Kāṇḍa 8
Ancient Anonymous (Vedic) Sanskrit8.1.1
kathā dive asurāya bravāma kathā pitre haraye tveṣanṛmṇaḥ | pṛśniṃ varuṇa dakṣiṇāṃ dadāvān punarmagha tvaṃ manasācikitsīḥ ||
8.1.2
na kāmena punarmagho bhavāmi saṃpṛcya kaṃ pṛśnim etām upāje | kena mat tvam atharvan kāvyena kena jātenāsi jātavedāḥ ||
8.1.3
satyam ahaṃ gabhīraḥ kāvyena satyaṃ jātenāsmi jātavedāḥ | na me dāso nāryo mahitvaṃ vrataṃ mīmāya yad ahaṃ dhariṣye ||
8.1.4
na tvad anyaḥ kavitaro na vedhā na dhīrataro varuṇa svadhāvaḥ | tvam aṅga viśvā janimāni vettha sa cin nu tvaj jano māyī bibhāya ||
8.1.5
tvaṃ hy aṅga varuṇa svadhāvo viśvāni vettha janimā śardhanīte | kim enā rajasaḥ paro 'sti kim avareṇāvaram amura ||
8.1.6
ekam enā rajasaḥ paro 'sti para ekena durdāśaṃ cid anyat | tat te vidvān varuṇa pra bravīmy adhovacasaḥ paṇayo bhavantu nīcair dāsā upa sarpantu riprāḥ ||
8.1.7
tvaṃ hy aṅga varuṇa pra bravīṣi punarmagheṣv avadyāni bhūri | mo ṣu paṇy abhy etāvatā bhūr mā tvā vocann arādhasaṃ janāsaḥ ||
8.1.8
mā mā vocann arādhasaṃ janāsaḥ punas te pṛśniṃ jaritar dadāmi | stotraṃ me viśvam ā yāhi janeṣv antar deveṣu mānuṣeṣu vipra ||
8.1.9
ā te stotrāṇi vardhanāni yāmi dehi tan mahyaṃ yad adattam asti | yujyo naḥ saptapadaḥ sakhāsi samā nau bandhur varuṇaḥ samā jā ||
8.1.10
veda vai tad yan nau samā jā dadāmi tubhyaṃ yad adattam asti | devo devāya gṛṇate vayodhā vipro viprāya stuvate sumedhāḥ ||
8.1.11
ajījano hi varuṇa svadhāvann atharvāṇaṃ pitaraṃ viśvadevam | tasmā urv āyuṣ kṛṇuhi praśastaṃ sakhā no 'si paramaś ca bandhuḥ ||
8.2.1
vṛṣā me ravo nabhasā na tanyatur ugreṇa taṃ vacasā bādha id u te | ahaṃ tam asya grabhir agrabhaṃ rasaṃ jyotiṣeva tamasa ud eti sūryaḥ ||
8.2.2
yat te 'podakaṃ viṣaṃ tat ta āt tābhir agrabham | gṛhṇāmi madhyam uttamam utāvamaṃ bhiyasā neśad ād u te ||
8.2.3
balena te balaṃ hanmi tanvā hanmi te tanum | viṣeṇa hanmi te viṣam ahe mṛṣīṣṭhā mā jīvīḥ pratyag abhy etu tvā viṣam ||
8.2.4
asitasya taimātasya babhror apodakasya ca | sātrāsāhasya manyor jyām ugrasyeva dhanvano vi muñcāmi rathām̐ iva ||
8.2.5
kailāta pṛśna upatṛṇya babhrav ā me śṛṇutāsitā alīkāḥ | mā naḥ sakhyuḥ kāmam api ṣṭhād āśrāvayāddho vīrṣe ramadhvam ||
8.2.6
āliki ca vili pitā yas te mātā ca | vidma te viśvato bandhum arasa kiṃ kariṣyasi ||
8.2.7
urugūlāyā duhitā jātā dāsy asiknyāḥ | prataṅkaṃ dadruṣī nu sāhīn arasām̐ akaḥ ||
8.2.8
karṇā śvāvid abravīd girer avacarantikā | yāḥ kāś cemāḥ khanitrimās tāsām arasatamaṃ viṣam ||
8.2.9
tābuvaṃ na tābuvaṃ na ghed asi tvaṃ tābuvam | tābuvenārasaṃ viṣam ||
8.2.10
tastuvaṃ na tastuvaṃ na ghed asi tvaṃ tastuvam | tastuvenārasaṃ viṣam ||
8.2.11
arasaṃ te 'he viṣam iyaṃ kṛṇotv oṣadhiḥ | trāyamāṇā sahamānā sahasvatī sahātā id gor aśvāt puruṣād viṣam ||
8.3.1
yad āñjanaṃ traikakudaṃ jātaṃ himavatas pari | yātūṃś ca sarvān jambhayā sarvāś ca yātudhānyaḥ ||
8.3.2
utevāsi paripāṇaṃ yātujambhanam āñjana | utāmṛtatvasyeśiṣa utāsi pitubhojanam ||
8.3.3
paripāṇaṃ puruṣāṇāṃ paripāṇaṃ gavām asi | aśvānām arvatām it paripāṇāya tasthiṣe ||
8.3.4
pari māṃ pari ṇaḥ priyaṃ pari ṇaḥ pāhi yad dhanam | arātir in no mā tārīn mā ca naḥ kiṃ canāmamat ||
8.3.5
na taṃ prāpnoti śapatho na kṛtyā nābhiśocanam | nainaṃ viṣkandham aśnute yas tvā bibharty āñjana ||
8.3.6
āsan mantryād duṣvapnyāt kṣetriyāc chapathād uta | durhārdaś cakṣuṣo ghorāt tasmān naḥ pāhy āñjana ||
8.3.7
trayo dāsā āñjanasya takmā balāsa ād ahiḥ | varṣiṣṭhaḥ parvatānāṃ trikakun nāma te pitā ||
8.3.8
vṛtrasyāsi kanīnikā parvatasyāsy akṣyau | devebhiḥ sarvaiḥ proktaṃ paridhir nāma vā asi ||
8.3.9
vaido ha veda te nāma gandharvaḥ parivācanam | yata āñjana prajāyase tata ehy ariṣṭatātaye ||
8.3.10
yadi vāsi traikakudaṃ yadi yāmunam ucyase | ubhe te bhadre nāmnī tābhyāṃ naḥ pāhy āñjana ||
8.3.11
yasyāñjana prasarpasy aṅgamaṅgaṃ paruṣparuḥ | tasmād yakṣmaṃ vi bādhasva- -ugro madhyamaśīr iva ||
8.3.12
nainaṃ ghnanti paryāyiṇo na sannām̐ ava gacchati | jane sa na pra mīyate yas tvā bibharty āñjana ||
8.3.13
idaṃ vidvān āñjana satyaṃ vakṣyāmi nānṛtam | saneyam aśvaṃ gāṃ vāsa ātmānaṃ tava pūruṣa ||
8.4.1
ya ekavṛṣo 'si sṛjāraso 'si ||
8.4.2
yo dvivṛṣo 'si sṛjāraso 'si ||
8.4.3
yas trivṛṣo 'si sṛjāraso 'si ||
8.4.4
yaś caturvṛṣo 'si sṛjāraso 'si ||
8.4.5
yaḥ pañcavṛṣo 'si sṛjāraso 'si ||
8.4.6
yaḥ ṣaḍvṛṣo 'si sṛjāraso 'si ||
8.4.7
yaḥ saptavṛṣo 'si sṛjāraso 'si ||
8.4.8
yo 'ṣṭavṛṣo 'si sṛjāraso 'si ||
8.4.9
yo navavṛṣo 'si sṛjāraso 'si ||
8.4.10
yo daśavṛṣo 'si sṛjāraso 'si ||
8.4.11
yo 'podako 'si sṛjāraso 'si ||
8.5.1
ekā ca me daśa ca- -apavaktāra oṣadhe | ṛtajāta ṛtāvari madhu tvā madhulā karat ||
8.5.2
dve ca me viṃśatiś ca apavaktāra oṣadhe | ṛtajāta ṛtāvari madhu tvā madhulā karat ||
8.5.3
tisraś ca me triṃśac ca apavaktāra oṣadhe | ṛtajāta ṛtāvari madhu tvā madhulā karat ||
8.5.4
catasraś ca me catvāriṃśac ca apavaktāra oṣadhe | ṛtajāta ṛtāvari madhu tvā madhulā karat ||
8.5.5
pañca ca me pañcāśac ca apavaktāra oṣadhe | ṛtajāta ṛtāvari madhu tvā madhulā karat ||
8.5.6
ṣaṭ ca me ṣaṣṭiś ca apavaktāra oṣadhe | ṛtajāta ṛtāvari madhu tvā madhulā karat ||
8.5.7
sapta ca me saptatiś ca apavaktāra oṣadhe | ṛtajāta ṛtāvari madhu tvā madhulā karat ||
8.5.8
aṣṭa ca me 'śītiś ca apavaktāra oṣadhe | ṛtajāta ṛtāvari madhu tvā madhulā karat ||
8.5.9
nava ca me navatiś ca apavaktāra oṣadhe | ṛtajāta ṛtāvari madhu tvā madhulā karat ||
8.5.10
daśa ca me śataṃ ca apavaktāra oṣadhe | ṛtajāta ṛtāvari madhu tvā madhulā karat ||
8.5.11
śataṃ ca me sahasraṃ ca- -apavaktāra oṣadhe | ṛtajāta ṛtāvari madhu tvā madhulā karat ||
8.6.1
ā paśyasi prati paśyasi parā paśyasi paśyasi | dyām antarikṣam ād bhūmiṃ tat sarvaṃ devi paśyasi ||
8.6.2
tisro divas tisraḥ pṛthivīḥ ṣaṭ cemaḥ pradiśo mahīḥ | tayāhaṃ sarvān yātūn paśyāni devy oṣadhe ||
8.6.3
suparṇasya divyasya tasya hāsi kanīnikā | sā bhūmim ā rurohitha vahyaṃ śrāntā vadhūr iva ||
8.6.4
tāṃ me sahasrākṣo devo dakṣiṇe hasta ā dadhat | tayāhaṃ sarvaṃ paśyāmi yad bhūtaṃ yac ca bhāvyam ||
8.6.5
yathā śvā caturakṣo yathāśvaḥ śyāvo 'rvatām | yathāgnir viśvataḥ pratyaṅṅ evā tvam asy oṣadhe ||
8.6.6
kaśyapasya cakṣur asi śunyāś caturakṣyāḥ | vīdhre sūryam iva sarpantaṃ mā piśācaṃ tiras karaḥ ||
8.6.7
darśaya mā yātudhānān darśaya yātudhānyaḥ | āpaspṛta iva tiṣṭhantaṃ darśaya mā kimīdinam ||
8.6.8
ud agrabhaṃ paripāṇaṃ yātudhānāt kimīdinaḥ | tenāhaṃ sarvaṃ paśyāny uta śūdram utāryam ||
8.6.9
yathā sūryaś candramāś ca viśvā bhūtā vipaśyataḥ | evā vi paśya tān tvam aghāyur mopa gād iha ||
8.6.10
yo antarikṣeṇa patati bhūmiṃ yaś copasarpati | divaṃ yo manyate nāthaṃ taṃ piśācaṃ dṛśe kuru ||
8.6.11
āviṣ kṛṇuṣva rūpāṇi mātmānam apa gūhathāḥ | adhā sahasracakṣo tvaṃ prati paśyāsy āyataḥ ||
8.7.1
mokṣejāṃs todāṃs tumalān pathiṣṭhām̐ uta pārṣatān | ahīnāṃ sarveṣāṃ viṣam arasaṃ kṛṇv oṣadhe ||
8.7.2
aśvakrandasya vaṇḍasya pṛdākor gonaser uta | śvitrāṇāṃ sarveṣāṃ viṣam arasaṃ kṛṇv oṣadhe ||
8.7.3
dyāṃpātasya gavakasya godhāpṛṣṭher aher uta | asitānām etaj jātam ariṣṭe 'rasaṃ kṛdhi ||
8.7.4
etaj jātaṃ svajānāṃ tad babhro arasaṃ kṛdhi | sarvasya babhror bheṣajy asīha viṣadūṣaṇī ||
8.7.5
trāyamāṇā pra bravītu sarvāṅ rājño ahīnām | tiraścirājīn asitān atho upaśayāś ca ye ||
8.7.6
sahasāhaṃ yātudhānān sahasā yātudhānyaḥ | saho vaḥ sarvān sāsāha tasyāhaṃ nāma jagrabha ||
8.7.7
sahaḥ sākaṃ paidvena- -ugreṇa vacasā mama | andhāhīṃś ca sṛjayāś ca śaphakāṃś ca rathavrayaḥ | sahasā saha utpatya tān sarvām̐ arasām̐ akaḥ ||
8.7.8
asitasya vidradhasya harito yaś ca vidradhaḥ | nimaṅkṣī vidradhānāṃ yo mṛjantī tām̐ ajījabhat ||
8.7.9
yaḥ svajānāṃ nīlagrīvo yaḥ svajānāṃ harir uta | kalmāṣapuccham oṣadhe jambhayāsy arundhati ||
8.7.10
māyaṃ marad ahidaṣṭaḥ pitur asmā asad viṣam | imā hy asmā oṣadhim ā harāmy arundhatīm ||
8.7.11
etaj jātaṃ pṛdākūnām arasaṃ jīvale kṛdhi | indrasya bhadrikā vīrud asīha viṣadūṣaṇī ||
8.8.1
śatam arvāk pra syandante pra syandante śataṃ paraḥ | śataṃ vṛtrasya kāṇḍāni tebhya āpo vi dhāvatha ||
8.8.2
antarikṣe patayiṣṇavo nabhasas pari jajñire | āpo hiraṇyavarṇās tās te bhavantu śaṃ hṛde ||
8.8.3
śaṃ te santu hṛdayāya śaṃ te hṛdayyābhyaḥ | śaṃ te yakaklomabhyaḥ śam u te antaṣṭebhyaḥ ||
8.8.4
yad aṅgair apasismiṣe yac chīrṣṇā yac ca pṛṣṭibhiḥ | āpas tat sarvaṃ niṣ karan taṣṭā riṣṭam ivānasaḥ ||
8.8.5
saṃ hṛdayena hṛdayam opaśena sam opaśaḥ | adbhir muñcāpasmitaṃ pārṣṇidyotaḥ sam etu me ||
8.8.6
ācarantīḥ parvatebhyo devīr devebhyas pari | āpo yam adya prāpan na sa riṣyāti pūruṣaḥ ||
8.8.7
śaṃ ta āpo haimavatīḥ śam u te santūtsyāḥ | śaṃ te saniṣyadā āpaḥ śam u te santu varṣyāḥ ||
8.8.8
śaṃ ta āpo dhanvanyāḥ śam u te santv anūpyāḥ | śaṃ te khanitrimā āpaḥ śaṃ yāḥ kumbhebhir ābhṛtāḥ ||
8.8.9
anabhrayaḥ khanamānā viprā gambhīre 'pasaḥ | bhiṣagbhyo bhiṣaktarā āpo acchā vadāmasi ||
8.8.10
apām aha divyānām apāṃ srotasyānām | apām aha praṇejane 'śvā bhavatha vājinaḥ ||
8.8.11
tā āpaḥ śivā āpo 'yakṣmaṃkaraṇīr apaḥ | yathaiva tṛṣyate mayas tās ta ādyuttabheṣajī ||
8.9.1
brahmajyeṣṭhā saṃbhṛtā vīryāṇi brahmāgre jyeṣṭhaṃ divam ā tatāna | bhūtānāṃ brahma prathamota jajñe tenārhati brahmaṇā spardhituṃ kaḥ ||
8.9.2
brahmeme dyāvāpṛthivī brahmeme sapta sindhavaḥ | brahmeme sarva ādityā brahma devā upāsate ||
8.9.3
brahma brāhmaṇo vadati brahma rātrī ni viśate | sāvitraṃ brahmaṇo jātaṃ brahmaṇāgnir vi rocate ||
8.9.4
brahmauṣadhayo ni tiṣṭhanti brahma varṣanti vṛṣṭayaḥ | brahmedaṃ sarvam ātmanvad yāvat sūryo vipaśyati ||
8.9.5
brahma hotā brahma yajño brahmaṇā svaravo mitāḥ | adhvaryur brahmaṇo jāto brahmaṇot tirate haviḥ ||
8.9.6
brahma sruco ghṛtavatīr brahmaṇā vedir udyatā | brahma yajñasya tantava ṛtvijo ye haviṣkṛtaḥ ||
8.9.7
brahma ṛṣabho bhadraretā brahma gāvo haviṣkṛtaḥ | brahma rathasya devasya yaj jayāti svaraṅkṛtaḥ ||
8.9.8
brahmaṇā śīraṃ vahati brahmaṇā yujyate rathaḥ | brahmaṇā puruṣo dvipān na vyathate caran ||
8.9.9
brahmaṇo jātā ṛṣayo brahmaṇo rājanyā uta | brahmedaṃ brahmaṇo jātaṃ brahmaṇo +'viṣyā annam ||
8.9.10
brahma śūdrā rājanyānāṃ brahmaiṣām uta vikṣadaḥ | brahmaiṣāṃ bhadraṃ sādanaṃ brahmaṇaiṣāṃ sabhāsadaḥ ||
8.9.11
brahma dāśā brahma dāsā brahmeme kitavā uta | strīpuṃsau brahmaṇo jātau striyo brahma uta vāvana ||
8.9.12
brahmodvato nivato brahma saṃvato vānaspatyāḥ parvatā brahma vīrudhaḥ | brahmedaṃ sarvam anv ā tatāna- -antarā dyāvāpṛthivī ubhe ||
8.9.13
brahmaivābhūd uttaraṃ jātavedo radvajro yātudhānaṃ mahālam | bhavāśarvau tapuṣīṃ hetim asmai mayeṣitau vi sṛjatāṃ vadhāya ||
8.10.1
yad aśvinā oṣadhīṣv āsiktaṃ puṣkarasrajā vīrudho madhu bibhrati | tenāham asyā mūrdhānam abhi ṣiñcāmi nāryāḥ ||
8.10.2
yad aśvinā puṣpād adhi mākṣikaṃ madhu saṃbhṛtam | anne lavaṇe yan madhu tenā(…) ||
8.10.3
yad aśvinā gulgunyā- -āñjane madhu saṃbhṛtaṃ yad asmin madhughe madhu | (…) ||
8.10.4
yad aśvinākṣa madhu goṣv aśveṣu yan madhu | surāyāṃ sicyamānāyāṃ kīlāle 'dhi yan madhu | tenā(…) ||
8.10.5
yad aśvinā govarcasaṃ hiraṇyavarcasaṃ hastivarcasam aśvinā | tenāham asyā mūrdhānam abhi ṣiñcāmi nāryāḥ ||
8.10.6
abhi nandam abhi modam abhi darpaṃ kṛṇomi te | ā te bhagaṃ vartayatām aśvinā puṣkarasrajā ||
8.10.7
datsu te varcaḥ subhage jihvāyāṃ te madhūlakam | akṣyau nikaraṇī tava pratīkaṃ madhumattaram ||
8.10.8
ā sacasva talāśeva vṛkṣa ivāpatikaḥ patim | tvaṃ sam agrabhīḥ puṃsaḥ śyena ivānyān patatriṇaḥ ||
8.10.9
ā hi te hārṣam udakam apo bhagābhiṣecanīḥ | yat te varco 'pakrāntaṃ mukhasya praticakṣaṇāt | punas tad aśvinā tvayy ā dhattāṃ puṣkarasrajā ||
8.10.10
abhi tvā varcasāsicaṃ divyena payasā saha | yathā pativatny aso devṛgbhyo madhumattarā ||
8.10.11
bhagaṃ te mitrāvaruṇā bhagaṃ devī sarasvatī | bhagaṃ te aśvinobhā- -ā dhattāṃ puṣkarasrajā ||
8.10.12
patiṃ te rājā varuṇaḥ patiṃ devo bṛhaspatiḥ | patiṃ ta indraś cāgniś ca patiṃ dhātā dadhātu te ||
8.11.1
catasras te khala sraktīr atho madhyam ahaṃ khala | dhārāś catasra stoṣyāmi vediṃ manuṣyavardhanīm ||
8.11.2
ūrjasvantam ā rabhadhvaṃ sphātimantaṃ punītana | indro bījasyābhyāvoḍhā bhaga aitu purogavaḥ ||
8.11.3
bhagasya hy anaḍvāhau yuñjāthāṃ rāśivāhanau | adhā pṛthivyāḥ kīlālam ihā vahatam aśvinā ||
8.11.4
abhivṛtaḥ parihito dhānyena vibhuḥ prabhuḥ | bhartā manuṣyāṇāṃ jajñe devānām ājyaṃ khalaḥ ||
8.11.5
sruca āsan pavanīḥ sṛṇīkāḥ paridhiṣkṛtaḥ | kīnāśā āsan hotāro bījadā āsīd dhaviṣpatiḥ ||
8.11.6
ihendra muṣṭī vi sṛjasva pūrṇāv iha saumanasaḥ sam ṛdhyatām | hutādo ye ca gandharvās ta iha sphātiṃ sam ā vahān ||
8.11.7
atipaśyo nicāyaka iḍukaḥ pakvam ā bhara | īśānā gandharvā bhuvanasya sarva ā vahantu khale spātim iha sūnṛtāṃ ca ||
8.11.8
ā paścād ā purastād ottarād adharād uta | indreha vasor īśānaḥ khale sphātiṃ sam ā vaha ||
8.11.9
sphātim indraḥ khale bahvīm ihot prāṇa ut pṛṇat | sphātiṃ me viśve devāḥ sphātiṃ somo atho bhagaḥ ||
8.11.10
sphātir me astu hastayoḥ sphātir yatra parārabhe | śatahastedam ut pṛṇa samudrasyeva madhyataḥ ||
8.11.11
iha me bhūya ā bhara yathāhaṃ kāmaye tathā | yathedam ud iva sphāyātai traya iva hastinaḥ saha ||
8.12.1
svādvīṃ tvā mitrāvaruṇā svādvīṃ devī sarasvatī | svādvīṃ tvā aśvinā sure kṛṇutāṃ puṣkarasrajā ||
8.12.2
yām asiñcan saudhanvanā viśve devā marudgaṇāḥ | yām aśvināsiñcatāṃ sā surā bahu dhāvatu ||
8.12.3
svādoḥ svādīyasī bhava madhor madhutarā bhava | yatha rśyasyeyam āriśy evā tvaṃ subhage bhava ||
8.12.4
abhrāj jātaṃ varṣāj jātam atho jātaṃ divas pari | atho samudrāj jātaṃ tat surādaraṇaṃ bhava ||
8.12.5
nāḍī nāmāsi januṣā sā surādaraṇī bhava | sakhā hi bhadras ta āsīd vṛkṣaḥ svāduvikaṅkataḥ ||
8.12.6
asuras tv aurdhvanabhasaś cakāra prathamaḥ sure | sure dāsasya tvā gṛhe śiraś cāndhaś ca cakratuḥ ||
8.12.7
niṣ puṣpakaṃ kaśīkāyā nir dhārāyāḥ surām uta | ud ehi vājinīvati kim aṅkatiṣv icchasi ||
8.12.8
ime te janyā āsate gambhīrā abhidhṛṣṇavaḥ | sure devi pari prehi mādayantī janaṃjanam ||
8.12.9
yasyā gṛhṇanti sthālena gām aśvaṃ dhānyaṃ vasu | sā surā bahu dhāvatu ||
8.12.10
ācarantīḥ parvatebhyaḥ khanamānā anabhrayaḥ | yāsāṃ samudre saṃsthānaṃ yāsāṃ nāsti niveśanaṃ tās te dadatu budbudam ||
8.12.11
udaṅkodacemāṃ surāṃ yāṃ hṛdā kāmayāmahe | tāṃ me bhagas tām aśvinā tāṃ ma āvāṭ sarasvatī ||
8.12.12
ayaṃ devo mayūlaśaḥ sā surādaraṇaṃ dadat | saṃsravaṇāt prasravaṇād giribhyas pary ābhṛtaḥ | madhye śatasya maṣṭiṣko 'naḍvān iva mehatu ||
8.13.1
samudrād ūrmir madhumām̐ ud ārad upāṃśunā sam amṛtatvam ānaṭ | ghṛtasya nāma guhyaṃ yad asti jihvā devānām amṛtasya nābhiḥ ||
8.13.2
vayaṃ nāma pra bravāmā ghṛtasya- -asmin yajñe dhārayāmā namobhiḥ | upa brahmā śṛṇavac chasyamānaṃ catuḥśṛṅgo 'vamīd gaura etat ||
8.13.3
catvāri śṛṅgā trayo asya pādā dve śīrṣe sapta hastāso asya | tridhā baddho vṛṣabho roravīti maho devo martyām̐ ā viveśa ||
8.13.4
tridhā hitaṃ paṇibhir guhyamānaṃ gavi devāso ghṛtam anv avindan | indra ekaṃ sūrya ekaṃ jajāna venād ekaṃ svadhayā niṣ ṭatakṣuḥ ||
8.13.5
etā arṣanti hṛdyāt samudrāc chatavrajā ripuṇā nāvacakṣe | ghṛtasya dhārā abhi cākaśīmi hiraṇyayo vetaso madhya āsām ||
8.13.6
samyak sravanti sarito na dhenā antar hṛdā manasā pūyamānāḥ | ete arṣanty ūrmayo ghṛtasya mṛgā iva kṣipaṇor īṣamāṇāḥ ||
8.13.7
sindhor iva prādhvane śūghanāso vātaḥ pramīyaḥ patayanti yahvāḥ | ghṛtasya dhārā aruṣo na vājī kāṣṭhā bhindann ūrmibhiḥ pinvamānaḥ ||
8.13.8
abhi pravanta samaneva yoṣāḥ kalyāṇyaḥ smayamānāso agnim | ghṛtasya dhārāḥ samidho nasanta tā juṣāṇo haryati jātavedāḥ ||
8.13.9
kanyā iva vahatum etavā u añjy añjānā abhi cākaśīmi | yatra somaḥ sūyate yatra yajño ghṛtasya dhārā abhi tat pavante ||
8.13.10
abhy arṣata suṣṭutiṃ gavyam ājīm asmāsu bhadrā draviṇāni dhatta | imaṃ yajñaṃ nayata devatā no ghṛtasya dhārā madhumat pavante ||
8.13.11
dhāman te viśvaṃ bhuvanam adhi śritam antaḥ samudre hṛdy antar āyuṣi | apām anīkāt samithād ya ābhṛtas tam aśyāma madhumantaṃ ta ūrmim ||
8.14.1
dve virūpe carataḥ svarthe anyānyā vatsam upa dhāpayete | harir anyasyāṃ bhavati svadhāvāñ chukro anyasyāṃ dadṛśe suvarcāḥ ||
8.14.2
daśemaṃ tvaṣṭur janayanta garbham atandrāso yuvatayo vibhṛtram | tigmānīkaṃ svayaśasaṃ janeṣu virocamānaṃ pari ṣīṃ nayanti ||
8.14.3
trīṇī jānāt prati bhūṣanty asya samudra ekaṃ divy ekam apsu | pūrvām anu pra diśaṃ pārthivānām ṛtūn praśāsad vi dadhāv anuṣṭhu ||
8.14.4
ka imaṃ vo niṇyam ā ciketa vatso mātṝr janayata svadhābhiḥ | bahvīnāṃ garbho apasām upasthān mahān kavir niś carati svadhāvān ||
8.14.5
āviṣṭyo vardhate cārur āsu jihmānām ūrdhvaḥ svayasām upasthe | ubhe tvaṣṭur bibhyatur jāyamānāt pratīcī siṃhaṃ prati joṣayete ||
8.14.6
ubhe bhadre joṣayete na mene gāvo na vāśrā upa tasthur evaiḥ | sa dakṣāṇāṃ dakṣapatir babhūva- -añjanti yaṃ dakṣiṇato havirbhiḥ ||
8.14.7
ud yaṃyamīti saviteva bāhū ubhe sicau yatate bhīma ṛñjan | uc chukram atkam ajate simasmān navā mātṛbhyo vasanā jahāti ||
8.14.8
tveṣaṃ rūpaṃ kṛṇuta uttaraṃ yat saṃpṛñcānaḥ sadanaṃ gobhir adbhiḥ | kavir budhnaṃ pari marmṛjyate dhīḥ sā devatātā samitir babhūva ||
8.14.9
uru te jrayaḥ pary eti budhnaṃ virocamānaṃ mahiṣasya dhāma | viśvebhir agne svayaśobhir iddho 'dabdhebhiḥ pāyubhiḥ pāhy asmān ||
8.14.10
dhanvaṃ srotaḥ kṛṇute gātum ūrmiṃ śukrair ūrmibhir abhi nakṣati kṣām | viśvā sanāni jaṭhareṣu dhatte 'ntar navāsu carati prasūṣu ||
8.14.11
evā no agne samidhā vṛdhāno revat pāvaka śravasā vi bhāhi | tan no mitro varuṇo māmahantām aditiḥ sindhuḥ pṛthivī uta dyauḥ ||
8.15.1
yo jāmadagnya iha kauśiko ya ātreya uta kāśyapo yaḥ | bharadvājā gotamā ye vasiṣṭhās tebhyaḥ pra brūma iha kilbiṣāṇi ||
8.15.2
agastyayaḥ kaṇvāḥ kutsāḥ prasravaṇā virūpā gargā mudgalā yaskāḥ śūnakāḥ | saṃkṛtayo brāhmaṇā ye na drugdhās tebhyaḥ pra brūma iha kilbiṣāṇi ||
8.15.3
yo nottiṣṭhād brāhmaṇe nādhamāne māndyena dṛpta uta dhairyeṇa | viśve devā upadraṣṭāro 'sya tasmin viṣaṃ saṃ nayān kilbiṣyam ||
8.15.4
yā ropayaḥ kilbiṣe brāhmaṇasya yāni caināṃsi bahudhā duṣkṛtāni | anutiṣṭhan prokta ātmani taṃ ni dhatte tathā tad devā uta veśayanti ||
8.15.5
nāśnīyān na piben na śayīta na niṃsīta jāyāṃ nota putram | brahmakilbiṣe prokta ud eva tiṣṭhet sa ṛtasya panthāḥ ||
8.15.6
śatarcino mādhyamā ye maharṣayaḥ kṣudrasūktānām uta yā prajeha | ṛṣīṇāṃ yāni janimāni vidmas tebhyaḥ pra brūma iha kilbiṣāṇi ||
8.15.7
sodaryāṇāṃ pañcadaśānāṃ śatānāṃ trayastriṃśad ud aśiṣyanta devāḥ | ekasmin viddhe sarve 'rupyaṃ tad brāhmaṇe kilbiṣam anv avindan ||
8.15.8
tasmai sa druhyād ya idaṃ nāyad yo nottiṣṭhād yo na vadātā asmin | brāhmaṇasya kilbiṣe nāthitasya sodaryatām icchato brāhmaṇeṣu ||
8.15.9
uttiṣṭhad brāhmaṇāḥ saṃ vadadhvaṃ jītaṃ yācāma punar aitu sarvam | indrāgnī viśve devās te me jītaṃ punar ā vartayantu ||
8.15.10
sa dīrgham āyuṣ kṛṇute sa prajāyai cikitsati | yo brāhmaṇasya brāhmaṇo hūto anveti kilbiṣe ||
8.15.11
nāsya prajāṃ śarvo hanti na rudro hanti nāśaniḥ | yo brāhmaṇasya brāhmaṇaḥ satye vadati kilbiṣe ||
8.15.12
taṃ somapītho juṣate nṛcakṣā grāvabhiḥ saha | yo brāhmaṇasyāstāṃ hṛdaḥ sūrya ivāpālupat tamaḥ ||
8.15.13
ya utthāya kilbiṣe brāhmaṇasyānnasīcchann avāyati | ubhe enaṃ dyāvāpṛthivī saṃ tapatām athaitv agatasya panthām ||
8.16.1
nava ca yā navatiś cārūḍhā vakṣaṇā anu | itas tāḥ sarvā naśyantu nuttāḥ putthajño mayā ||
8.16.2
sapta ca yāḥ saptatiś cārūḍhā vakṣaṇā anu | itas tāḥ sarvā naśyantu nuttāḥ putthajño mayā ||
8.16.3
pañca ca yāḥ pañcāśac cārūḍhā vakṣaṇā anu | itas tāḥ sarvā naśyantu nuttāḥ putthajño mayā ||
8.16.4
ūrubhyāṃ te 'ṣṭhīvadbhyāṃ pārṣṇibhyāṃ bhaṃsasaḥ | striyā jāra iva putthajñīṃ pra mṛṇīmasi ||
8.16.5
anusṛptāṃ gahaneṣu dhrūkṣṇāṃ pāpīṃ śimidvatīm | tām etāṃ dasyūnāṃ dāsīṃ pra dahātaś cukākaṇi ||
8.16.6
yā strīṇāṃ putrasadanaṃ kevaṭān upasarpati | tām etāṃ dasyūnāṃ dāsīṃ pra dahātaś cukākaṇi ||
8.16.7
pra patātaḥ sukaṭanāḍi suṣeḥ kuṣītako yathā | srakve te tipraṃ dhakṣyāmi sā naśiṣyasi putthagi ||
8.16.8
yadāsyāḥ srakve dahed yadā mūrdhānam agninā | athaiṣā dasyūnāṃ dāsī putthagi ni layiṣyate ||
8.16.9
saṃvatsaram acaro asurebhyaḥ prataṅkinī | yatra kṣetrasya durgandhi tat ta etan nyañcanam ||
8.16.10
naitat tava mātaraṃ sthā na ta etan nyañcanam | asmākam etad vīrebhyo devaiḥ prajananaṃ kṛtam ||
8.16.11
girau te 'śma putram udakaṃ himavatsu | tatropapraskadya nṛty ajāmi yūtheṣu putthagi ||
8.16.12
sa tvaṃ gobhir aśvaiḥ prajayā prataraṃ bhava | yo mā tatra prāhaiṣīr yatra jīvanti bhadrayā ||
8.17.1
mitraḥ pṛthivyod akrāmat tāṃ puraṃ pra ṇayāmi vaḥ | tām ā viśata tāṃ pra viśata sā vaḥ śarma ca varma ca yacchatu ||
8.17.2
vāyur antarikṣeṇod akrāmat tāṃ puraṃ pra ṇayāmi vaḥ | tām ā viśata tāṃ pra viśata sā vaḥ śarma ca varma ca yacchatu ||
8.17.3
sūryo divod akrāmat tāṃ puraṃ pra ṇayāmi vaḥ | tām ā viśata tāṃ pra viśata sā vaḥ śarma ca varma ca yacchatu ||
8.17.4
candramā nakṣatrair ud akrāmat tāṃ puraṃ pra ṇayāmi vaḥ | tām ā viśata tāṃ pra viśata sā vaḥ śarma ca varma ca yacchatu ||
8.17.5
soma oṣadhībhir ud akrāmat tāṃ puraṃ pra ṇayāmi vaḥ | tām ā viśata tāṃ pra viśata sā vaḥ śarma ca varma ca yacchatu ||
8.17.6
yajño dakṣiṇābhir ud akrāmat tāṃ puraṃ pra ṇayāmi vaḥ | tām ā viśata tāṃ pra viśata sā vaḥ śarma ca varma ca yacchatu ||
8.17.7
samudro nadībhir ud akrāmat tāṃ puraṃ pra ṇayāmi vaḥ | tām ā viśata tāṃ pra viśata sā vaḥ śarma ca varma ca yacchatu ||
8.17.8
brahma brahmacāribhir ud akrāmat tāṃ puraṃ pra ṇayāmi vaḥ | tām ā viśata tāṃ pra viśata sā vaḥ śarma ca varma ca yacchatu ||
8.17.9
indro vīryeṇod akrāmat tāṃ puraṃ pra ṇayāmi vaḥ | tām ā viśata tāṃ pra viśata sā vaḥ śarma ca varma ca yacchatu ||
8.17.10
devā amṛtenod akrāman tāṃ puraṃ pra ṇayāmi vaḥ | tām ā viśata tāṃ pra viśata sā vaḥ śarma ca varma ca yacchatu ||
8.17.11
prajāpatiḥ prajābhir ud akrāmat tāṃ puraṃ pra ṇayāmi vaḥ | tām ā viśata tāṃ pra viśata sā vaḥ śarma ca varma ca yacchatu ||
8.18.1
saṃyujyantaḥ prakṛṣanto yad vo devā upocire | tām ebhyaḥ satyām āśiṣam indra khalvāṃ sam ardhaya ||
8.18.2
anaḍvāhaḥ satyāvānaḥ sīraṃ kṛṇotu me vacaḥ | yatrāhaitad dhitāya te tat parjanyo 'bhi vo vṛṣat ||
8.18.3
divyā āpo vaḥ śakvarīr anu vi yantu gahvare | ūrjasvatīr ghṛtavatīḥ payasvatīr dṛśe bhavata mā guhā ||
8.18.4
ud ehi vājinīvatī pūrṇapātrā tviṣīmatī | duhānā pūṣarakṣitā kāmam eṣāṃ sam ā pṛṇa ||
8.18.5
iyaṃ sītā phalavatī śatavalśā vi rohatu | iyaṃ sahasrabhogā asyā indra upāvatu ||
8.18.6
aśvinā phālaṃ kalpayatām upāvatu bṛhaspatiḥ | yathāsad bahudhānyam ayakṣmaṃ bahupūruṣam ||
8.18.7
yad vo devā upocira iha bhūyaḥ syād iti | iha tām utpṛṇāṃ vayaṃ devīm upa hvayāmahe ||
8.18.8
idaṃ ma ut pṛṇād iti sphātiṃ ma ut pṛṇād iti | rāśiṃ me vardhayād iti ||
8.18.9
sphātikāro bahukāraḥ sphirasphoṣṭhāyam akṣitaḥ | khalo jyeṣṭho vibhuḥ prabhuḥ ||
8.18.10
tasmin dhānyaṃ ny upyate yavo vrīhir atho tilaḥ | tasya gṛhṇīta yat kṛtaṃ parikṣāya catuḥśatam ||
8.18.11
śarkārivan mayāravac cakrīvat kiṃ ca yad vṛṣe | tad vai sphātir upāyatī sarvam evāti ricyate ||
8.18.12
mahāñjane parā jahi sahasrāpoṣam ardaya | bahvī na oṣadhe bhava samudrasyeva saṃsravaḥ ||
8.19.1
ājyād ajaḥ sam abhavad deśebhya odanā ime | tān apaśyad bṛhaspatiḥ sa vai pañcaudano 'bhavat ||
8.19.2
caturdhaitāṃ sam abhara odanāṃs tvaṃ bṛhaspate | aja ājyāj jātaḥ sa eṣāṃ pañcamo 'bhavat ||
8.19.3
dhūmena divam āpnoty antarikṣam utoṣmaṇā | diśa āpnoti cakṣuṣā ajaḥ pañcaudanaḥ savaḥ ||
8.19.4
yā te mātā yas te pitā bhrātaro ye ca te svāḥ | ajaṃ pañcaudanaṃ paktvā sarve tam upa jīvata ||
8.19.5
ye te pūrve parāgatā apare pitaraś ca ye | tebhyo ghṛtasya kulyaitu śatadhārā vyundatī ||
8.19.6
ye sarvadā dadati ye vā pacanty odanam | te vai yamasya rājyād uttare loka āsate ||
8.19.7
nātirātra āpnoti nainam āpnoty ukthyaḥ | nāgniṣṭoma āpnoty ajaṃ pañcaudanaṃ savam ||
8.19.8
daśarātreṇa saṃmito dvādaśāhena kalpate | dīrghasattreṇa saṃmito 'jaḥ pañcaudanaḥ savaḥ ||
8.19.9
teṣāṃ barhiṣyaṃ sarvaṃ yan naṣṭaṃ yac ca mriyate | yac ca steno 'pājati yeṣāṃ pañcaudanaḥ savaḥ ||
8.19.10
yā pūrvapatiṃ vittvā- -athānyaṃ vindate 'param | pañcaudanaṃ ca tāv ajaṃ pacato na vi yoṣataḥ ||
8.19.11
samānaloko bhavati punarbhuvāparaḥ patiḥ | ajaṃ pañcaudanaṃ dakṣiṇājyotiṣaṃ dadat ||
8.20.1
sūryo mā varcasokṣatu- -ukṣatām aśvinobhā | āditya ūrdhva uccaran sa u mā varcasokṣatu ||
8.20.2
varcasā māṃ pitur agnir varcasā mā bṛhaspatiḥ | surāyāḥ sicyamānāyāḥ kīlālavarcasena mā | tena mām aśvinobhā ukṣatāṃ puṣkarasrajā ||
8.20.3
varcasvan me mukham astu rocamānaṃ viṣāsahi | tan mā hiraṇyavarcasaṃ kṛṇomi paśyatāṃ priyam ||
8.20.4
madhor ahaṃ madhutaro madhughān madhumattaraḥ | mām anu pra viśatu varca ṛṣabho vāśitām iva ||
8.20.5
idam āñjanam ānaje varcasyam ā kanikradam | yathā kanikradac carāṇi varcasā ca bhagena ca ||
8.20.6
varcasāgnim ā dadhati varcasod eti sūryaḥ | yāvad varco gohiraṇyasya tāvan me varco bhūyāt ||
8.20.7
yāvat tvaṃ deva sūrya udyann abhi vipaśyasi | tāvan mā varcasābhi vi paśya ||
8.20.8
pūrṇo bhagasyāhaṃ bhūtvā- -arukṣaṃ varcaso ratham | sa mā vahatu sarvadā- -āyuṣmantaṃ suvarcasam ||
8.20.9
bhagenāhaṃ parihito varcasā draviṇena ca | yathā carāṇi sarvadā rocamānaṃ vibhāvasu ||
8.20.10
evā mā bhaga āgamad evā mā varca āgamat | evā mā teja āgamad evā mā yaśa āgamat ||
8.20.11
hiraṇyayena cakreṇa bhagasyāpihito gṛhaḥ | taṃ vy ubjāmi brahmaṇā tasya me dattam aśvinā dattaṃ me puṣkarasrajā ||