Hymn 4

4. Hymnus in honorem Sanctorum Decem et Octo Martyrum Caesaraugustanorum. Bis novem noster populus sub uno

martyrum servat cineres sepulcro:

Caesaraugustam vocitamus urbem

res cui tanta est.

plena magnorum domus angelorum

non timet mundi fragilis ruinam,

tot sinu gestans simul offerenda

munera Christo,

cum Deus dextram quatiens coruscam

nube subnixus veniet rubente

gentibus iustam positurus aequo

pondere libram,

orbe de magno caput excitata

obviam Christo properanter ibit

civitas quaeque pretiosa portans

dona canistris.

Afra Carthago tua promet ossa,

ore facundo Cypriane doctor,

Corduba Acisclum dabit et Zoellum,

tresque coronas.

tu tribus gemmis diadema pulchrum

offeres Christo, genetrix piorum

Tarraco, intexit cui Fructuosus

sutile vinclum,

nomen hoc gemmae strophio inligatae est;

emicant iuxta lapides gemelli

ardet et splendor parilis duorum

igne corusco.

parva Felicis decus exhibebit

artubus sanctis locuples Gerunda;

nostra gestabit Calagurris ambos

quos veneramur.

Barchinon claro Cucufate freta

surget, et Paulo speciosa Narbo,

teque praepollens Arelas habebit,

sancte Genesi.

Lusitanorum caput oppidorum

urbs adoratae cineres puellae

obviam Christo rapiens ad aram

porriget ipsam.

sanguinem Iusti, cui Pastor haeret,

ferculum duplex geminumque donum

ferre Complutum gremio iuvabit

membra duorum,

ingeret Tingis sua Cassianum,

festa Massylum monumenta regum,

qui cinis gentes domitas coegit

ad iuga Christi.

singulis paucae, tribus aut duobus,

forsan et quinis aliquae placebunt

testibus Christi prius hostiarum

pignere functae:

tu decem sanctos revehes et octo,

Caesaraugusta studiosa Christo,

verticem flavis oleis revincta,

pacis honore,

sola in occursum numerosiores

martyrum turbas Domino parasti,

sola praedives pietate multa

luce frueris.

vix parens orbis populosa Poeni,

ipsa vix Roma in solio locata

te, decus nostrum, superare in isto

munere digna est.

omnibus portis sacer immolatus

sanguis exclusit genus invidorum

daemonum et nigras pepulit tenebras

urbe piata.

nullus umbrarum latet intus horror,

pulsa nam pestis populum refugit;

Christus in totis habitat plateis,

Christus ubique est.

martyrum credas patriam coronis

debitam sacris, chorus unde surgens

tendit in caelum niveus togatae

nobilitatis,

inde, vincenti, tua palma nata est,

clerus hic tantum peperit triumphum,

hic sacerdotum domus infulata

Valeriorum.

saevus antiquis quotiens procellis

turbo vexatum tremefecit orbem,

tristior templum rabies in istud

intulit iras,

nec furor quisquam sine laude nostrum

cessit aut clari vacuus cruoris;

martyrum semper numerus sub omni

grandine crevit,

nonne, vincenti, peregri necandus

martyr his terris tenui notasti

sanguinis rore speciem futuri

morte propinqua?

hoc colunt cives, velut ipsa membra

caespes includat suus et paterno

servet amplectens tumulo beati

martyris ossa.

noster est, quamvis procul hinc in urbe

passus ignota dederit sepulcri

gloriam victor prope litus altae

forte Sagunti.

noster et nostra puer in palaestra

arte virtutis fideique olivo

unctus horrendum didicit domare

viribus hostem,

noverat templo celebres in isto

octies partas deciesque palmas;

laureis doctus patriis eadem

laude cucurrit,

hic et, Encrati, recubant tuarum

ossa virtutum, quibus efferati

spiritum mundi, violenta virgo,

dedecorasti.

martyrum nulli remanente vita

contigit terris habitare nostris;

sola tu morti propriae superstes

vivis in orbe.

vivis, ac poenae seriem retexis,

carnis et caesae spolium retentans

taetra quam sulcos habeant amaros

vulnera narras.

barbarus tortor latus omne carpsit,

sanguis inpensus, lacerata membra,

pectus abscisa patuit papilla

corde sub ipso.

iam minus mortis pretium peractae est,

quae venenatos abolens dolores

concitam membris tribuit quietem

fine soporo.

cruda te longum tenuit cicatrix

et diu venis dolor haesit ardens,

dum putrescentes tenuat medullas

tabidus umor.

invidus quamvis obitum supremum

persecutoris gladius negarit,

plena te, martyr, tamen ut peremptam,

poena coronat,

vidimus partem iecoris revulsam

ungulis longe iacuisse pressis:

mors habet pallens aliquid tuorum

te quoque viva.

hunc novum nostrae titulum fruendum

Caesaraugustae dedit ipse Christus,

iuge viventis domus ut dicata

martyris esset,

ergo ter senis sacra candidatis,

dives Optato, simul et Luperco,

perge conscriptum tibimet senatum

pangere psalmis,

ede Successum, cane Martialem,

mors et Urbani tibi concinatur,

Iuliam cantus resonet simulque

Quintilianum.

Publium pangat chorus et revolvat

quale Frontonis fuerit tropaeum,

quid bonus Felix tulerit, quid acer

Caecilianus,

quantus, Evoti, tua bella sanguis

tinxerit, quantus tua, Primitive,

tum tuos vivax recolat triumphos

laus, Apodemi.

quattuor posthinc superest virorum

nomen extolli renuente metro,

quos Saturninos memorat vocatos

prisca vetustas,

carminis leges amor aureorum

nominum parvi facit, et loquendi

cura de sanctis vitiosa non est

nec rudis umquam,

plenus est artis modus adnotatas

nominum formas recitare Christo,

quas tenet caeli liber explicandus

tempore iusto,

octo tunc sanctos recolet decemque

angelus coram Patre Filioque

urbis unius regimen tenentes

iure sepulcri.

quin ad antiquum numerum trahetur

viva post poenae specimen puella,

morsque 1 vincenti, cui sanguis hinc est

fons et honoris,

additis 2 Gaio (nec enim silendi)

teque, Crementi, quibus incruentum

ferre provenit decus ex secundo

laudis agone,

ambo confessi Dominum steterunt

acriter contra fremitum latronum,

ambo gustarunt leviter saporem

martyriorum,

haec sub altari sita sempiterno

lapsibus nostris veniam precatur

turba, quam servat procerum creatrix

purpureorum

nos pio fletu, date, perluamus

marmorum sulcos, quibus est. operta

spes ut absolvam retinaculorum

vincla meorum,

sterne te totam generosa sanctis

civitas mecum tumulis; deinde

mox resurgentes animas et artus

tota sequeris.