισιν ἄδην θυμαρέας ἀξῶ.

εἶπεν ὁ παῖς, Νέμεσις δὲ κακὰν ἐγράψατο φωνάν.

Δαμάτηρ δʼ ἄφατόν τι κοτέσσατο, γείνατο δʼ ἁ θεύς·

ἴθματα μὲν χέρσω, κεφαλὰ δέ οἱ ἅψατʼ Ὀλύμπω.

οἱ μὲν ἄρʼ ἡμιθνῆτες, ἐπεὶ τὰν πότνιαν εἶδον,

ἐξαπίνας ἀπόρουσαν ἐνὶ δρυσὶ χαλκὸν ἀφέντες·

ἁ δʼ ἄλλως μὲν ἔασεν, ἀναγκαίᾳ γὰρ ἕποντο

δεσποτικὰν ὑπὸ χεῖρα, βαρὺν δʼ ἀπαμείψατʼ ἄνακτα

ναὶ ναί, τεύχεο δῶμα, κύον, κύον, ᾧ ἔνι δαῖτας

ποιησεῖς· θαμιναὶ γάρ ἐς ὕστερον εἰλαπίναι τοι.

ἁ μὲν τόσσʼ εἰποῖσʼ Ἐρυσίχθονι τεῦχε πονηρά.

αὐτίκα οἱ χαλεπόν τε καὶ ἄγριον ἔμβαλε λιμὸν

αἴθωνα κρατερόν, μεγάλᾳ δʼ ἐστρεύγετο νούσῳ.

σχέτλιος, ὅσσα πάσαιτο τόσων ἔχεν ἵμερος αὖτις.

εἴκατι δαῖτα πένοντο, δυώδεκα δʼ οἶνον ἄφυσσον·

τόσσα Διώνυσον γὰρ ἃ καὶ Δάματρα χαλέπτελ·

καὶ γὰρ τᾷ Δάματρι συνωργίσθη Διόνυσος.

οὔτε νιν εἰς ἐράνως οὔτε ξυνδείπνια πέμπον

αἰδόμενοι γονέες, προχανὰ δʼ εὑρίσκετο πᾶσα.

ἦνθον Ἰτωνιάδος νιν Ἀθαναίας ἐπʼ ἄεθλα

Ὀρμενίδαι καλέοντες· ἀπʼ ὦν ἀρνήσατο μάτηρ

οὐκ ἔνδοι, χθιζὸς γὰρ ἐπὶ Κραννῶνα βέβακε

τέλθος ἀπαιτησῶν ἑκατὸν βόας. ἦνθε Πολυξώ,

μάτηρ Ἀκτορίωνος, ἐπεὶ γάμον ἄρτυε παιδί,

ἀμφότερον Τριόπαν τε καὶ υἱέα κικλήσκοισα.

τὰν δὲ γυνὰ βαρύθυμος ἀμείβετο δάκρυ χέοισα

νεῖταί τοι Τριόπας, Ἐρυσίχθονα δʼ ἤλασε κάπρος

Πίνδον ἀνʼ εὐάγκειαν, ὁ δʼ ἐννέα φάεα κεῖται.

δειλαία φιλότεκνε, τί δʼ οὐκ ἐψεύσαο, μᾶτερ;

δαίνυεν εἰλαπίναν τις· ἐν ἀλλοτρίοις Ἐρυσίχθων.

ἄγετό τις νύμφαν· Ἐρυσίχθονα δίσκος ἔτυψεν,

ἢ ἔπεσʼ ἐξ ἵππων, ἢ ἐν Ὄθρυϊποίμνἰ ἀμιθρεῖ.

ἐνδόμυχος δἤπειτα πανάμερος εἰλαπιναστὰς

ἤσθιε μυρία πάντα· κακὰ δʼ ἐξάλλετο γαστὴρ

αἰεὶ μᾶλλον ἔδοντι, τὰ δʼ ἐς βυθὸν οἷα θαλάσσας

ἀλεμάτως ἀχάριστα κατέρρεεν εἴδατα πάντα.

ὡς δὲ Μίμαντι χιών, ὡς ἀελίῳ ἔνι πλαγγών,

καὶ τούτων ἔτι μεῖζον ἐτάκετο μέσφʼ ἐπὶ νευράς·

δειλαίῳ ἶνές τε καὶ ὀστέα μῶνον ἔλειφθεν.

κλαῖε μὲν ἁ μάτηρ, βαρὺ δʼ ἔστενον αἱ δύʼ ἀδελφαὶ

χὡ μαστὸς τὸν ἔπωνε καὶ αἱ δέκα πολλάκι δῶλαι.

καὶ δʼ αὐτὸς Τριόπας πολιαῖς ἐπὶ χεῖρας ἔβαλλε,

τοῖα τὸν οὐκ ἀίοντα Ποσειδάωνα καλιστρέων·

ψευδοπάτωρ ἰδὲ τόνδε τεοῦ τρίτον, εἴπερ ἐγὼ μὲν

σεῦ τε καὶ Αἰολίδος Κανάκας γένος, αὐτὰρ ἐμεῖο

τοῦτο τὸ δείλαιον γένετο βρέφος· αἴθε γὰρ αὐτὸν

βλητὸν ὑπʼ Ἀπόλλωνος ἐμαὶ χέρες ἐκτερέιξαν·

νῦν δὲ κακὰ βούβρωστις ἐν ὀφθαλμοῖσι κάθηται.

ἤ οἱ ἀπόστασον χαλεπὰν νόσον ἠέ νιν αὐτὸς

βόσκε λαβών· ἁμαὶ γὰρ ἀπειρήκαντι τράπεζαι.

χῆραι μὲν μάνδραι, κενεαὶ δέ μοι αὔλιες ἤδη

τετραπόδων, ἤδη γὰρ ἀπαρνήσαντο μάγειροι.

ἀλλὰ καὶ οὐρῆας μεγαλᾶν ὑπέλυσαν ἁμαξᾶν,

καὶ τὰν βῶν ἔφαγεν, τὰν Ἑστίᾳ ἔτρεφε μάτηρ,

καὶ τὰν ἀεθλοφόρον καὶ τὸν πολεμήιον ἵππον,

καὶ τὰν αἴλουρον, τὰν ἔτρεμε θηρία μικκά.

μέσφʼ ὅκα μὲν Τριόπαο δόμοις ἔνι χρήματα κεῖτο,

μῶνοι ἄρʼ οἰκεῖοι θάλαμοι κακὸν ἠπίσταντο.

ἀλλʼ ὅκα τὸν βαθὺν οἶκον ἀνεξήραναν ὀδόντες,

καὶ τόχʼ ὁ τῶ βασιλῆος ἐνὶ τριόδοισι καθῆστο

αἰτίζων ἀκόλως τε καὶ ἔκβολα λύματα δαιτός.

Δάματερ, μὴ τῆνος ἐμὶν φίλος, ὅς τοι ἀπεχθής,

εἴη μηδʼ ὁμότοιχος· ἐμοὶ κακογείτονες ἐχθροί.

ᾄσατε παρθενικαί, καὶ ἐπιφθέγξασθε τεκοῖσαι

Δάματερ μέγα χαῖρε πολυτρόφε πουλυμέδιμνε.

χὠς αἱ τὸν κάλαθον λευκότριχες ἵπποι ἄγοντι

τέσσαρες, ὣς ἁμὶν μεγάλα θεὸς εὐρυάνασσα

λευκὸν ἔαρ, λευκὸν δὲ θέρος καὶ χεῖμα φέροισα

ἡξεῖ καὶ φθινόπωρον, ἔτος δʼ εἰς ἄλλο φυλαξεῖ.

ὡς δʼ ἀπεδίλωτοι καὶ ἀνάμπυκες ἄστυ πατεῦμες,

ὣς πόδας, ὣς κεφαλὰς παναπηρέας ἕξομες αἰεί.

ὡς δʼ αἱ λικνοφόροι χρυσῶ πλέα λίκνα φέροντι,

ὣς ἁμὲς τὸν χρυσὸν ἀφειδέα πασαίμεσθα.

μέσφα τὰ τᾶς πόλιος πρυτανήια τὰς ἀτελέστως,

τὰς δὲ τελεσφορέας ποτὶ τὰν θεὸν ἄχρις ὁμαρτεῖν,

αἵτινες ἑξήκοντα κατώτεραι· αἱ δὲ βαρεῖαι

χἄτις Ἐλειθυίᾳ τείνει χέρα χἄτις ἐν ἄλγει.

ὣς ἅλις, ὡς αὐτᾶν ἱκανὸν γόνυ· ταῖσι δὲ Δηὼ

δωσεῖ πάντʼ ἐπίμεστα καὶ ὡς ποτὶ ναὸν ἵκωνται.

χαῖρε θεὰ καὶ τάνδε σάω πόλιν ἔν θʼ ὁμονοίᾳ

ἔν τʼ εὐηπελίᾳ, φέρε δʼ ἀγρόθι νόστιμα πάντα·

φέρβε βόας, φέρε μᾶλα, φέρε στάχυν, οἶσε θερισμόν,

φέρβε καὶ εἰράναν, ἵνʼ ὃς ἄροσε τῆνος ἀμάσῃ.

ἵλαθί μοι τρίλλιστε μέγα κρείοισα θεάων.