Comma for either/or — dharma, courage. Spelling forgiving — corage finds courage.

    Cittaviśuddhiprakaraṇa

    Āryadeva

    In the atlas

    25 min

    Cvp 1

    anādinidhanaṃ śāntaṃ bhāvābhāvavivarjitam nirvikalpaṃ nirālambamanavasthitamadvayam

    Cvp 2

    adṛṣṭāntamanākhyānamacintyamanidarśanam anāśrayāpratiṣṭhānaṃ nirvikāramasaṃskṛtam

    Cvp 3

    sarveṣāmāśrayaṃ buddhaṃ karuṇāmayavigraham nānādhimuktasattvānāṃ nānopāyapradarśakam

    Cvp 4

    mahārāgaṃ namaskṛtya padmanarteśvaraṃ prabhum iha stokaṃ pravakṣyāmi svacittapratyavekṣaṇāt

    Cvp 5

    yogācārasya nayataḥ sarvameva suniścitam tatsarvamiha vaktavyaṃ tasmādevatsamācaret

    Cvp 6

    yena yena hi bandhyante jantavo raudrakarmaṇā sopāyena tu tenaiva mucyante bhavabandhanāt

    Cvp 7

    viśuddhereva sattvasya viśuddhaṃ jāyate phalam mahāyāne suvispaṣṭamuktametatsuvistaram

    Cvp 8

    dharmapudgalanairātmyaṃ cittamātraṃ jagau muniḥ tato 'pi sarvamutpannamāgamātyanukūlakam

    Cvp 9

    bhāvagrāhagrahāveśagṛhītānpraticoditaḥ āgame 'pi hi suvyakto vistaraḥ karuṇātmanā

    Cvp 10

    manaḥpūrvaṅgamā dharmā manaḥśreṣṭhā manojavāḥ manasā hi prasannena bhāṣate vā karoti vā

    Cvp 11

    svapitā bhikṣuṇā vṛddhaḥ śīghraṃ gaccheti preritaḥ patanācca mṛte tasminnānantaryeṇa yujyate

    Cvp 12

    sumlānenārhatādeḥ oṣṭhaṃ maṅgalaṃ paripīḍaya upasthāyakabhikṣuḥ sa mṛte tasminna doṣabhāk

    Cvp 13

    andhasaṃjñayā nāndhāṃstu mārayandoṣamaśrute ityuktaṃ vinaye vyaktaṃ na doṣo 'duṣṭacetasām

    Cvp 14

    na stūpakhanane doṣastatsaṃskāradhiyā yataḥ kevalaṃ puṇyarāśiḥ syādupānantaryakāraṇāt

    Cvp 15

    upānadyugalaṃ dattvā munermūrdhni śubhāśayāt apanīya tathā cāndho rājyaṃ phalamavāpnutaḥ

    Cvp 16

    tasmādāśayamūlā hi pāpapuṇyavyavasthitiḥ ityuktamāgame yasmānnāpattiḥ śubhacetasām

    Cvp 17

    svādhidaivatayogātmā jagadarthakṛtodyamaḥ bhuñjāno viṣayān yogī mucyate na ca lipyate

    Cvp 18

    yathaiva viṣatattvajño viṣamālokya bhakṣayan kevalaṃ muhyate nāsau rogamuktaśca jāyate

    Cvp 19

    māyāmarīcigandharvanagarasvapnasannibham jagatsarvaṃ samālokya kiṃ kathaṃ kena bhujyate

    Cvp 20

    bālā rajyanti rūpeṣu vairāgyaṃ yānti madhyamāḥ svabhāvajñā vimucyante rūpasyottamabuddhayaḥ

    Cvp 21

    vicintya samayaṃ sarvaṃ devatāpūjanāvidhim śuddhamālokya niḥśaṅkaṃ bhoktavyaṃ mantracoditam

    Cvp 22

    śodhyaṃ bodhyaṃ tathā dīpyamakṣaratrayayogataḥ aṅguṣṭhānāmikāgrābhyāṃ prīṇayecca tathāgatān

    Cvp 23

    yatsatyamiti bālānāṃ tanmithyā khalu yoginām gacchannantamanenaiva na baddho na ca mucyate

    Cvp 24

    saṃsāraṃ caiva nirvāṇaṃ manyante 'tattvadarśinaḥ na saṃsāraṃ na nirvāṇaṃ manyante tattvadarśinaḥ

    Cvp 25

    vikalpo hi mahāgrāhaḥ saṃsārodadhipātakaḥ avikalpā mahātmāno mucyante bhavabandhanāt

    Cvp 26

    śaṅkāviṣeṇa bādhyante viṣeṇeva pṛthagjanāḥ tāmevotkhātya nirmūlaṃ vicaretkaruṇātmakaḥ

    Cvp 27

    yathaiva sphaṭikaḥ svacchaḥ pararāgeṇa rajyate tathaiva cittaratnaṃ tu kalpanārāgarañjitam

    Cvp 28

    prakṛtyā kalpanārāgairviviktaṃ cittaratnakam ādiśuddhamanutpannaṃ niḥsvabhāvamanāvilam

    Cvp 29

    tattadyatnena kartavyaṃ yadyadbālairvigarhitam svādhidaivatayogena cittanirmalakāraṇāt

    Cvp 30

    rāgāgniviṣasaṃmugdhā yogināṃ śubhacetasā kāmitāḥ khalu kāminyaḥ kāmamokṣaphalāvahāḥ

    Cvp 31

    yathā svagaruḍaṃ dhyātvā viṣamākṛṣya saṃpiban karoti nirviṣaṃ sādhyaṃ na viṣeṇābhibhūyate

    Cvp 32

    dvādaśayojanavyāsaṃ cakraṃ vai śirasi bhramat bodhicittaṃ samutpādya apanītamiti śrutiḥ

    Cvp 33

    bodhicittaṃ samutpādya sambodhau kṛtacetasā tatrāsti yanna kartavyaṃ jagadudvaraṇāśayā

    Cvp 34

    ādiśuddhamanutpannaṃ niḥsvabhāvamanāvilam jagadbhāvena sampaśyanna baddho na ca mucyate

    Cvp 35

    vicintya vidhivadyogī devatāguṇavistaram rajyate rāgacittena rāgabhogeṇa mucyate

    Cvp 36

    kiṃ kurmaḥ kutra vai labhyā vicitrā bhāvaśaktayaḥ viṣākrānto yathā kaścidviṣeṇaiva tu nirviṣaḥ

    Cvp 37

    karṇājjalaṃ jalenaiva kaṇṭakenaiva kaṇṭakam rāgeṇaiva tathārāgamudvaranti maṇīṣiṇaḥ

    Cvp 38

    yathaiva rajako vastraṃ malenaiva tu nirmalam kuryādvijñastathātmānaṃ malenaiva tu nirmalam

    Cvp 39

    yathā bhavati saṃśuddho rajonirghṛṣṭadarpaṇaḥ sevitastu tathā vijñairdoṣo doṣavināśanaḥ

    Cvp 40

    lohapiṇḍo jale kṣipto majjatyeva tu kevalam pātrīkṛto sa evāndhaṃ tārayettarati svayam

    Cvp 41

    tadvatpātrīkṛtaṃ cittaṃ prajñopāyavidhānataḥ bhuñjāno mucyate kāmo mocayatyaparānapi

    Cvp 42

    durvijñaiḥ sevitaḥ kāmaḥ kāmo bhavati bandhanam sa eva sevito vijñaiḥ kāmo mokṣaprasādhakaḥ

    Cvp 43

    prasiddhaṃ sakale loke kṣīraṃ viṣavināśanam tadeva phaṇibhiḥ pītaṃ sutarāṃ viṣavardhanam

    Cvp 44

    jale kṣīraṃ yathāviṣṭaṃ haṃso pibati paṇḍitaḥ saviṣān viṣayāṃstadvad bhuktvā muktaśca paṇḍitaḥ

    Cvp 45

    yathaiva vidhivadbhuktaṃ viṣamapyamṛtāyate durbhuktaṃ ghṛtapūrādi bālānāntu viṣāyate

    Cvp 46

    idameva hi yaccittaṃ śodhitaṃ hetubhiḥ śubhaiḥ nirvikalpaṃ nirālambaṃ bhāti prakṛtinirmalam

    Cvp 47

    yathā vahniḥ kṛśopyeṣa tailavartyādisaṃskṛtaḥ dīpo nirmalaniṣkampaḥ sthirastimiranāśanaḥ

    Cvp 48

    vaṭabījaṃ yathā sūkṣmaṃ sahakārasamanvitam śākhāmūlaphalopetaṃ mahāvṛkṣavidhāyakam

    Cvp 49

    haridrācūrṇasaṃyogādvarṇāntaramiti smṛtam prajñopāyasamāyogāddharmadhātuṃ tathā viduḥ

    Cvp 50

    ghṛtaṃ ca madhusaṃyuktaṃ samāṃśaṃ viṣatāṃ vrajet tadeva vidhivadbhuktamutkṛṣṭaṃ tu rasāyanam

    Cvp 51

    rasaghṛṣṭaṃ yathā tāmraṃ nirdoṣaṃ kāñcanaṃ bhavet jñānaśuddhyā tathā kleśāḥ samyak kalyāṇakārakāḥ

    Cvp 52

    hīnayānābhirūḍhānāṃ mṛtyuśaṅkā pade pade saṃgrāmajayacittastu dūra eva vyavasthitaḥ

    Cvp 53

    mahāyānābhirūḍhastu karuṇādharmavarmitaḥ prajñātantudhanurbāṇo jagadudvaraṇāśayaḥ

    Cvp 54

    mahāsattvo mahopāyaḥ sthirabuddhiratandritaḥ jitvā dustarasaṅgrāmaṃ tārayedaparānapi

    Cvp 55

    paśavo 'pi hi kliśyante svārthamātraparāyaṇāḥ jagadarthavidhātāro dhanyāste viralā janāḥ

    Cvp 56

    śītavātādiduḥkhāni sahante svārthalampaṭāḥ jagadarthapravṛttāste na sahante kathaṃ nu te

    Cvp 57

    nārakāṇyapi duḥkhāni soḍhavyāni kṛpālubhiḥ śītavātādiduḥkhāni kastānyapi vicārayet

    Cvp 58

    na kaṣṭakalpanāṃ kuryānnopavāsena ca kriyām snānaṃ śaucaṃ na caivātra grāmadharmaṃ vivarjayet

    Cvp 59

    nakhadantāsthimajjānaḥ pituḥ śukravikārajāḥ māṃsaśoṇitakeśādi mātṛśoṇitasambhavam

    Cvp 60

    itthamaśucisambhūtaḥ piṇḍo yo 'śucipūritaḥ kathaṃ saṃstādṛśaḥ kāyo gaṅgāsnānena śudhyati

    Cvp 61

    na hyaśucirghaṭastoyaiḥ kṣālito 'pi punaḥ punaḥ tadvadaśucisampūrṇaḥ piṇḍo 'pi na viśudhyati

    Cvp 62

    pratarannapi gaṅgāyāṃ naiva śvā śuddhimarhati tadvanmadhiyāṃ puṃsāṃ tīrthasnānaṃ tu niṣphalam

    Cvp 63

    dharmo yadi bhavetsnānātkaivartānāṃ kṛtārthatā naktandivaṃ jalasthānāṃ matsyādīnāṃ tu kā kathā

    Cvp 64

    pāpakṣayo 'pi snānena naiva syāditi niścayaḥ yato rāgādivṛddhistu dṛśyate tīrthasevinām

    Cvp 65

    rāgo dveṣaśca mohaśca īrṣyā tṛṣṇā ca sarvadā pāpānāṃ mūlamākhyātaṃ naiṣāṃ snānena śodhanam

    Cvp 66

    ātmātmīyagrahādete sambhavantīha janminaḥ avidyāhetukaḥ so 'pi sāvidyā bhrāntiriṣyate

    Cvp 67

    raupyabuddhiryathā śuktau śuktidṛṣṭau nivartate nairātmyadarśanātsāpi nirmūlamavasīdati

    Cvp 68

    sarpabuddhiryathā rajjau rajjudṛṣṭau nivartate sarpabuddhiḥ punastatra naiva syādiha janmani

    Cvp 69

    sattvabuddhistathātrāpi vajrajñānānnivartate na bhāvaḥ sambhavettatra dagdhabīja ivāṅkuraḥ

    Cvp 70

    nairātmyaśucisaṅgātaḥ piṇḍaḥ prakṛtinirmalaḥ tasya santāpane dharmaḥ kaṣṭaṃ bālairvikalpitaḥ

    Cvp 71

    candrodayavyayenāpi apekṣya tithikalpanā sūryodayavyayenāpi divārātrivyavasthitiḥ

    Cvp 72

    pūrvādivyavahāro 'pi kalpanāpekṣayā kṛtaḥ grahanakṣatrarāśyādi sarvalokairvikalpitam

    Cvp 73

    śītoṣṇavarṣaṇāpekṣā tathaiva ṛtukalpanā svakarmaphalabhogo 'yaṃ śubhāśubhagrahoditaḥ

    Cvp 74

    avidyākardamāliptaṃ cittacintāmaṇiṃ pumān pravṛttaḥ kṣālituṃ vidvān ko 'vidyāṃ vṛṃhayetpunaḥ

    Cvp 75

    na grahatithinakṣatradeśakālādyapekṣaṇam viharennirvikalpastu nirnimittamaśaṅkitaḥ

    Cvp 76

    yadyadindriyamārgatvaṃ yāyāttattatsvabhāvataḥ susamāhitayogena sarvaṃ buddhamayaṃ vadet

    Cvp 77

    cakṣurvairocano buddhaḥ śravaṇaṃ vajrasūryakaḥ ghrāṇaṃ ca paramāśvastu padmanarteśvaro mukham

    Cvp 78

    kāyaḥ śrīheruko rājā vajrasattvaśca mānasam evaṃ samyak sadā yogī vicaretkaruṇātmakaḥ

    Cvp 79

    siddhāntī nirvikalpo 'sau sthirakalpastu dhīdhanaḥ yatheṣṭaceṣṭāvyāpāraḥ sarvabhuk sarvakṛttathā

    Cvp 80

    sarvakāmakriyākārī yathārucitaceṣṭitaḥ utthito vā niṣaṇṇo vā caṅkraman vā svapaṃstathā

    Cvp 81

    amaṇḍalapraviṣṭo vā sarvāvaraṇavānapi svādhidaivatayogātmā mandapuṇyo 'pi sidhyati

    Cvp 82

    anena sarvasauritvaṃ sarvabuddhatvameva vā janmanīhaiva tattvajñaḥ samprāpnoti na saṃśayaḥ

    Cvp 83

    yathā prākṛtalokena yogiloko na bādhyate bādhyante dhīviśeṣeṇa yogino 'pyuttarottaraiḥ

    Cvp 84

    mahāprajñāmahopāyamahākṛpādhimokṣataḥ mahāyānasamuddiṣṭaṃ mahāsattvasya gocaram

    Cvp 85

    yatkalpānāmasaṃkhyeyairna prāptaṃ bahubhirmatam janmanyatraiva buddhatvaṃ prāpyate nātra saṃśayaḥ

    Cvp 86

    mahāyānasya māhātmyaṃ puṇyajñānena sambhṛtam sarvajñatvaṃ padaṃ ramyaṃ sadyo janmani labhyate

    Cvp 87

    āgamaśruticintā tu mahāyāne na gṛhyate āśayānuśayābhedād yānābhedaḥ prakāśyate

    Cvp 88

    anya evādhimokṣo 'yaṃ tathānyā bodhicārikā anyā cittaviśuddhiśca phalamatra dihocyate

    Cvp 89

    samīpe nirmalādarśe rūpaṃ nirmalacakṣuṣaḥ yathā bhāti suvispaṣṭaṃ svacchaprakṛtinirmalam

    Cvp 90

    vidhūtakalpanājālaviśliṣṭaśuddhacetasāṃ yogināñca tathā jñānaṃ prajñānirmaladarpaṇaiḥ

    Cvp 91

    sūryakāntisamāśliṣṭasūryakāntamaṇau yathā sahasā prajvalatyagniḥ samarthaḥ svārthasādhane

    Cvp 92

    apāstakalpanājālaṃ sūryakāntanibhaṃ manaḥ prajñāsūryāṃśusaṃśliṣṭaṃ tadvajjvalati yoginām

    Cvp 93

    kāṣṭhadvayanigharṣeṇa yathā jvalati pāvakaḥ ādimadhyāntasaṃśuddhaḥ sarvavastuprakāśakaḥ prajñopāyasamāyogādyogijñānaṃ tathā viduḥ

    Cvp 94

    yathaivaikaḥ pradīpo 'yaṃ vartyantarasamāśritaḥ yathāsvārthaṃ yathāsthānaṃ karotyuccaiḥ prakāśanam

    Cvp 95

    sphuraṇānantamūrtistu prajñopāyavibhāvanaiḥ nānādhimuktasattvānāṃ yathākṛtyamanuṣṭhayet

    Cvp 96

    vidhijño hi yathā kaścitkṣīrādamṛtamuddharet nirdoṣaṃ śītalaṃ hṛdyaṃ sarvavyādhivināśanam

    Cvp 97

    prajñākṣīramahopāyādvidhivanmathanotthitaḥ viśuddhadharmadhātuḥ sa sukhāsukhavināśanaḥ

    Cvp 98

    yathā latā samudbhūtā phalapuṣpasamanvitā tathaikakṣaṇasambodhiḥ sambhāradvayasaṃyutā

    Cvp 99

    vaśadveṣagatistambha varṣaṇākarṣaṇādikam madyamāṃsarato yogī kurvannāpyupalipyate

    Cvp 100

    hastakaṅkaṇabimbāya kimādarśaḥ samīkṣyate mahāyāne yato 'dyāpi mantrasāmarthyadarśanam

    Cvp 101

    mātṛduhitṛsambandhastattvato 'tra na kalpyate bhagnāyodhūpavarttīva jagadāha tathāgataḥ

    Cvp 102

    pañcabhūtātmakaṃ śukraṃ śoṇitañcāpi tādṛśam tanmayaḥ khalu piṇḍo 'yaṃ ko vipraḥ kaśca vāntyajaḥ

    Cvp 103

    pañcaskandhātmakaṃ sarvaṃ śarīraṃ khalu bhikṣavaḥ anityaṃ duḥkhaśūnyañca na jātirna ca jātimān

    Cvp 104

    kaivarttīgarbhambhūtaḥ kaściccāṇḍālajātimān tapasā brāhmaṇo jātastasmājjātirakāraṇam

    Cvp 105

    svasāraṃ mātaraṃ śvaśrūṃ svaputrīṃ bhāgineyikām brāhmaṇīṃ kṣatriyāṃ vaiśyāṃ vidhijñānena śūdrikām

    Cvp 106

    ekāṅgavikalāṃ hīnāṃ garhītāmantyajāmapi yoṣitaṃ pūjayennityaṃ jñānavajraprabhāvanaiḥ

    Cvp 107

    sarvadā smitavaktreṇa mantravistṛtacakṣuṣā sambodhau cittamutpādya svādhidaivatabhāvataḥ

    Cvp 108

    paśyeddṛśyaṃ kṣaṇaṃ kiñcicchrotavyaṃ śṛṇuyāttathā satyāsatyaviyuktaṃ tu vadedvākyamatandritaḥ

    Cvp 109

    snānābhyañjanavastrādikhānapānādiyantataḥ svādhidaivatayogena cintayetpūjanāvidhim

    Cvp 110

    gītaṃ vādyaṃ tathā nṛtyaṃ sopāyena vratī bhajet akurvanniha bhāveṣu sarveṣvabhiniveśanam

    Cvp 111

    svātmabhāvaprahāṇena tāpayenna tapasyayā sukhādyathā sukhaṃ dhyāyetsambuddho 'yamanāgataḥ

    Cvp 112

    sarvakāmopabhogaistu ramatamuktito 'bhayāt mā bhaiṣṭa nāsti vaḥ pāpaṃ samayo duratikramaḥ

    Cvp 113

    mantrasaṃskṛtakāṣṭhādidevatvamadhigacchati kiṃ punaḥ jñānavān kāyaḥ kaṣṭaṃ mohaviceṣṭitam

    Cvp 114

    prākṛtatvamahaṅkāraṃ parityajya samāhitaḥ prajñopāyavidhānena kriyāmimāṃ samācaret

    Cvp 115

    paṅkajātaṃ yathā padmaṃ paṅkadoṣairna lipyate vikalpavāsanādoṣaistathā yogī na lipyate

    Cvp 116

    vikalpo bimbasaṅkāśo dṛṣṭidoṣairna lipyate ambhasā lipyate naiva yadvadudakacandramāḥ

    Cvp 117

    anādivāsanāpaṅkairviliptaṃ cittaratnakam prajñopāyajalenaiva kṣālitaṃ samprakāśate

    Cvp 118

    svādhidevatayogasya sthiracittasya dhīmataḥ muktaḥ kudṛṣṭimeghaiśca bhāsate cittabhāskaraḥ

    Cvp 119

    prajñālakṣmaparicchede bhūtārthasya viniścayāt dharmadhāturupādeyo 'vidyāvyatyayavarjanāt

    Cvp 120

    prajñāmudgaravidhvaste sahasā kalpanāghaṭe prakṛtyā nirmalaḥ svaccho jñānadīpaḥ prakāśate

    Cvp 121

    suprasiddhāni bhūtāni kṣityagnijalavāyavaḥ kriyante hyanyathāvijñairmantrasāmarthyayogataḥ

    Cvp 122

    sarvavādaṃ parityajya mantravādaṃ samācaret yasya mantrasya sāmarthyātsaukhyabhāvo 'pi sidhyati

    Cvp 123

    triratnaṃ na parityājyaṃ bodhicittaṃ tathā guruḥ na vadhyāḥ prāṇinaḥ ke 'pi samayānyapyadhiṣṭhayet

    Cvp 124

    madhu raktaṃ sakarpūraṃ raktacandanayojitam munivajrodakaṃ caiva pañcaitānyapyadhiṣṭhayet

    Cvp 125

    anyaiśca samayairdivyaiścittasyotkarṣakārakaiḥ mārutakṣobhaśāntyarthaṃ prīṇayeccittavajrakam

    Cvp 126

    nāśucibhāva āśaṅkyo 'vikalpyo yogalīlayā samāyuktena cittena mantrī sarvaṃ samācaret

    Cvp 127

    makṣikāpadamātreṇa viṣeṇāpyabhibhūyate aṇumātrā ghṛṇā śaṅkā mṛtyukaṣṭena saṃyutā

    Cvp 128

    suyuddhaṃ vā caredvijñaḥ supalāyanameva vā āntarālikabhāvastu vyartho vai patanaṃ bhavet

    Cvp 129

    gurorājñāñca mudrāñca chāyāmapi na laṅghayet guṇāstasya paraṃ grāhyā doṣānaiva kadācana

    Cvp 130

    ācāryaḥ paramo devaḥ pūjanīyaḥ prayatnataḥ svayaṃ vajradharo rājā sākṣādrūpeṇa saṃsthitaḥ

    Cvp 131

    yathodakamaṇiḥ śuddhaḥ kaluṣodakaśodhakaḥ śraddhāmaṇistathā proktaścittaratnaviśodhakaḥ

    Cvp 132

    śraddhāvānmuhyate ko 'pi prajñācakṣurvivarjitaḥ utpādayedataḥ prajñāmāgamādhigamātmikām

    Cvp 133

    śrāddho bahuśrutaḥ prājñaḥ prakṛtyā karuṇātmakaḥ jagadduḥkhavināśāya sukhopāyaṃ sa vindati

    Cvp 134

    cittaviśuddhimādhāya yanmayopārjitaṃ sukham cittaviśuddhimādhāya tenāstu sukhito janaḥ

    colophon

    kṛtiriyamāryadevapādānāmiti