The Eight Categories / Eight Realisations (overview of the whole AA)
Ancient Anonymous SanskritI.maṅgala
namaḥ sarvabuddhabodhisattvebhyaḥ / Abhisamayālaṅkārāntaḥ pātināṃ padārthānāṃ saṃkṣepato vivaraṇam / sarvākārajñatādyaṣṭau padārthāḥ; cittotpādādayaḥ saptatiśca padārthā abhisamayālaṅkārasyābhidheyā santi / teṣāmiha svarūpaṃ saṃkṣepeṇa prastūyate /
I.intro
aṣṭau padārthāḥ / sarvākārajñatā, mārgajñatā, sarvajñatā (vastujñatā), sarvākārābhisambodhaḥ, mūrdhābhisamayaḥ, ānupūrvikābhisamayaḥ, ekakṣaṇābhisambodhaḥ, dharmakāyaścetyaṣṭau padārthā abhisamayālaṅkāre dvābhyāṃ kārikābhyāṃ pradarśitāḥ / yathā - || prajñāpāramitāṣṭābhiḥ padārthaiḥ samudīritā / sarvākārajñatā mārgajñatā sarvajñatā tataḥ // sarvākārābhisambodho mūrdhaprāpto 'nupūrvikaḥ / ekakṣaṇābhisambodho dharmakāyaśca te 'ṣṭadhā //
I.1
- sarvākārajñatā / (ka) lakṣaṇam: ekasminneva kṣaṇe yāvatpadārthākārāṇāṃ yathāvat sākṣātkāri paryantajñānaṃ sarvākārajñatāyā lakṣaṇam / (kha) bhedaḥ: yāvajjñānaṃ yathāvajjñānamiti sarvākārajñatāyā dvau bhedau / yā prajñā aśeṣākārān jānāti sā yāvajjñānam, yā ca yathā padārthānāṃ svarūpaṃ tathā jānātīti yathāvajjñānam / athavā - cittotpādādihetūnāṃ anāsravaphalānāṃ ca aśeṣākārasākṣātkāri sarvākārajñānamityeko bhedaḥ / buddhabhūmau jāyamānāni dvāviṃśatiḥ anāsravajñānānīti dvitīyo bhedaḥ / (ga) avadhiḥ: buddhabhūmāveva kevalaṃ sarvākārajñatā bhavati /
I.2
- mārgajñatā / (ka) lakṣaṇam: mārgatrayaniḥsvabhāvatvasākṣātkāriṇyā prajñayopāttatve sati āryamāhāyānikābhisamayatvaṃ mārgajñatāyā lakṣaṇam / (kha) bhedaḥ: catvāro 'syā bhedā bhavanti, yathā śrāvakamārgajñatā, pratyekabuddhamārgajñatā, mahāyānamārgajñatā, māhāyānikāryasantatisthasarvaprajñopāyajñatā ceti / (ga) avadhiḥ: mahāyānadarśanamārgamārabhya buddhabhūmiṃ yāvat mārgajñatāyāḥ sīmā bhavati /
I.3
- sarvajñatā (vastujñatā) / (ka) lakṣaṇam: samastadharmagatapudgalanairātmyasākṣātkāriṇyā prajñayopāttatvena hainayānikajātīyābhisamayasvarūpaṃ āryasantatisthaṃ jñānaṃ mārgajñatāyā lakṣaṇam / hainayānikāryasantatisthaṃ yajjñānaṃ tacchūnyatāyāḥ pudgalanairātmyāparaparyāyāḥ sākṣātkāri, tenopāttatvāt sarvajñatāyā lakṣaṇe hainayānikajātīyeti viśeṣaṇam / (kha) bhedaḥ: phalabhūtāyā jinajananyā dūratvam avidūratvaṃ ceti sarvajñatāyā dvau bhedau / (ga) avadhiḥ: śrāvakīyadarśanamārgamārabhya buddhabhūmiparyantaṃ sarvajñatāyāḥ sīmā bhavati /
I.4
- sarvākārābhisambodhaḥ / (ka) lakṣaṇam: trisarvajñatākārāṇāṃ bhāvanāmayyā prajñayopāttaḥ sattvayogaḥ sarvākārābhisambodha iti lakṣaṇam / (kha) bhedaḥ: svarūpeṇa viṃśatiḥ prayogāḥ / ākāreṇa trisarvajñatāsambaddhānāṃ trisaptatyuttaraśatasaṃkhyākānāmākārāṇāmabhinirhārakāḥ sattvayogāḥ trisaptatyuttaraśatamasya sarvākārābhisambodhasya bhedā bhavanti / satvayogaḥ, mārgapāramitā, bodhisattvamārgaḥ, mahāyānapatipattiḥ, sannāhapratipattirityete paryāyavācinaḥ / (ga) avadhiḥ: mahāyānasambhāramārgamārabhya antimakṣaṇasthitabodhisattvāvasthāparyantaṃ sarvākārābhisambodhasya sīmā bhavati /
I.5
- mūrdhābhisamayaḥ / (ka) lakṣaṇam: śūnyatālambanayā bhāvanāmayyā prajñayopāttānāṃ taddṛṣṭyā vyavasthāpitānāṃ ca trisarvajñatākārāṇāṃ bhāvanāyāṃ prakarṣaparyantaḥ sattvayogaḥ mūrdhaprayogaḥ iti mūrdhābhisamayasya lakṣaṇam / bodhisattvasya śrutamayyā prajñayopāttānāṃ prayogāṇāmapyatraiva saṃgṛhītatvāllakṣaṇe taddṛṣṭyā vyavasthāpiteti viśeṣaṇam / (kha) bhedaḥ: saṃkṣepataḥ prayogamārgīyo mūrdhaprayogaḥ, darśanamārgīyo mūrdhaprayogaḥ, bhāvanāmārgīyo mūrdhaprayogaḥ, ānantaryamūrdhaprayogaśceti catvāro bhedā bhavanti / athavā ūṣmamūrdhakṣāntyagradharmākhyāḥ prayogamārgasya catvāraḥ, darśanabhāvanāmārgayo ānantaryamūrdhaprayogāstraya iti sapta mūrdhaprayogā bhavantīti / vistareṇa tu trisaptatyuttaraśataṃ mūrdhaprayogā iti jñeyam / (ga) avadhiḥ: mahāyānaprayogamārgīyoṣmaprayogamārabhya antimakṣaṇasthitabodhisattvāvasthāparyantamasya sīmā bhavati /
I.6
- ānupūrvikābhisamayaḥ / (ka) lakṣaṇam: trisarvajñatākārāṇāṃ sthirīkaraṇāya vibhāvanāvyavasthāpitaḥ sattvayoga ānupūrvikaprayoga iti lakṣaṇam / (kha) bhedaḥ: trayodaśāsyānupūrvikābhisamayasya bhedā bhavanti / (ga) avadhiḥ: mahāyānasambhāramārgamārabhya antimakṣaṇasthitabodhisattvāvasthātaḥ pūrvāvasthāparyantamasya sīmā bhavatīti /
I.7
- ekakṣaṇābhisambodhaḥ / (ka) lakṣaṇam: trisarvajñatākārāṇāṃ svabhyastīkaraṇāya anupūrvabhāvanayotpannaḥ pāryantikaḥ sattvayogaḥ ekakṣaṇābhisambodha iti lakṣaṇam / (kha) bhedaḥ: vyāvṛtyā 'sya catvāro bhedā bhavanti / (ga) avadhiḥ: caramabhavikabodhisattvāvasthāyāmeva kevalamayaṃ prayogo bhavati /
I.8
- dharmakāyaḥ / (ka) lakṣaṇam: trisarvajñatākārāṇāṃ bhāvanāprakarṣabalenotpannaṃ phalaṃ paryantānāsravaguṇā vā dharmakāya iti lakṣaṇam / (kha) bhedaḥ: svabhāvakāyaḥ, jñānadharmakāyaḥ, sāmbhogikakāyaḥ, nairmāṇikakāyaśceti catvāro 'sya bhedā bhavanti / (ga) avadhiḥ: buddhabhūmāveva kevalamayaṃ dharmakāyo bhavatīti /