Prapāṭhaka 11

11.1

viśvebhiragne agnibhirimaṃ yajñamidaṃ vacaḥ . cano ghāḥ sahasā yaho panyaṃpanyamitsotāra ā dhāvata madyāya . somaṃ vīrāya śūrāya agniḥ pratnena janmanā śumbhānastanvā3ṃ svām . kavirvipreṇa vavṛdhe

11.2

yacciddhi śaśvā tanā devaṃdevaṃ yajāmahe . tve iddhūyate haviḥ eha harī brahmayujā śagmā vakṣataḥ sakhāyam . indraṃ gīrbhirgirvaṇasam ūrjjo napātamā huve 'gniṃ pāvakaśociṣam . asminyajñe svadhvare

11.3

priyo no astu viśpatirhotā mandro vareṇyaḥ . priyāḥ svagnayo vayam pātā vṛtrahā sutamā ghā gamannāre asmat . ni yamate śatamūtiḥ sa no mitramahastvamagne śukreṇa śociṣā . devairā satsi barhiṣi

11.4

asmākamastu kevalaḥ na tvāmindrāti ricyate nudasva yāḥ parispṛdhaḥ

11.5

sa no vṛṣannamuṃ caruṃ satrādāvannapā vṛdhi . asmabhyamapratiṣkutaḥ vivyaktha mahinā vṛṣanbhakṣaṃ somasya jāgṛve . ya indra jaṭhareṣu te ayā nijaghnirojasā rathasaṅge dhane hite . stavā abibhyuṣā hṛdā

11.6

bṛṣā yūtheva vaṃsagaḥ kṛṣṭīriyartyojasā . īśāno apratiṣkutaḥ araṃ ta indra kukṣaye somo bhavatu vṛtrahan . araṃ dhāmabhya indavaḥ asya vratāni nādhṛṣe pavamānasya dūḍhyā . ruja yastvā pṛtanyati

11.7

taṃ hinvanti madacyutaṃ hariṃ nadīṣu vājinam . indumindrāya matsaram

11.8

asya rāyastvamagne rathīrasi vidā gādhaṃ tuce tu naḥ stomaṃ rudrāya dṛśīkam mā tvā ke cinni yemurinna pāśino 'ti dhanveva tāṃ ihi

11.9

parṣi tokaṃ tanayaṃ partṛbhiṣṭvamadabdhairaprayutvabhiḥ . agne heḍāṃsi daivyā yuyodhi no 'devāni harāṃsi ca sa no mahāṃ animāno dhūmaketuḥ puruścandraḥ . dhiye vājāya hinvatu vṛtrakhādo valaṃ rujaḥ purāṃ darmo apāmajaḥ . sthātā rathasya haryorabhisvara indro dṛḍhā cidārujaḥ

11.10

sa revāṃ iva viśpatirdaivyaḥ ketuḥ śṛṇotu naḥ . ukthairagnirbṛhadbhānuḥ gambhīrāṃ udadhīṃriva kratuṃ puṣyasi gā iva . pra sugopā yavasaṃ dhenavo yathā hradaṃ kulyā ivāśata

11.11

mā varpo asmadapa gūha etadyadanyarūpaḥ samithe babhūtha śaṃ yadgave na śākine āpitve naḥ prapitve tūyamā gahi kaṇveṣu su sacā piba

11.12

pra tatte adya śipiviṣṭa havyamaryaḥ śaṃsāmi vayunāni vidvān . taṃ tvā gṛṇāmi tavasamatavyānkṣayantamasya rajasaḥ parāke na ghā vasurni yamate dānaṃ vājasya gomataḥ . yatsīmupaśravadgiraḥ mandantu tvā maghavannindrendavo rādhodeyāya sunvate . āmuṣyā somamapibaścamū sutaṃ jyeṣṭhaṃ taddadhiṣe sahaḥ

11.13

vaṣaṭ te viṣṇavāsa ā kṛṇomi tanme juṣasva śipiviṣṭa havyam . vardhantu tvā suṣṭutayo giri me yūyaṃ pāta svastabhiḥ sadā naḥ kuvitsasya pra hi vrajaṃ gomantaṃ dasyuhā gamat . śacībhirapa no varat

11.14

ā yāhi somapītaye spārho deva niyutvatā samūḍhamasya pāṃsule na tvadanyo maghavannasti marḍitendra bravīmi te vacaḥ

11.15

indraśca vāyaveṣāṃ somānāṃ pītimarhathaḥ . yuvāṃ hi yantīndavo nimnamāpo na sadhryak trīṇi padā vi cakrame viṣṇurgopā adābhyaḥ . ato dharmāṇi dhārayan mā te rādhāṃsi mā ta ūtayo vaso 'smānkadā canā dabhan . viśvā ca na upamimīhi mānuṣa vasūni carṣaṇibhya ā

11.16

vāyavindraśca śuṣmiṇā sarathaṃ śavasaspatī . niyutvantā na ūtaya ā yātaṃ somapītaye viṣṇoḥ karmāṇi paśyata yato vratāni paspaśe . indrasya yujyaḥ sakhā

11.17

tadviṣṇoḥ paramaṃ padaṃ sadā paśyanti sūrayaḥ . divīva cakṣurātatam

11.18

tadviprāso vipanyuvo jāgṛvāṃsaḥ samindhate . viṣṇoryatparamaṃ padam

11.19

ato devā avantu no yato viṣṇurvicakrame . pṛthivyā adhi sānavi

11.20

yadī vivasvato dhiyo hariṃ hinvanti yātave ārāttādva sadhamādaṃ na ā gahīha vā sannupa śrudhi divo adarśi duhitā

11.21

tamasya marjayāmasi mado ya indrapātamaḥ . yaṃ gāva āsabhirdadhuḥ purā nūnaṃ ca sūrayaḥ ime hi te brahmakṛtaḥ sute sacā madhau na makṣa āsate . indre kāmaṃ jaritāro vasūyavo rathe na pādamā dadhuḥ aśveva citrāruṣī mātā gavāmṛtāvarī . sakhā bhūdaśvinoruṣāḥ

11.22

taṃ gāthayā purāṇyā punānamabhyanūṣata . uto kṛpanta dhītayo devānāṃ nāma bibhratīḥ uta sakhāsyaśvinoruta mātā gavāmasi . utoṣo vasva īśiṣe

11.23

samrājantamadhvarāṇām pūrvīrṛtasya bṛhatīranūṣata stoturmedhā asṛkṣata stuṣe vāmaśvinā bṛhat

11.24

sa ghā naḥ sūnuḥ śavasā pṛthupragāmā suśevaḥ . mīḍhvāṃ asmākaṃ babhūyāt samindro rāyo bṛhatīradhūnuta saṃ kṣoṇī samu sūryam . saṃ śukrāsaḥ śucayaḥ saṃ gavāśiraḥ somā indramamandiṣuḥ yā dasrā sindhumātarā manotarā rayīṇām . dhiyā devā vasuvidā

11.25

sa no dūrāccāsācca ni martyādaghāyoḥ . pāhi sadamidviśvāyuḥ vacyante vāṃ kakuhāso jūrṇāyāmadhi viṣṭapi . yadvāṃ ratho vibhiṣpatāt

11.26

aśastihā janitā vṛtratūrasi tvaṃ tūrya taruṣyataḥ yena tokaṃ ca tanayaṃ ca dhāmahe

11.27

anu te śuṣmaṃ turayantamīyatuḥ kṣoṇī śiśuṃ na mātarā . viśvāste spṛdhaḥ śnathayanta manyave vṛtraṃ yadindra tūrvasi nare ca dakṣiṇāvate devāya sadanāsade taṃ sakhāyaḥ purūrucaṃ yūyaṃ vayaṃ ca sūrayaḥ . aśyāma vājagandhyaṃ sanema vājapastyam uṣo adyeha gomatyaśvāvati vibhāvari . revadasme vyuccha sūnṛtāvati

11.28

pari tyaṃ haryataṃ hariṃ babhruṃ punanti vāreṇa . yo devānviśvāṃ itpari madena saha gacchati yuṅkṣvā hi vājinīvatyaśvāṃ adyāruṇāṃ uṣaḥ . athā no viśvā saubhagānyā vaha

11.29

cakrāṇa opaśaṃ divi śraddhā ittemaghavan pārye divi vājī vājaṃ siṣāsati arvāgrathaṃ samanasā ni yacchatam

11.30

vyā3ntarikṣamatiranmade somasya rocanā . indro yadabhinadvalam maghonaḥ sma vṛtrahatyeṣu codaya ye dadati priyā vasu . tava praṇītī haryaśva sūribhirviśvā tarema duritā eha devā mayobhuvā dasrā hiraṇyavarttanī . uṣarbudho vahantu somapītaye

11.31

udagā ājadaṅgirobhya āviṣkṛṇvanguhā satīḥ . arvāñcaṃ nunude valam yāvitthā ślokamā divo jyotirjanāya cakrathuḥ . ā na ūrjaṃ vahatamaśvinā yuvam

11.32

ā cyāvayasyūtaye evā hi vīra stavate sadāvṛdhaḥ astamarvanta āśavostaṃ nityāso vājina iṣaṃ stotṛbhya ā bhara

11.33

yudhmaṃ santamanarvāṇaṃ somapāmanapacyutam . naramavāryakratum indra sthātarharīṇāṃ na kiṣṭe pūrvyastutim . udānaṃśa śavasā na bhandanā agnirhi vājinaṃ viśe dadāti viśvacarṣaṇiḥ . agnī rāye svābhuvaṃ sa prīto yāti vāryamiṣaṃ stotṛbhya ā bhara

11.34

śikṣā ṇa indra rāya ā puru vidvāṃ ṛcīṣama . avā naḥ pārye dhane taṃ vo vājānāṃ patimahūmahi śravasyavaḥ . aprāyubhirjñebhirvāvṛdhenyam so agniryo vasurgṛṇe saṃ yamāyanti dhenavaḥ . samarvanto raghudruvaḥ saṃ sujātāsaḥ sūraya iṣaṃ stotṛbhya ā bhara

11.35

vajraṃ śiśāti dhiṣaṇā vareṇyam devatrā havyamūhiṣe yathā cinno abodhayaḥ satyaśravasi vāyye sujāte aśvasūnṛte

11.36

tava dyaurindra pauṃsyaṃ pṛthivī vardhati śravaḥ . tvāmāpaḥ parvatāsaśca hinvire vibhūtarātiṃ vipra citraśociṣamagnimīḍiṣva yanturam . asya medhasya somyasya sobhare premadhvarāya pūrvyam yā sunīthe śaucadrathe vyauccho duhitardivaḥ . sā vyuccha sahīyasi satyaśravasi vāyye sujāte aśvasūnṛte

11.37

tvāṃ viṣṇurbṛhankṣayo mitro gṛṇāti varuṇaḥ . tvāṃ śardho madatyanu mārutam sā no adyābharadvasurvyucchā duhitardivaḥ . yo vyaucchaḥ sahīyasi satyaśravasi yāyye sujāte aśvasūnṛte

11.38

amairamitramardaya jano na puri camvorviśaddhariḥ sado vaneṣu dadhriṣe stotā vāmaśvināvṛṣi stomebhirbhūṣati prati mādhvī mama śrutaṃ havam

11.39

kuvitsu no gaviṣṭaye 'gne saṃveṣiṣo rayim . urukṛduru ṇaskṛdhi sa māmṛje tiro aṇvāni meṣyo mīḍvāntsaptirna vājayuḥ . anumādyaḥ pavamāno manīṣibhiḥ somo viprebhirṛkvabhiḥ atyāyātamaśvinā tiro viśvā ahaṃ sanā . dasrā hiraṇyavarttanī suṣumṇā sindhuvāhasā mādhvī mama śrutaṃ havam

11.40

mā no agne mahādhane parā vargbhārabhṛdyathā . saṃvargaṃ saṃ rayiṃ jaya ā no ratnāni bibhratāvaśvinā gacchataṃ yuvam . rudrā hiraṇyavarttanī juṣāṇā vājinīvasū mādhvī mama śrutaṃ havam

11.41

samudrāyeva sindhavaḥ tasmā u adya savane sutaṃ bharā nūnaṃ bhūṣata śrute yahvā iva pra vayāmujjihānāḥ pra bhānavaḥ sasrate nākamaccha

11.42

vi cidvṛtrasya dodhataḥ śiro bibheda vṛṣṇinā . vajreṇa śataparvaṇā vṛkaścidasya vāraṇa urāmathirā vayuneṣu bhūṣati . semaṃ na stomaṃ jujuṣāṇa ā gahīndra pra citrayā dhiyā abodhi hotā yajathāya devānūrdhvo agniḥ sumanāḥ prātarasthāt . samiddhasya ruśadadarśi pājo mahāndevastamaso niramoci

11.43

ojastadasya titviṣa ubhe yatsamavarttayat . indraścarmeva rodasī yadīṃ gaṇasya raśanāmajīgaḥ śuciraṅkte śucibhirgobhiragniḥ . āddakṣiṇā yujyate vājayantyuttānāmūrdhvo adhayajjuhūbhiḥ

11.44

tadvāṃ ceti pra vīryam yathā prasūtā savituḥ savāyaivā rātryuṣase yonimāraik

11.45

sarūpa vṛṣannā gahīmau bhadrau dhuryāvabhi . tāvimā upa sarpataḥ indrāgnī apasaspari upa pra yanti dhītayaḥ . ṛtasya pathyā anu ruśādvatsā ruśatī śvetyāgādāraigu kṛṣṇā sadanānyasyāḥ . samānabandhū amṛte anūcī dyāvā varṇaṃ carata āmināne

11.46

nīva śīrṣāṇi mṛḍhvaṃ madhya āpasya tiṣṭhati . śṛṅgebhirdaśabhirdiśan indrāgnī taviṣāṇi vām sadhasthāni prayāṃsi ca . yuvoraptūryaṃ hitam samāno adhvā svasroranantastamanyānyā carato devaśiṣṭe . na methete na tasthatuḥ sumeke naktoṣāsā samanasā virūpe

11.47

ayaṃ yaḥ puro vibhinattyojasā mandānaḥ śiprayandhasaḥ arvāñcā nūnaṃ rathyeha yātaṃ pīpivāṃsamaśvinā gharmamaccha

11.48

dānā mṛgo na vāraṇaḥ purutrā carathaṃ dadhe . na kiṣṭvā ni yamadā sute gamo mahāṃścarasyojasā na saṃskṛtaṃ pra mimīto gamiṣṭhānti nūnamaśvinopastuteha . divābhipitvevasāgamiṣṭhā pratyavarttiṃ dāśuṣe śambhaviṣṭhā

11.49

ya ugraḥ sannaniṣṭṛtaḥ sthiro raṇāya saṃskṛtaḥ . yadi stoturmaghavā śṛṇavaddhavaṃ nendro yoṣatyā gamat utā yātaṃ saṃgave prātarahno madhyandina uditā sūryasya . divā naktamavasā śantamena nedānīṃ pītiraśvinā tatāna

11.50

abhi viśvāni kāvyā niṣkṛṇvānā āyudhānīva dhṛṣṇavaḥ prati gāvo 'ruṣīryanti mātaraḥ

11.51

pavamānā divasparyantarikṣādasṛkṣata . pṛthivyā adhi sānavi udapaptannaruṇā bhānavo vṛthā svāyujo aruṣīrgā ayukṣata . akrannuṣāso vayunāni pūrvathā ruśantaṃ bhānumaruṣīraśiśrayuḥ

11.52

pavamānāsa āśavaḥ śubhrā asṛgramindavaḥ . ghnanto viśvā apa dviṣaḥ arcanti nārīrapaso na viṣṭibhiḥ samānena yojanenā parāvataḥ . iṣaṃ vahantīḥ sukṛte sudānave viśvedaha yajamānāya sunvate

11.53

indrāgnī vājasātamā āyukṣātāmaśvinā yātave rathaṃ prāsāvīddevaḥ savitā jagatpṛthak

11.54

pra vāmarcantyukthino nīthāvido jaritāraḥ . indrāgnī iṣa ā vṛṇe yadyuñjāthe vṛṣaṇamaśvinā rathaṃ ghṛtena no madhunā kṣatramukṣatam . asmākaṃ brahma pṛtanāsu jinvataṃ vayaṃ dhanā śūrasātā bhajemahi

11.55

indrāgnī navatiṃ puro dāsapatnīradhūnutam . sākamekena karmaṇā arvāṅtricakro madhuvāhano ratho jīrāśvo aśvinoryātu suṣṭutaḥ . trivandhuro maghavā viśvasaubhagaḥ śaṃ na ā vakṣaddvipade catuṣpade

11.56

agne sasṛjmahe giraḥ acchā vājaṃ sahasriṇam

11.57

upa cchāyāmiva ghṛṇeraganma śarma te vayam . agne hiraṇyasandṛśaḥ abhi priyāṇi kāvyā viśvā cakṣāṇo arṣati . haristuñjāna āyudhā

11.58

ya ugra iva śaryahā tigmaśṛṅgo na vaṃsagaḥ . agne puro rurojitha sa marmṛjāna āyubhiribho rājeva suvrataḥ . śyeno na vaṃsu ṣīdati

11.59

sa no viśvā divo vasūto pṛthivyā adhi . punāna indavā bhara

11.60

ajasraṃ gharmamīmahe

11.61

ya idaṃ pratipaprathe yajñasya svaruttiran . ṛtūnutsṛjate vaśī

11.62

agniḥ priyeṣu dhāmasu kāmo bhūtasya bhavyasya . sabhrāḍeko vi rājati