Octavia

Octavia

Iam vaga caelo sidera fulgens

Aurora fugat.

surgit Titan radiante coma

mundoque diem reddit clarum,

age. tot tantis onerata malis,

repete assuetos iam tibi questus

atque aequoreas vince Alcyonas,

vince et volucres Pandionias:

gravior namque his fortuna tua est.

semper, genetrix, deflenda mihi,

prima meorum causa malorum,

tristes questus natae exaudi,

si quis remanet sensus in umbris,

utinam ante manu grandaeva sua

mea rupisset stamina Clotho,

tua quam maerens vulnera vidi

oraque foedo sparsa cruore!

o lux semper funesta mihi,

tempore ab illo

lux es tenebris invisa magis:

tulimus saevae iussa novercae,

hostilem animum vultusque truces,

illa illa meis tristis Erinys

thalamis Stygios praetulit ignes

teque extinxit, miserande pater,

modo cui totus paruit orbis

cuique Britanni

ultra Oceanum terga dedere,

ducibus nostris ante ignoti

iurisque sui.

coniugis, heu me, pater, insidiis

oppresse iaces servatque domus

cum prole tua capta tyranno.

Nutrix Fulgore primo captus et fragili bono

fallacis aulae quisquis attonitus stupet,

subito† latentis ecce Fortunae impetu

modo praepotentem cernat eversam domum

stirpem que Claudi, cuius imperio fuit

subiectus orbis, paruit liber diu

Oceanus et recepit invitus rates.

en qui Britannis primus imposuit iugum,

ignota tantis classibus texit freta

interque gentes barbaras tutus fuit

et saeva maria, coniugis scelere occidit;

mox illa gnati: cuius extinctus iacet

frater venenis, maeret infelix soror

eademque coniunx nec graves luctus valet

ira coacta tegere crudelis viri;

quem sancta refugit semper, atque odio pari

ardens maritus mutua flagrat face.

animum dolentis nostra solatur fides

pietasque frustra: vincit immitis dolor

consilia nostra nec regi mentis potest

generosus ardor, sed malis vires capit.

heu quam nefandum prospicit noster timor

scelus, quod utinam numen avertat deum.

Octavia Nutrix O mea nullis aequanda malis

fortuna, licet

repetam luctus, Electra tuos.

tibi maerenti caesum licuit

flere parentem,

scelus ulcisci vindice fratre,

tua quem pietas hosti rapuit

texitque fides:

me crudeli sorte parentes

raptos prohibet lugere timor

fratrisque necem deflere vetat,

in quo fuerat spes una mihi

totque malorum breve solamen.

nunc in luctus servata meos

magni resto nominis umbra.

Nvtr. Vox en nostras perculit aures

tristis alumnae; cesset thalamis

inferre gradus tarda senectus?

Oct. Excipe nostras lacrimas, nutrix,

testis nostri fida doloris.

Nvtr. Quis te tantis solvet curis,

miseranda, dies?

Oct. Qui me Stygias mittet ad umbras.

Nvtr. Omina quaeso sint ista procul.

Oct. Non vota meos tua nunc casus,

sed fata regunt.

Nvtr. Dabit afflictae meliora deus

tempora mitis; tu modo blando

vince obsequio placata virum

Oct. Vincam saevos ante leones

tigresque truces,

fera quam saevi corda tyranni.

odit genitos sanguine claro,

spernit superos hominesque simul,

nec fortunam capit ipse suam

quam dedit illi per scelus ingens

infanda parens, licet ingratum

dirae pudeat munere matris

hoc imperium cepisse, licet

tantum munus morte rependat,

feret hunc titulum post fata tamen

femina longo semper in aevo.

Nvtr. Animi retine verba furentis,

temere emissam comprime vocem.

Oct. Toleranda quamvis patiar, haud umquam queant

nisi morte tristi nostra finiri mala.

genetrice caesa, per scelus rapto patre,

orbata fratre, miseriis luctu obruta,

maerore pressa, coniugi invisa ac meae

subiecta famulae luce non grata fruor,

trepidante semper corde non mortis metu,

sed sceleris— absit crimen a fatis meis,

mori iuvabit; poena nam gravior nece est

videre tumidos et truces miserae mihi

vultus tyranni iungere atque hosti oscula. no

timere nutus cuius obsequium meus

haud ferre posset fata post fratris dolor

scelere interempti, cuius imperium tenet

et sorte gaudet auctor infandae necis.

quam saepe tristis umbra germani meis

offertur oculis, membra cum solvit quies

et fessa fletu lumina oppressit sopor:

modo facibus atris armat infirmas manus

oculosque et ora fratris infestus petit,

modo trepidus idem refugit in thalamos meos

persequitur hostis atque inhaerenti mihi

violentus ensem per latus nostrum rapit.

tunc tremor et ingens excutit somnos pavor

renovatque luctus et metus miserae mihi.

adice his superbam paelicem, nostrae domus

spoliis nitentem”, cuius in munus suam

Stygiae parentem natus imposuit rati,

quam dira post naufragia superato mari

ferro interemit saevior pelagi fretis:

quae spes salutis post nefas tantum mihi?

inimica victrix imminet thalamis meis

odioque nostri flagrat et pretium stupri

iustae maritum coniugis poscit caput.

emergere umbris et fer auxilium tuae

natae invocanti, genitor, aut Stygios sinus

tellure rupta pande, quo praeceps ferar.

Nvtr. Frustra parentis invocas manes tui,

miseranda, frustra, nulla cui prolis suae

manet inter umbras cura: qui nato suo

praeferre potuit sanguine alieno satum

genitamque fratris coniugem pactus sibi

toris nefandis flebili iunxit face.

hinc orta series facinorum: caedes, doli,

regni cupido, sanguinis clari sitis;

mactata soceri concidit thalamis gener

victima, tuis ne fieret hymenaeis potens.

pro facinus ingens! feminae est munus datus

Silanus et cruore foedavit suo

patrios penates,-criminis ficti reus.

intravit hostis, ei mihi, captam domum,

dolis novercae principis factus gener

idemque natus, iuvenis infandi ingeni,

scelerum capacis, dira cui genetrix facem

accendit et te iunxit invitam metu.

tantoque victrix facta successu ferox

ausa imminere est orbis imperio sacri.

quis tot referre facinorum formas potest

et spes nefandas feminae et blandos dolos

regnum petentis per gradus scelerum omnium?

tunc sancta Pietas extulit trepidos gradus

vacuamque Erinys saeva funesto pede

intravit aulam, polluit Stygia face

sacros penates, iura naturae furens

fasque omne rupit: miscuit coniunx viro

venena saeva, cecidit atque eadem sui

mox scelere nati; tu quoque extinctus iaces,

deflende nobis semper infelix puer,

modo sidus orbis, columen augustae domus,

Britanniae, heu me, nunc levis tantum cinis

et tristis umbra; saeva cui lacrimas dedit

etiam noverca, cum rogis artus tuos

dedit cremandos membraque et vultus deo

similes volanti funebris flamma abstulit.

Oct. Extinguat et me, ne manu nostra cadat!

Nvtr. Natura vires non dedit tantas tibi.

Oct. Dolor ira maeror miseriae luctus dabunt.

Nvtr. Vince obsequendo potius immitem virum.

Oct. Vt fratrem ademptum scelere restituat mihi?

Nvtr. Incolumis ut sis ipsa, labentem ut domum

genitoris olim subole restituas tua.

Oct. Expectat aliam principis subolem domus;

me dira miseri fata germani trahunt.

Nvtr. Confirmet animum civium tantus favor.

Oct. Solatur iste nostra, non relevat mala.

Nvtr. Vis magna populi est.

Oct. Principis maior tamen.

Nvtr. Respiciet ipse coniugem,

Oct. Paelex vetat.

Nvtr. Invisa cunctis nempe.

Oct. Sed cara est viro.

Nvtr. Nondum uxor est.

Oct. Iam fiet, et genetrix simul.

Nvtr. Iuvenilis ardor impetu primo furit,

languescit idem facile nec durat diu

in Venere turpi, ceu levis flammae vapor:

amor perennis coniugis castae manet.

violare prima quae toros ausa est tuos

animumque domini famula possedit diu,

iam metuit eadem—

Oct. Nempe praelatum sibi.

Nvtr. Subiecta et humilis, atque monumenta extruit

quibus timorem fassa testatur suum.

et hanc levis fallaxque destituet deus

volucer Cupido: «it licet forma eminens.

opibus superba, gaudium capiet breve.

Passa est similes ipsa dolores

regina deum,

cum se formas vertit in omnes

dominus caeli divumque pater-

et modo pennas sumpsit oloris

modo Sidonii cornua tauri,

aureus idem fluxit in imbri;

fulgent caelo sidera Ledae,

patrio residet Bacchus Olympo,

deus Alcides possidet Heben

nec Iunonis iam timet iras,

cuius gener est qui fuit hostis,

vicit sapiens tamen obsequium

coniugis altae pressusque dolor:

sola Tonantem tenet aetherio'

secura toro maxima Iuno,

nec mortali captus forma

deserit altam Iuppiter aulam,

tu quoque, terris altera Iuno,

soror Augusti coniunxque, graves

vince dolores.

Oct. Iungentur ante saeva sideribus freta

et ignis undae, Tartaro tristi polus,

lux alma tenebris, roscidae nocti dies,

quam cum scelesti coniugis mente impia

mens nostra, semper fratris extincti memor.

utinam nefandi principis dirum caput

obruere flammis caelitum rector paret,

qui saepe terras fulmine infesto quatit

mentesque nostras ignibus terret sacris

novisque monstris; vidimus caelo iubar

ardens cometam pandere infestam facem,

qua plaustra tardus noctis aeterna vice

regit Bootes, frigore Arctoo rigens:

en ipse diro spiritu saevi ducis

polluitur aether, gentibus clades novas

minantur astra, quas regit dux impius.

non tam ferum Typhona neglecto Iove

irata Tellus edidit quondam parens:

hic gravior illo pestis, hic hostis deum

hominumque templis expulit superos suis

civesque patria, spiritum fratri abstulit,

hausit cruorem matris— et lucem videt

fruiturque vita noxiam atque animam trahit!

pro summe genitor, tela cur frustra iacis

invicta totiens temere regali manu?

in tam nocentem dextra cur cessat tua?

utinam suorum facinorum poenas luat

orbis tyrannus, quem premit turpi iugo

morumque vitiis nomen Augustum inquinat!

Nvtr. Indignus ille, fateor, est thalamis tuis,

Nero insitivus, Domitio genitus patre,

sed cede fatis atque fortunae tuae,

alumna, quaeso neve violentam move

iram mariti, forsitan vindex deus

existet aliquis, Iactus et veniet dies.

Oct. Gravi deorum nostra iam pridem domus

urgetur ira, prima quam pressit Tenus

furore miserae dura genetricis meae,

quae nupta demens nupsit incesta face,

oblita nostri, coniugis, legum immemor.

illi soluta crine, succincta anguibus

ultrix Erinys venit ad Stygios toros

raptasque thalamis sanguine extinxit faces:

incendit ira principis pectus truci

caedem in nefandam: cecidit infelix parens,

heu, nostra ferro meque perpetuo obruit

extincta luctu; coniugem traxit suum

natumque ad umbras, prodidit lapsam domum.

Nvtr. Renovare luctus parce cum fletu pios,

manes parentis neve sollicita tuae,

graves furoris quae sui poenas dedit.

Chorus Romanorum Quae fama modo venit ad aures?

utinam falso credita perdat

frustra totiens iactata fidem,

nec nova coniunx nostri thalamos

principis intret teneatque suos

nupta penates Claudia proles;

edat partu pignora pacis

qua tranquillus gaudeat orbis

servetque decus Roma aeternum,

fratris thalamos sortita tenet

maxima Iuno;

soror Augusti sociata toris

cur a patria pellitur aula?

sancta quid illi prodest pietas

divusque pater,

quid virginitas castusque pudor?

nos quoque nostri sumus immemores

post fata ducis, cuius stirpem

prodimus aegro suadente metu.

vera priorum virtus quondam

Romana fuit verumque genus

Martis in illis sanguisque viris,

illi reges hac expulerunt

urbe superbos

ultique tuos sunt bene manes,

mactata tua miseranda manu,

nata Lucreti,

stuprum saevi passa tyranni.

dedit infandi sceleris poenas

cum Tarquinio Tullia coniunx,

quae per caesi membra parentis

egit saevos impia currus

laceroque seni violenta rogos

nata negavit.

haec quoque nati videre nefas

saecula magnum,

cum Tyrrhenum rate ferali

princeps captam fraude parentem

misit in aequor.

properant placidos linquere portus

iussi nautae,

resonant remis pulsata freta:

fertur in altum provecta ratis,

quae resoluto robore labens

pressa dehiscit sorbetque mare.

tollitur ingens clamor ad astra

cum femineo mixtus planctu.

mors ante oculos dira vagatur;

quaerit leti sibi quisque fugam:

alii lacerae puppis tabulis

haerent nudi fluctusque secant,

repetunt alii litora nantes;

multos mergunt fata profundo,

scindit vestes Augusta suas

laceratque comas

rigat et maestis fletibus ora.

postquam spes est nulla salutis,

ardens ira, iam victa malis:

'haec' exclamat 'mihi pro tanto

munere reddis praemia, nate?

hac sum, fateor, digna carina,

quae te genui, quae tibi lucem

atque imperium nomenque dedi

Caesaris amens.

exere vultus Acheronte tuos

poenisque meis pascere, coniunx:

ego causa tuae, miserande, necis

natoque tuo funeris auctor

en, ut merui, ferar ad manes

inhumata tuos,

obruta saevis aequoris undis'.

feriunt fluctus ora loquentis,

ruit in pelagus

rursumque salo pressa resurgit,

pellit palmis cogente metu

freta, set cedit fessa labori.

mansit tacitis in pectoribus

spreta tristi iam morte fides:

multi dominae ferre auxilium

pelago fractis viribus audent,

bracchia quamvis lenta trahentem

voce hortantur manibusque levant.

quid tibi saevi

fugisse maris profuit undas?

ferro es nati moritura tui,

cuius facinus vix posteritas,

tarde semper saecula credent.

furit ereptam pelagoque dolet

vivere matrem

impius, ingens geminatque nefas:

ruit in miserae fata parentis

patiturque moram sceleris nullam.

missus peragit iussa satelles:

reserat dominae pectora ferro.

caedis moriens illa ministrum

rogat infelix,

utero dirum condat ut ensem:

'hic est, hic est fodiendus' ait

'ferro, monstrum qui tale tulit

post hanc vocem

cum supremo mixtam gemitu

animam tandem

per fera tristem vulnera reddit.

Seneca Quid me, potens Fortuna, fallaci mihi

blandita vultu, sorte contentum mea

alte extulisti, gravius ut ruerent edita

.receptus arce totque prospicerem metus?

melius latebam procul ab invidiae malis

remotus inter Corsici rupes maris,

ubi liber animus et sui iuris mihi

semper vacabat studia recolenti mea.

o quam iuvabat, quo nihil maius parens

Natura genuit, operis immensi artifex,

caelum intueri,

solis alternas vices

orbemque Phoebea, astra quem cingunt vaga,

lateque fulgens aetheris magni decus;

qui si senescit, tantus in caecum chaos

casurus iterum: tunc adest mundo dies

supremus ille, qui premat genus impium

caeli ruina, rursus ut stirpem novam

generet renascens melior, ut quondam tulit

iuvenis, tenente regna Saturno poli.

tunc illa virgo, numinis magni dea,

Iustitia, caelo missa cum sancta Fide

terris regebat mitis humanum genus.

non bella norant, non tubae fremitus truces,

non arma gentes, cingere assuerant suas

muris nec urbes: pervium cunctis iter,

communis usus omnium rerum fuit;

et ipsa Tellus laeta fecundos sinus

pandebat ultro, tam piis felix parens

et tuta alumnis. alia sed suboles minus

conspecta mitis, tertium sollers genus

novas ad artes extitit, sanctum tamen;

mox inquietum, quod sequi cursu feras

auderet acres, fluctibus tectos gravi

extrahere pisces rete vel calamo levi

decipere volucres crate vel . . .

tenere laqueo, premere subiectos iugo

tauros feroces, vomere immunem prius

sulcare terram, laesa quae fruges suas

interius alte condidit sacro sinu.

sed in parentis viscera intravit suae

deterior aetas: eruit ferrum grave

aurumque, saevas mox et armavit manus;

partita fines regna constituit, novas

extruxit urbes/ tecta defendit sua,

aliena telis aut petit praedae imminens.

neglecta terras fugit et mores feros

hominum et cruenta caede pollutas manus

Astraea virgo, siderum magnum decus.

cupido belli crevit atque auri fames

totum per orbem, maximum exortum est malum

luxuria, pestis blanda, cui vires dedit

roburque longum tempus atque error gravis.

collecta vitia per tot aetates diu

in nos redundant: saeculo premimur gravi,

quo scelera regnant, saevit impietas furens,

turpi libido Venere dominatur potens,

luxuria victrix orbis immensas opes

iam pridem avaris manibus, ut perdat, rapit.

sed ecce, gressu fertur attonito Nero

trucique vultu, quid ferat mente horreo.

Nero Praefectus Seneca Perage imperata: mitte, qui Plauti mihi

Sullaeque caesi referat abscisum caput.

Praef. Iussa haud morabor: castra confestim petam.

Sen. Nihil in propinquos temere constitui decet.

Ner. Iustum esse facile est cui vacat pectus metu.

Sen. Magnum timoris remedium clementia est.

Ner. Extinguere hostem maxima est virtus ducis.

Sen. Servare cives maior est patriae patri.

Ner. Praecipere mitem convenit pueris senem.

Sen. Regenda magis est fervida adolescentia.

Ner. Aetate in hac sat esse consilii reor.

Sen. Vt facta superi comprobent semper tua.

Ner. Stulte verebor, ipse cum faciam, deos.

Sen. Hoc plus verere quod licet tantum tibi.

Ner. Fortuna nostra cuncta permittit mihi.

Sen. Crede obsequenti parcius: levis est dea.

Ner. Inertis est nescire quid liceat sibi.

Sen. Id facere laus est quod decet, non quod licet.

Ner. Calcat iacentem vulgus.

Sen. Invisum opprimit.

Ner. Ferrum tuetur principem.

Sen. Melius fides.

Ner. Decet timeri Caesarem.

Sen. At plus diligi.

Ner. Metuant necesse est—

Sen. Quicquid exprimitur grave est.

Ner. Iussisque nostris pareant.

Sen. Iusta impera.

Ner. Statuam ipse.

Sen. Quae consensus efficiat rata.

Ner. Respectus ensis faciet.

Sen. Hoc absit nefas.

Ner. An patiar ultra sanguinem nostrum peti,

inultus et contemptus ut subito opprimar?

exilia non fregere summotos procul

Plautum atque Sullam, pertinax quorum furor

armat ministros sceleris in caedem meam,

absentium cum maneat etiam ingens favor

in urbe nostra, qui fovet spes exulum.

tollantur hostes ense suspecti mihi,

invisa coniunx pereat et carum sibi

fratrem sequatur, quicquid excelsum est cadat.

Sen. Pulcrum eminere est inter illustres viros,

consulere patriae, parcere afflictis, fera

caede abstinere tempus atque irae dare,

orbi quietem, saeculo pacem suo.

haec summa virtus, petitur hac caelum via.

sic ille patriae primus Augustus parens

complexus astra est colitur et templis deus.

illum tamen Fortuna iactavit diu

terra marique per graves belli vices,

hostes parentis donec oppressit, sui;

tibi numen incruenta summisit suum

et dedit habenas imperi facili manu

nutuque terras maria subiecit tuo.

invidia tristis victa consensu pio

cessit; senatus, equitis accensus favor;

plebisque votis atque iudicio patrum

tu pacis auctor, generis humani arbiter

electus orbem iam sacra specie regis

patriae parens: quod nomen ut serves petit

suosque cives Roma commendat tibi.

Ner. Munus deorum est, ipsa quod servit mihi

Roma et senatus quodque ab invitis preces

humilesque voces exprimit nostri metus.

servare cives principi et patriae graves,

claro tumentes genere quae dementia est,

cum liceat una voce suspectos sibi

mori iubere? Brutus in caedem ducis,

a quo salutem tulerat, armavit manus:

invictus acie, gentium domitor, Iovi

aequatus altos ipse per honorum gradus

Caesar nefando civium scelere occidit.

quantum cruoris Roma tum vidit sui.

lacerata totiens! ille qui meruit pia

virtute caelum, divus Augustus, viros

quot interemit nobiles, iuvenes senes

sparsos per orbem, cum suos mortis metu

fugerent penates et trium ferrum ducum,

tabula notante deditos tristi neci!

exposita rostris capita caesorum patres

videre maesti, flere nec licuit suos,

non gemere dira tabe polluto foro,

stillante sanie per putres vultus gravi.

nec finis hic cruoris aut caedis stetit:

pavere volucres et feras saevas diu

tristes Philippi, † hausit et Siculum mare

classes virosque † saepe cedentes suos.

concussus orbis viribus magnis ducum:

superatus acie puppibus Nilum petit

fugae paratis, ipse periturus brevi:

hausit cruorem incesta Romani ducis

Aegyptus iterum; nunc leves umbras tegit.

illic sepultum est impie gestum diu

civile bellum, condidit tandem suos

iam fessus enses victor hebetatos feris

vulneribus, et continuit imperium metus.

armis fideque militis tutus fuit,

pietate nati factus eximia deus,

post fata consecratus et templis datus.

nos quoque manebunt astra, si saevo prior

ense occuparo quicquid infestum est mihi

dignaque nostram subole fundaro domum.

Sen. Implebit aulam stirpe caelesti tuam

generata divo Claudiae gentis decus,

sortita fratris more Iunonis toros.

Ner. Incesta genetrix detrahit generi fidem,

animusque numquam coniugis iunctus mihi.

Sen. Teneris in annis haud satis clara est fides,

pudore victus cum tegit flammas amor.

Ner. Hoc equidem et ipse credidi frustra diu,

manifesta quamvis pectore insociabili

vultuque signa properent odium mei,

tandem quod ardens statuit ulcisci dolor.

dignamque thalamis coniugem inveni meis

genere atque forma, victa cui cedat Venus

Iovisque coniunx et ferox armis dea.

Sen. Probitas fidesque coniugis, mores pudor

placeant marito: sola perpetuo manent

subiecta nulli mentis atque animi bona;

florem decoris singuli carpunt dies.

Ner. Omnes in unam contulit laudes deus

talemque nasci fata voluerunt mihi.

Sen. Recedet a te (temere ne credas) amor.

Ner. Quem summovere fulminis dominus nequit,

caeli tyrannum, saeva qui penetrat freta

Ditisque regna, detrahit superos polo?

Sen. Volucrem esse Amorem fingit immitem deum

mortalis error, armat et telis manus

arcuque sacras, instruit saeva face

genitumque credit Venere, Vulcano satum:

vis magna mentis blandus atque animi calor

Amor est; iuventa gignitur, luxu otio

nutritur inter laeta Fortunae bona.

quem si fovere atque alere desistas, cadit

brevique vires perdit extinctus suas.

Ner. Hanc esse vitae maximam causam reor,

per quam voluptas oritur; interitu caret,

cum procreetur semper humanum genus

Amore grato, qui truces mulcet feras.

hic mihi iugales praeferat taedas deus

iungatque nostris igne Poppaeam toris.

Sen. Vix sustinere possit hos thalamos dolor

videre populi, sancta nec pietas sinat.

Ner. Prohibebor unus facere quod cunctis licet?

Sen. Maiora populus semper a summo exigit.

Ner. Libet experiri, viribus fractus meis

an cedat animis temere conceptus favor.

Sen. Obsequere potius civibus placidus tuis.

Ner. Male imperatur, cum regit vulgus duces.

Sen. Nihil impetrare cum valet, iuste dolet.

Ner. Exprimere ius est, ferre quod nequeunt preces?

Sen. Negare durum est.

Ner. Principem cogi nefas.

Sen. Remittat ipse.

Ner. Fama sed victum feret.

Sen. Levis atque vana.

Ner. Sit licet, multos notat.

Sen. Excelsa metuit.

Ner. Non minus carpit tamen.

Sen. Facile opprimetur. merita te divi patris

aetasque frangat coniugis, probitas pudor.,

Ner. Desiste tandem, iam gravis nimium mihi,

instare: liceat facere quod Seneca improbat.

et ipse populi vota iam pridem moror,

cum portet utero pignus et partem mei.

quin destinamus proximum thalamis diem?

Tellure rupta Tartaro gressum extuli,

Stygiam cruenta praeferens dextra facem

thalamis scelestis: nubat his flammis meo

Poppaea nato iuncta, quas vindex manus

dolorque matris vertet ad tristes rogos.

manet inter umbras impiae caedis mihi

semper memoria, manibus nostris gravis

adhuc inultis: reddita est meritis meis

funesta merces puppis et pretium imperi

nox illa qua naufragia deflevi mea;

comitum necem natique crudelis nefas

deflere votum fuerat— haud tempus datum est

lacrimis, sed ingens scelere geminavit nefas.

perempta ferro, foeda vulneribus sacros

intra penates spiritum effudi gravem

erepta pelago, sanguine extinxi meo

nec odia nati: saevit in nomen ferus

matris tyrannus, obrui meritum cupit,

simulacra, titulos destruit matris metu

totum per orbem quem dedit poenam in meam

puero regendum noster infelix amor.

extinctus umbras agitat infestus meas

flammisque vultus noxios coniunx petit,

instat', minatur, imputat fatum mihi

tumulumque nati, poscit auctorem necis,

iam parce: dabitur, tempus haud longum peto.

ultrix Erinys impio dignum parat

letum tyranno, verbera et turpem fugam

poenasque quis et Tantali vincat sitim,

dirum laborem Sisyphi, Tityi alitem

Ixionisque membra rapientem rotam.

licet extruat marmoribus atque auro tegat

superbus aulam, limen armatae ducis

servent cohortes, mittat immensas opes

exhaustus orbis, supplices dextram petant

Parthi cruentam, regna divitias ferant:

veniet dies tempusque quo reddat sui3

animam nocentem sceleribus, iugulum hostibus

desertus ac destructus et cunctis egens.

heu, quo labor, quo vota ceciderant mea?

quo te furor provexit attonitum tuus

et fata, nate, cedat ut tantis malis

genetricis ira quae tuo scelere occidit?

utinam antequam te parvulum in lucem edidi

aluique, saevae nostra lacerassent ferae

viscera: sine ullo scelere, sine sensu innocens

meus occidisses; iunctus atque haerens mihi

semper quietam cerneres sedem inferum,

proavos patremque, nominis magni viros,

quos nunc pudor luctusque perpetuus manet

ex te, nefande, meque quae talem tuli.

quid tegere cesso Tartaro vultus meos,

noverca coniunx mater infelix meis?

Octavia Chorus Parcite lacrimis urbis festo

laetoque die, ne tantus amor

nostrique favor principis acres

suscitet iras vobisque ego sim

causa malorum, non hoc primum

pectora vulnus mea senserunt:

graviora tuli; dabit hic nostris

finem curis vel morte dies:

non ego saevi cernere cogar

coniugis ora,

non invisos intrare mihi

thalamos famulae;

soror Augusti, non uxor ero.

absint tantum tristes poenae

letique metus.

scelerum diri, miseranda, viri

potes hoc demens sperare memor?

hos ad thalamos servata diu

victima tandem funesta cades.

sed quid patrios saepe penates

respicis udis confusa genis?

propera tectis efferre gradus,

linque cruentam principis aulam.

Chor. En illuxit suspecta diu,

fama totiens iactata dies:

cessit thalamis Claudia diri

pulsa Neronis,

quos iam victrix Poppaea tenet,

cessat pietas dum nostra gravi

compressa metu segnisque dolor.

ubi Romani vis est populi,

fregit claros quae saepe duces,

dedit in victae leges patriae,

fasces dignis civibus olim,

iussit bellum pacemque, feras

gentes domuit,

captos reges carcere clausit?

gravis en oculis undique nostris

iam Poppaeae fulget imago,

iuncta Neroni!

affligat humo violenta manus

similes nimium vultus dominae

ipsamque toris detrahat altis

petat infestis mox et flammis

telisque feris principis aulam.

Nutrix Poppaea Quo trepida gressum coniugis thalamis tui

effers, alumna, quidve secretum petis

turbata vultu? cur genae fletu madent?

certe petitus precibus et votis dies

nostris refulsit: Caesari iuncta es tuo

taeda iugali, quem tuus cepit decor

et culpa †Senecae, tradidit vinctum tibi

genetrix Amoris, maximum numen, Venus.

o qualis altos quanta pressisti toros

residens in aula! vidit attonitus tuam

formam senatus, tura cum superis dares

sacrasque grato spargeres aras mero,

velata summum flammeo tenui caput;

et ipse lateri iunctus atque haerens tuo

sublimis inter civium laeta omina

incessit habitu atque ore laetitiam gerens

princeps superbo: talis emersam freto

spumante Peleus coniugem accepit Thetin,

quorum toros celebrasse caelestes ferunt,

pelagique numen omne consensu pari.

quae subita vultus causa mutavit tuos?

quid pallor iste, quid ferant lacrimae doce.

Pop. Confusa tristi proximae noctis metu

visuque, nutrix, mente turbata feror,

defecta sensu. laeta nam postquam dies

'sideribus atris cessit et nocti polus,

inter Neronis iuncta complexus mei

somno resolvor; nec diu placida frui

quiete licuit. visa nam thalamos meos

celebrare turba est maesta: resolutis comis

matres Latinae flebiles planctus dabant;

inter tubarum saepe terribilem sonum

sparsam cruore coniugis genetrix mei

vultu minaci saeva quatiebat facem,

quam dum sequor coacta praesenti metu,

diducta subito patuit ingenti mihi

tellus hiatu; lata quo praeceps toros

cerno iugales pariter et miror meos,

in quis residi fessa. venientem intuor

comitante turba coniugem quondam meum

natumque; properat petere complexus meos

Crispinus, intermissa, libare oscula:

irrupit intra tecta cum trepidus mea

ensemque iugulo condidit saevum Nero.

tandem quietem magnus excussit timor;

quatit ossa et artus horridus nostros tremor

pulsatque pectus; continet vocem timor,

quam nunc fides pietasque produxit tua.

heu quid minantur inferum manes mihi

aut quem cruorem coniugis vidi mei?

Nvtr. Quaecumque mentis agitat intentus vigor,

ea per quietem sacer et arcanus refert

veloxque sensus. coniugem thalamos toros

vidisse te miraris amplexu novi

haerens mariti? sed movent laeto die

pulsata palmis pectora et fusae comae?

Octaviae discidia planxerunt sacros

inter penates fratris et patrium larem.

fax illa, quam secuta es, Augustae manu

praelata clarum nomen invidia tibi

partum ominatur. inferum sedes toros

stabiles futuros spondet aeternae domus.

iugulo quod ensem condidit princeps tuus:

bella haud movebit, pace sed ferrum teget.

recollige animum, recipe laetitiam, precor.

timore pulso redde te thalamis tuis.

Pop. Delubra et aras petere constitui sacras,

caesis litare victimis numen deum,

ut expientur noctis et somni minae

terrorque in hostes redeat attonitus meos.

tu vota pro me suscipe et precibus piis

superos adora, maneat ut praesens status.

Chorus Si vera loquax fama Tonantis

furta et gratos narrat amores

(quem modo Ledae pressisse sinum

tectum plumis pennisque ferunt,

modo per fluctus raptam Europen

taurum tergo portasse trucem),

quae regit et nunc deseret astra,

petet amplexus, Poppaea, tuos,

quos et Ledae praeferre potest

et tibi, quondam cui miranti

fulvo, Danae, fluxit in auro.

formam Sparte iactet alumnae

licet et Phrygius praemia pastor:

vincet vultus haec Tyndaridos

qui moverunt horrida bella

Phrygiaeque solo regna dedere.

Sed quis gressu ruit attonito

aut quid portat pectore anhelo?

Nuntius Chorus Quicumque tectis excubat miles ducis,

defendat aulam cui furor populi imminet,

trepidi cohortes ecce praefecti trahunt

praesidia ad urbis, victa nec cedit metu

concepta rabies temere, sed vires capit.

Chor. Quis iste mentes agitat attonitus furor?

Nvnt. Octaviae favore percussa agmina

et efferata per nefas ingens ruunt.

Chor. Quid ausa facere quove consilio doce.

Nvnt. Reddere penates Claudiae divi parant

torosque fratris, debitam partem imperi.

Chor. Quos iam tenet Poppaea concordi fide?

Nvnt. Hic urit animos pertinax nimium favor

et in furorem temere praecipites agit:

quaecumque claro marmore effigies stetit

aut aere fulgens, ora Poppaeae gerens,

afflicta vulgi manibus et saevo iacet

eversa ferro; membra per partes trahunt

deducta laqueis, obruunt turpi diu

calcata caeno, verba conveniunt feris

immixta factis quae timor reticet meus.

sepire flammis principis sedem parant,

populi nisi irae coniugem reddat novam,

reddat penates Claudiae victus suos.

ut noscat ipse civium motus, mea

voce haud morabor iussa praefecti exequi.

Chor. Quid fera frustra bella movetis?

invicta gerit tela Cupido:

flammis vestros obruet ignes

quis extinxit fulmina saepe

captumque Iovem caelo traxit.

laeso tristes dabitis poenas

sanguine vestro.

non est patiens fervidus irae

facilisque regi:

ille ferocem iussit Achillem

pulsare lyram,

fregit Danaos, fregit Atridem,

regna evertit Priami, claras

diruit urbes:

et nunc animus quid ferat horret

vis immitis violenta dei.

Nero O lenta nimium militis nostri manus

et ira patiens post nefas tantum mea,

quod non cruor civilis accensas faces

extinguit in nos, caede nec populi madet

funerea Roma quae viros tales tulit.

at illa. cui me civium subicit furor,

suspecta coniunx et soror semper mihi,

tandem dolori spiritum reddat meo

iramque nostram sanguine extinguat suo.

admissa sed iam morte puniri parum est:

graviora meruit impium plebis scelus:

mox tecta flammis" concitant urbis meis,

ignes ruinae noxium populum premant

turpisque egestas, saeva cum luctu fames.

exultat ingens saeculi nostri bonis

corrupta turba nec capit clementiam

ingrata nostram ferre nec pacem potest,

sed inquieta rapitur hinc audacia,

hinc temeritate fertur in praeceps sua:

malis domanda est et gravi semper iugo

premenda, ne quid simile temptare audeat

contraque sanctos coniugis vultus meae

attollere oculos: fracta per poenas metu

parere discet principis nutu sui.

sed adesse cerno rara quem pietas virum

fidesque castris nota praeposuit meis.

Praefectus Nero Populi furorem caede paucorum, diu

qui restiterunt temere, compressum affero.

Ner. Et hoc sat est? sic miles audisti ducem?

compressit! haec vindicta debetur mihi?

Praef. Cecidere motus impio ferro duces.

Ner. Quid illa turba, petere quae flammis meos

ausa est penates, principi legem dare,

abstrahere nostris coniugem caram toris,

violare quantum licuit incesta manu

et voce dira? debita poena vacat?

Praef. Poenam dolor constituet in cives tuos?

Ner. Constituet, aetas nulla quam famae eximat.

Praef. Tua temperet nos ira, non noster timor.

Ner. Iram expiabit prima quae meruit meam.

Praef. Quam poscat ede, nostra ne parcat manus.

Ner. Caedem sororis poscit et dirum caput.

Praef. Horrore vinctum trepidus astrinxit rigor.

Ner. Parere dubitas?

Praef. Cur meam damnas fidem?

Ner. Quod parcis hosti.

Praef. Femina hoc nomen capit?

Ner. Si scelera cepit.

Praef. Estne qui sontem arguat?

Ner. Populi furor.

Praef. Quis regere dementes valet?

Ner. Qui concitare potuit.

Praef. Haud quemquam reor.

Ner. Mulier, dedit natura cui pronum malo

animum, ad nocendum pectus instruxit dolis.

Praef. Sed vim negavit,

Ner. Vt ne inexpugnabilis

esset, sed aegras frangeret vires timor

vel poena; quae iam sera damnatam premet

diu nocentem, tolle consilium ac preces

et imperata perage: devectam rate

procul in remotum litus interimi iube,

tandem ut residat pectoris nostri timor.

Chorus Octavia O funestus multis populi

dirusque favor,

qui cum flatu vela secundo

ratis implevit vexitque procul,

languidus idem

deserit alto saevoque mari.

flevit Gracchos miseranda parens,

perdidit ingens quos plebis amor

nimbisque favor genere illustres,

pietate fide lingua claros,

pectore fortes, legibus acres.

te quoque, Livi, simili leto

Fortuna dedit,

quem neque fasces texere suae

nec tecta domus, plura referre

prohibet praesens exempla dolor:

modo cui patriam reddere cives

aulam et fratris voluere toros,

nunc ad poenam letumque trahi

flentem miseram cernere possunt.

bene paupertas humili tecto

contenta latet:

quatiunt altas saepe procellae

aut evertit Fortuna domos.

Oct. Quo me trahitis quodve tyrannus

aut exilium regina iubet,

si mihi vitam fracta remittit

tot iam nostris et victa malis?

sin caede mea cumulare parat

luctus nostros, invidet etiam

cur in patria mihi saeva mori?

sed iam spes est nulla salutis:

fratris cerno miseranda ratem.

hac en cuius vecta carina

quondam genetrix, nunc et thalamis

expulsa soror miseranda vehar.

nullum Pietas nunc numen habet

nec sunt superi:

regnat mundo tristis Erinys.

quis mea digne deflere potest

mala? quae lacrimis nostris questus

reddere aedon? cuius pennas

utinam miserae mihi fata darent!

fugerent luctus ablata meos

penna volucri procul et coetus

hominum tristes caedemque feram.

sola in vacuo nemore et tenui

ramo pendens querulo possem

gutture maestum fundere murmur.

Chor. Regitur fatis mortale genus,

nec sibi quisquam spondere potest

firmum et stabile . . .

per quam casus volvit varios

semper nobis metuenda dies;

animum firment exempla tuum,

iam multa domus quae vestra tulit:

quid saevior est Fortuna tibi?

tu mihi primum

tot natorum memoranda parens,

nata Agrippae, nurus Augusti,

Caesaris uxor, cuius nomen

clarum toto fulsit in orbe,

utero totiens enixa gravi

pignora pacis,

mox exilium verbera, saevas

passa catenas, funera, luctus,

tandem letum cruciata diu.

felix thalamis Livia Drusi

natisque ferum

ruit in facinus poenamque suam.

Iulia matris fata secuta est;

post longa tamen tempora ferro

caesa est, quamvis crimine nullo.

quid non potuit quondam genetrix

tua quae rexit principis aulam

cara marito partu que potens?

eadem famulo subiecta suo

cecidit diri militis ense.

quid cui licuit regnum in caelum

sperare, parens tanta Neronis?

non funesta violata manu

remigis ante,

mox et ferro lacerata diu

saevi iacuit victima nati?

Oct. Me quoque tristes mittit ad umbras

ferus et manes ecce tyrannus,

quid iam frustra miseranda moror?

rapite ad letum quis ius in nos

Fortuna dedit, testor superos—

quid agis, demens? parce precari

quis invisa es numina divum.

Tartara testor

Erebique deas scelerum ultrices

et te. genitor,

dignum tali morte et poena:

non invisa est mors ista mihi.

armate ratem, date vela fretis

ventisque petat puppis rector

Pandatariae litora terrae.

Chor. Leues aurae zephyrique leves,

tectam quondam nube aetheria

qui vexistis raptam saevae

virginis aris Iphigeniam,

hanc quoque tristi procul a poena

portate, precor, templa ad Triviae.

urbe est nostra mitior Aulis

et Taurorum barbara tellus:

hospitis illic caede Utatur

numen superum,

civis gaudet Roma cruore.