Prapāṭhaka 12

12.1

prāsya dhārā akṣaranvṛṣṇaḥ sutasyaujasā . devāṃ anu prabhūṣataḥ agne tava śravo vayo mahi bhrājante arcayo vibhāvaso . bṛhadbhāno śavasā vājamukthya3ṃ dadhāsi dāśuṣe kave āśuḥ śiśāno vṛṣabho na bhīmo ghanāghanaḥ kṣobhaṇaścarṣaṇīnām . saṅkrandano 'nimiṣa ekavīraḥ śataṃ senā ajayatsākamindraḥ

12.2

saptiṃ mṛjanti vedhaso gṛṇantaḥ kāravo girā . jyotirjajñānamukthyam pāvakavarcāḥ śukravarcā anūnavarcā udiyarṣi bhānunā . putro mātarā vicarannupāvasi pṛṇakṣi rodasī ubhe saṅkrandanenānimiṣeṇa jiṣṇunā yutkāreṇa duścyavanena dhṛṣṇunā . tadindreṇa jayata tatsahadhvaṃ yudho nara iṣuhastena vṛṣṇā

12.3

suṣahā soma tāni te punānāya prabhūvaso . vardhā samudramukthyam ūrjo napājjātavedaḥ suśastibhirmandasva dhītibhirhitaḥ . tve iṣaḥ saṃ dadhurbhūrivarpasaścitrotayo vāmajātāḥ sa iṣuhastaiḥ sa niṣaṅgibhirvaśī saṃsraṣṭā sa yudha indro gaṇena . saṃ sṛṣṭajitsomapā bāhuśardhyū3gradhanvā pratihitābhirastā

12.4

irajyannagne prathayasva jantubhirasme rāyo amartya . sa darśatasya vapuṣo vi rājasi pṛṇakṣi darśataṃ kratum

12.5

iṣkarttāramadhvarasya pracetasaṃ kṣayantaṃ rādhaso mahaḥ . rātiṃ vāmasya subhagāṃ mahīmiṣaṃ dadhāsi sānasiṃ rayim

12.6

ṛtāvānaṃ mahiṣaṃ viśvadarśatamagniṃ sumnāya dadhire puro janāḥ . śrutkarṇaṃ saprathastamaṃ tvā girā daivyaṃ mānuṣā yugā

12.7

yasya tvaṃ sakhyamāvitha prabhañjansenāḥ pramṛṇo yudhā jayannasmākamedhyavitā rathānām

12.8

tvāmicchavasaspate yanti giro na saṃyataḥ tava drapso nīlavānvāśa ṛtviya indhānaḥ siṣṇavā dade . tvaṃ mahīnāmuṣasāmasi priyaḥ kṣapo vastuṣu rājasi balavijñāyaḥ sthaviraḥ pravīraḥ sahasvānvājī sahamāna ugraḥ . abhivīro abhisatvā sahojā jaitramindra rathamā tiṣṭha govit

12.9

vi srutayo yathā pathā indra tvadyantu rātayaḥ gotrabhidaṃ govidaṃ vajrabāhuṃ jayantamajma pramṛṇantamojasā . imaṃ sajātā anu vīrayadhvamindraṃ sakhāyo anu saṃ rabhadhvam

12.10

tuvikūrmimṛtīṣahamindraṃ śaviṣṭha satpatim tamitsamānaṃ vaninaśca vīrudho 'ntarvatīśca suvate ca viśvahā duścyavanaśca pṛtanāṣāḍayudhyo3 'smākaṃ senā avatu pra yutsu

12.11

tuviśuṣma tuvikrato śacīvo viśvayā mate . ā paprātha mahitvanā indra āsāṃ netā bṛhaspatirdakṣiṇā yajñaḥ pura etu somaḥ . devasenānāmabhibhañjatīnāṃ jayantīnāṃ maruto yantvagram

12.12

yasya te mahinā mahaḥ pari jmāyantamīyatuḥ . hastā vajraṃ hiraṇyayam indrasya vṛṣṇo varuṇasya rājña ādityānāṃ marutāṃ śardha ugram . mahāmanasāṃ bhuvanacyavānāṃ ghoṣo devānāṃ jayatāmudasthāt

12.13

sūro na rurukvāñchatātmā mahiṣīva vi jāyate udvṛtrahanvājināṃ vājinānyudrathānāṃ jayatāṃ yantu ghoṣāḥ

12.14

abhi dvijanmā trī rocanāni viśvā rajāṃsi śuśucano asthāt . hotā yajiṣṭho apāṃ sadhasthe asmākamindraḥ samṛteṣu dhvajeṣvasmākaṃ yā iṣavastā jayantu . asmākaṃ vīrā uttare bhavantvasmāṃ u devā avatā haveṣu

12.15

ayaṃ sa hotā yo dvijanmā viśvā dadhe vāryāṇi śravasyā . marto yo asmai sutuko dadāśa asau yā senā marutaḥ pareṣāmabhyeti na ojasā spardhamānā . tāṃ gūhata tamasāpavratena yathaiteṣāmanyo anyaṃ na jānāt

12.16

ṛdhyāmā ta ohaiḥ yo jāgāra tamayaṃ soma āha tavāhamasmi sakhye nyokāḥ abhi prehi nirdaha hṛtsu śokairandhenāmitrāstamasā sacantām

12.17

adhā hyagne kratorbhadrasya dakṣasya sādhoḥ . rathīrṛtasya bṛhato babhūtha pretā jayatā nara indro vaḥ śarma yacchatu . ugrā vaḥ santu bāhavo 'nādhṛṣyā yathāsatha

12.18

ebhirno arkairbhavā no arvāṅksvā3rṇa jyotiḥ . agne viśvebhiḥ sumanā anīkaiḥ avasṛṣṭā parā pata śaravye brahmasaṃśite . gacchāmitrānpra padyasva māmīṣāṃ kaṃ ca nocchiṣaḥ

12.19

ā dāśuṣe jātavedo vahā tvamadyā devāṃ uṣarbudhaḥ agnirjāgāra tamayaṃ soma āha tavāhamasmi sakhye nyokāḥ maiṣāṃ mocyaghahāraśca nendra vayāṃsyenānanusaṃyantu sarvān

12.20

juṣṭo hi dūto asi havyavāhano 'gne rathīradhvarāṇām . sajūraśvibhyāmuṣasā suvīryamasme dhehi śravo bṛhat amitrasenāṃ maghavannasmāñchatruyatīmabhi . ubhau tāmindra vṛtrahannagniśca dahataṃ prati

12.21

yatra bāṇāḥ sampatanti kumārā viśikhā iva . tatrā no brahmaṇaspatiraditiḥ śarma yacchatu viśvāhā śarma yacchatu

12.22

devasya paśya kāvyaṃ mahitvādyā mamāra sa hyaḥ samāna yuñje vācaṃ śatapadīm vi manyumindra vṛtrahannamitrasyābhidāsataḥ

12.23

śākmanā śāko aruṇaḥ suparṇa ā yo mahaḥ śūraḥ sanādanīḍaḥ . yacciketa satyamittanna moghaṃ vasu spārhamuta jetota dātā yuñje vācaṃ śatapadīṃ gāye sahasravarttani . gāyatraṃ traiṣṭubhaṃ jagat vi na indra mṛdho jahi nīcā yaccha pṛtanyataḥ . yo asmāṃ abhidāsatyadharaṃ gamayā tamaḥ

12.24

aibhirdade vṛṣṇyā pauṃsyāni yebhiraukṣadvṛtrahatyāya vajrī . ye karmaṇaḥ kriyamāṇasya mahna ṛtekarmamudajāyanta devāḥ gāyatraṃ traiṣṭubhaṃ jagadviśvā rūpāṇi sambhṛtā . devā okāṃsi cakrire indrasya bāhū sthavirau yuvānāvanādhṛṣyau supratīkāvasahyau . tau yuñjīta prathamau yoga āgate yābhyāṃ jitamasurāṇāṃ saho mahat

12.25

uta svarājo aśvinā sūryo jyotirjyotiḥ sūryaḥ urorvarīyo varuṇaste kṛṇotu jayantaṃ tvānu devā madantu

12.26

pibanti mitro aryamā tanā pūtasya varuṇaḥ . triṣadhasthasya jāvataḥ punarūrjā ni varttasva punaragna iṣāyuṣā . punarnaḥ pāhyaṃhasaḥ andhā amitrā bhavatāśīrṣāṇo 'haya iva . teṣāṃ vo agninunnānāmindro hantu varaṃvaram

12.27

uto nvasya joṣamā indraḥ sutasya gomataḥ . prātarhoteva matsati saha rayyā ni vartasvāgne pinvasva dhārayā . viśvapsnyā viśvataspari yo naḥ svo 'raṇo yaśca niṣṭyo jighāṃsati . devāstaṃ sarve dhūrvantu brahma varma mamāntaraṃ śarma varma mamāntaram

12.28

mahaste sato mahimā paniṣtama mahnā deva mahāṃ asi stotā me gosakhā syāt sṛkaṃ saṃśāya pavimindra tigmaṃ vi śatrūṃ tāḍhi vi mṛdho nudasva

12.29

baṭ sūrya śravasā mahāṃ asi satrā deva mahāṃ asi . mahnā devānāmasuryaḥ purohito vibhu jyotiradābhyam śikṣeyamasmai ditseyaṃ śacīpate manīṣiṇe . yadahaṃ gopatiḥ syām bhadraṃ karṇebhiḥ śṛṇuyāma devā bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ . sthirairaṅgaistuṣṭuvāṃ sastanūbhirvyaśemahi devahitaṃ yadāyuḥ

12.30

dhenuṣṭa indra sūnṛtā yajamānāya sunvate . gāmaśvaṃ pipyuṣī duhe svasti na indro vṛddhaśravāḥ svasti naḥ pūṣā viśvavedāḥ . svasti nastārkṣyo ariṣṭanemiḥ svasti no bṛhaspatirdadhātu .. Oṃ svasti no bṛhaspatirdadhātu

12.31

upa no haribhiḥ sutam mahe raṇāya cakṣase

12.32

dvitā yo vṛtrahantamo vida indraḥ śatakratuḥ . upa no haribhiḥ sutam yo vaḥ śivatamo rasastasya bhājayateha naḥ . uśatīriva mātaraḥ

12.33

tvaṃ hi vṛtrahanneṣāṃ pātā somānāmasi . upa no haribhiḥ sutam tasmā araṃ gamāma vo yasya kṣayāya jinvatha . āpo janayathā ca naḥ

12.34

viśaḥ pūrvīḥ pra cara carṣaṇiprāḥ pra na ayūṃṣi tāriṣat

12.35

uruvyacase mahine suvṛktimindrāya brahma janayanta viprāḥ . tasya vratāni na minanti dhīrāḥ uta vāta pitāsi na uta bhrātota naḥ sakhā . sa no jīvātave kṛdhi

12.36

indraṃ vāṇīranuttamanyumeva satrā rājānaṃ dadhire sahadhyai . haryaśvāya barhayā samāpīn yadado vāta te gṛhe3 'mṛtaṃ nihitaṃ guhā . tasyo no dehi jīvase

12.37

stotāramiddadhiṣe radāvaso na pāpatvāya raṃsiṣam sūryasya bhānumṛtuthā vasānaḥ pari svayaṃ medhamṛjro jajāna

12.38

śikṣeyaminmahayate divedive rāya ā kuhacidvide . na hi tvadanyanmaghavanna āpyaṃ vasyo asti pitā ca na apsu retaḥ śiśriye viśvarūpaṃ tejaḥ pṛthivyāmadhi yatsambabhūva . antarikṣe svaṃ mahimānaṃ mimānaḥ kanikranti vṛṣṇo aśvasya retaḥ

12.39

ayaṃ sahasrā pari yuktā vasānaḥ sūryasya bhānuṃ yajño dādhāra . sahasradāḥ śatadā bhūridāvā dharttā divo bhuvanasya viśpatiḥ

12.40

kṛṣvā duvāṃsyantamā sacemā hiraṇyapakṣaṃ varuṇasya dūtaṃ yamasya yonau śakunaṃ bhuraṇyum

12.41

na te giro api mṛṣye turasya na suṣṭutimasuryasya vidvān . sadā te nāma svayaśo vivakmi ūrdhvo gandharvo adhi nāke asthātpratyañcitrā bibhradasyāyudhāni . vasāno atkaṃ surabhiṃ dṛśe kaṃ sva3rṇa nāma janata priyāṇi

12.42

bhūri hi te savanā mānuṣeṣu bhūri manīṣī havate tvāmit . māre asmanmaghavañjyokkaḥ drapsaḥ samudramabhi yajjigāti paśyangṛdhrasya cakṣasā vidharman . bhānuḥ śukreṇa śociṣā cakānastṛtīye cakre rajasi priyāṇi

12.43

abhīke cidu lokakṛtsaṅge samatsu vṛtraha . asmākaṃ bodhi coditā nabhantāmanyakeṣāṃ jyākā adhi dhanvasu

12.44

tvaṃ sindhūṃravāsṛjo 'dharāco ahannahim . aśatrurindra jajñiṣe viśvaṃ puṣyasi vāryam . taṃ tvā pari ṣvajāmahe nabhantāmanyakeṣāṃ jyākā adhi dhanvasu

12.45

vi ṣu viśvā arātayo 'ryo naśanta no dhiyaḥ . astāsi śatrave vadhaṃ yo na indra jighāṃsati . yā te rātirdadivasu nabhantāmanyakeṣāṃ jyākā adhi dhanvasu

12.46

predu harivaḥ sutasya

12.47

ukthaṃ ca na śasyamānaṃ nāgo rayirā ciketa . na gāyatraṃ gīyamānam

12.48

mā na indra pīyatnave mā śardhate parā dāḥ . śikṣā śacīvaḥ śacībhiḥ

12.49

divo amuṣya śāsato divaṃ yaya divāvaso

12.50

atrā vi nemireṣāmurāṃ na dhūnute vṛkaḥ . divo amuṣya śāsato divaṃ yaya divāvaso

12.51

ā tvā grāvā vadanīha somī ghoṣeṇa vakṣatu . divo amuṣya śāsato divaṃ yaya divāvaso

12.52

te sutāso vipaścitaḥ śukrā vāyumasṛkṣata

12.53

asṛgraṃ devavītaye vājayanto rathā iva

12.54

ya ūrdhvaro svadhvaro devo devācyā kṛpā . ghṛtasya vibhrāṣṭimanu śukraśociṣa ājuhvānasya sarpiṣaḥ

12.55

yajiṣṭhaṃ tvā yajamānā huvema jyeṣṭhamaṅgirasāṃ vipra manmabhirviprebhiḥ śukramanmabhiḥ . parijmānamiva dyāṃ hotāraṃ carṣaṇīnām . śociṣkeśaṃ vṛṣaṇaṃ yamimā viśaḥ prāvantu jūtaye viśaḥ

12.56

sa hi purū cidojasā virukmatā dīdyāno bhavati druhantaraḥ paraśurna druhantaraḥ . vīḍu cidyasya samṛtau śruvadvaneva yatsthiram . niṣṣahamāṇo yamate nāyate dhanvāsahā nāyate