Cosmogony and the non-agency of the Self
Ancient Ādiśeṣa Sanskrit10
avyaktād aṇḍam abhūd aṇḍād brahmā tataḥ prajāsargaḥ | māyāmayī pravṛttiḥ saṃhriyata iyaṃ punaḥ kramaśaḥ ||
11
māyāmayo 'py acetā guṇakaraṇagaṇaḥ karoti karmāṇi | tadadhiṣṭātā dehī sacetano 'pi na karoti kiṃcid api ||
12
yadvad acetanam api san nikaṭasthe bhrāmake bhramati loham | tadvat karaṇasamūhaś ceṣṭati cidadhiṣṭhite dehe ||
13
yadvat savitary udite karoti karmāṇi jīvaloko 'yam | na ca tāni karoti ravir na kārayati tadvad ātmāpi ||
14
manaso 'haṃkāravimūrcchitasya caitanyabodhitasyeha | puruṣābhimānasukhaduḥkhabhāvanā bhavati mūḍhasya ||
15
kartā bhoktā draṣṭāsmi karmaṇām uttamādīnām | iti tat svabhāvavimalo 'bhimanyate sarvago 'py ātmā ||
16
nānāvidhavarṇānāṃ varṇaṃ dhatte yathāmalaḥ sphaṭikaḥ | tadvad upādher guṇabhāvitasya bhāvaṃ vibhur dhatte ||
17
gacchati gacchati salile dinakarabimbaṃ sthite sthitiṃ yāti | antaḥkaraṇe gacchati gacchaty ātmāpi tadvad iha ||
18
rāhur adṛśyo 'pi yathā śaśibimbasthaḥ prakāśate jagati | sarvagato 'pi tathātmā buddhistho dṛśyatām eti ||
19
sarvagataṃ nirupamam advaitaṃ tac cetasā gamyam | yad buddhigataṃ brahmopalabhyate śiṣya bodhyaṃ tat ||