Kāṇḍa 6
Ancient Anonymous (Vedic) Sanskrit6.1.1
tad id āsa bhuvaneṣu jyeṣṭhaṃ yato jajña ugras tveṣanṛmṇaḥ | sadyo jajñāno ni riṇāti śatrūn anu yaṃ viśve madanty ūmāḥ ||
6.1.2
vāvṛdhānaḥ śavasā bhūryojāḥ śatrur dāsāya bhiyasaṃ dadhāti | avyanac ca vyanac ca sasni saṃ te navanta prabhṛtā madeṣu ||
6.1.3
tve kratum api pṛñcanti viśve dvir yad ete trir bhavanty ūmāḥ | svādoḥ svādīyaḥ svādunā sṛjā sam adaḥ su madhu madhunābhi yodhīḥ ||
6.1.4
iti cid dhi tvā dhanā jayantaṃ raṇeraṇe anumadanti viprāḥ | ojīyo dhṛṣṇo sthiram ā tanuṣva mā tvā dabhan durevā yātudhānāḥ ||
6.1.5
tvayā vayaṃ śāśadmahe raṇeṣu prapaśyanto yudhenyāni bhūri | codayāmi ta āyudhā vacobhiḥ saṃ te śyāmi brahmaṇā vayāṃsi ||
6.1.6
stuṣeyyaṃ puruvarpasam ṛbhvam inatamam āptyam āptyānām | ā darśate śavasā sapta dānūn pra sākṣate pratimānāni bhūri ||
6.1.7
ni tad dadhiṣe 'varaṃ paraṃ ca yasminn āvithāvasā duroṇe | ā mātarā sthāpayase jigatnū ata inoṣi karvarā purūṇi ||
6.1.8
imā brahma bṛhaddivo vivakti- -indrāya śūṣam agriyaḥ svarṣāḥ | maho gotrasya kṣayati svarājo duraś ca viśvā avṛṇod apa svāḥ ||
6.1.9
evā mahān bṛhaddivo atharvā- -avocat svāṃ tanvam indram eva | svasāro mātaribhvarīr ariprā hinvanti ca śavasā vardhayanti ca ||
6.2.1
ṛdhaṅmandrayoninovibhāvā amṛtāsuḥ sujanmā vardhamānaḥ | adabdhāsur bhrājamāno 'heva trito dādhāra trīṇi ||
6.2.2
ni yo dharmaṇi prathamaḥ sasāda- -ato vapūṃṣi kṛṇute purūṇi | dhāsyur yoniṃ prathama ā viveśa- -ā yo vācam anuditāṃ cikāya ||
6.2.3
yas te śokas tanva ārireca kṣarad dhiraṇyaṃ śucayo 'nu svāḥ | atrā dadhiṣe amṛtāni nāma- -asme vastrāṇīṣa erayanta ||
6.2.4
pra yad ete prataraṃ pūrvyaṃ guḥ sadaḥsada ātiṣṭhanto ajuryam | kaviḥ śuṣasya mātarā rihāṇe jāmirvadhuryuḥpratimānimīta ||
6.2.5
tad ū ṣu te mahā pṛthuryaman namaḥ kaviḥ kāvyenākṛṇot | yat samyañco 'bhiyanto *'dhi kṣām adhā mahī rodhacakrā vavardha ||
6.2.6
sapta maryādāḥ kavayas tatakṣus tāsām id ekām abhy aṃhuro gāt | utāmṛtāsur vṛta eṣi kṛṇvann asura āptaḥ svadhayā samadguḥ ||
6.2.7
utāyur jyeṣṭho ratnā dadhāty ūrjā vā yaṃ sacate kavir dāḥ | putro vā yat pitarā kṣatram īrte jyeṣṭhaṃ maryādam ahvayan svasti ||
6.2.8
darśan nu tān varuṇa ye ta iṣṭāv āvarvṛtataḥ kṛṇavo vapūṃṣi | ardham ardhena śavasā pṛṇakṣy ardhena śuṣmaṃ vardhase *'mūra ||
6.2.9
avīvṛdhāma śagmyaṃ sakhāyaṃ varuṇaṃ putram aditer iṣiram | kaviśastāny asmai vacāṃsy avocāma rodasī satyavācau ||
6.3.1
ko vaḥ paścāt prāvicchāyat kaḥ puraḥ prākhanat pathaḥ | yadaita tvaramāṇā varuṇaprasūtā āpaḥ ||
6.3.2
prajāpatir asṛjata sa puraḥ prākhanat pathaḥ | sa u no anv avāsṛjat tena sṛṣṭāḥ kṣarāmasi ||
6.3.3
punānā āpo bahudhā sravanti- -imāṃś ca lokān pradiśaś ca sarvāḥ | punantv asmān duritād avadyān muñcantu mṛtyor nirṛter upasthāt ||
6.3.4
āpo asmān mātaraḥ sūdayantu ghṛtena no ghṛtapuvaḥ punantu | viśvaṃ hi ripraṃ pravahanti devīr ud id ābhyaḥ śucir ā pūta emi ||
6.3.5
āpo devīr mātaraḥ sūdayiṣṇavo ghṛtaścuto madhunā saṃ papṛcre | tā asmabhyaṃ sūrayo viśvam āyuḥ kṣapa usrā varivasyantu śubhrāḥ ||
6.3.6
udakasyodakatamā revattamā revatīnām | śundhantām āpaḥ śundhantv asmān ||
6.3.7
yūyam āpo vīraśriyo yūyaṃ sūdayathā śucīn | yuṣmākam id diśo mahīr īyante pradiśaḥ pṛthak ||
6.3.8
yūyaṃ mitrasya varuṇasya yonir yūyaṃ somasya dhenavo madhiṣṭhāḥ | yuṣmān devīr deva ā kṣiyatīndur yūyaṃ jinvata brahmakṣatram āpaḥ ||
6.3.9
śaśvad ābhiḥ śāśadānāḥ śamanānvayāmasi | āpo viśvasya sūdanīr yā devā manave dadhuḥ ||
6.3.10
yad dhāvanti punate tad āpo yat tiṣṭhanti śuddhā it tad bhavanti | nāsām avadyam avidaṃ na ripraṃ sanād eva madhunā saṃ papṛcre ||
6.3.11
hiraṇyavarṇāḥ śucayaḥ pāvakāḥ pra cakramur hitvāvadyam āpaḥ | śataṃ ca vaḥ prasravaṇeṣu devīḥ sahasraṃ ca pavitāraḥ punanti ||
6.3.12
tās tādṛśīr brahmāṇaṃ sūdayanty aṅgoṣṭhyā stotryā jīvadhanyāḥ | yā viśvasya śucikṛto ayātor gāva iva payasā sthā sujātāḥ ||
6.3.13
viśvād riprān muñcata sindhavo no yāny enāṃsi cakṛmā tanūbhiḥ | indrapraśiṣṭā varuṇaprasūtā ā siñcatāpo madhv ā samudre ||
6.4.1
rātrī mātā nabhaḥ pitā- -aryamā te pitāmahaḥ | śilācī nāma vā asi sā devānām asi svasā ||
6.4.2
yas tvā pibati jīvati trāyase puruṣaṃ tvam | dhartrī ca śaśvatām asi śaśvatāṃ ca nyañcanī ||
6.4.3
yad daṇḍena yad iṣvā yad arur harasā kṛtam | tasya tvam asi bheṣajī niṣkṛtir nāma vā asi ||
6.4.4
bhadrā plakṣe ni tiṣṭhasy aśvatthe khadire dhave | bhadrā nyagrodhe parṇe sā na ehy arundhati ||
6.4.5
vṛkṣaṃvṛkṣam ā rohasi vṛṣaṇyantīva kanyalā | jayantī pratyātiṣṭhantī saṃjayā nāma vā asi ||
6.4.6
hiraṇyavarṇe yuvate śuṣme lomaśavakṣaṇe | apām asi svasā lākṣe vāto hātmā babhūva te ||
6.4.7
hiraṇyabāho subhage sūryavarṇe vapuṣṭame | rutaṃ gacchati niṣkṛtiḥ semaṃ niṣkṛdhi pūruṣam ||
6.4.8
ghṛtācī nāma kānīno 'jababhru pitā tava | aśvo yamasya yaḥ śyāvas tasya hāsnāsy ukṣitā ||
6.4.9
aśvasyāsnaḥ saṃpatitā sā parṇam abhi ṣiṣyadaḥ | sarā patatriṇy asi sā na ehy arundhati ||
6.4.10
ghṛtācike vātarathe vidyutparṇe arundhati | āturaṃ gamiṣṭhāsi tvam aṅga niṣkarīyasī ||
6.4.11
yat te jagdhaṃ piśācais tat ta ā pyāyatāṃ punaḥ | lākṣā tvā viśvabheṣajī devebhis trāyatāṃ saha ||
6.5.1
yathā dyauś ca pṛthivī ca na bibhīto na riṣyataḥ | evā me prāṇa mā bibher evā me 'pāna mā riṣaḥ ||
6.5.2
yathā vāyuś cāntarikṣaṃ ca (…) ||
6.5.3
yathā sūryaś ca candramāś ca (…) ||
6.5.4
yathāhaś ca rātrī ca (…) ||
6.5.5
yathā dhenuś cānaḍvāṃś ca (…) ||
6.5.6
yathā mitraś ca varuṇaś ca (…) ||
6.5.7
yathā brahma ca kṣatraṃ ca (…) ||
6.5.8
yathendraś cendriyaṃ ca (…) ||
6.5.9
yathā vīraś ca vīryaṃ ca (…) ||
6.5.10
yathā prāṇaś cāpānaś ca (…) ||
6.5.11
yathā mṛtyuś cāmṛtaṃ ca (…) ||
6.5.12
yathā satyaṃ cānṛtaṃ ca (…) ||
6.5.13
yathā bhūtaṃ ca bhavyaṃ ca na bibhīto na riṣyataḥ | evā me prāṇa mā bibher evā me 'pāna mā riṣaḥ ||
6.6.1
madhuman me nikramaṇaṃ madhuman me parāyaṇam | vācā madhumad udyāsam akṣyau me madhusaṃdṛśī ||
6.6.2
mām anu prasārayan mama patto nipedivān | atho me punar āyato akṣyau kāmena śuṣyatām ||
6.6.3
vaśā madhugha te mātā- -ukṣā bhrātarṣabhaḥ pitā | dhenvā adhi prajāto 'si rājā san madhumattamaḥ ||
6.6.4
vṛṣāṇaṃ vṛṣṇyāvantaṃ somapṛṣṭhaṃ divi śritam | indrāṇy agra ābharan madhughaṃ bhagāya kam ||
6.6.5
pitubhojano madhughaḥ śauṣkāsyo hṛdayāya kam | sa mā madhunānaktu yathāhaṃ kāmaye tathā ||
6.6.6
sindhuprajāno madhugho aśva iva nīyate janām̐ anu | sa mā (…) ||
6.6.7
madhumatī sinīvālī madhunā mā sam ukṣatu | sā mā madhunānaktu yathāhaṃ kāmaye tathā ||
6.6.8
yathā madhu madhukṛto nyañjanti madhāv adhi | evā ny anajmi te mano adhy asyāṃ māmakī tanū ||
6.6.9
yat te manaḥ parāgataṃ yad baddham iha veha vā | tat ta ā vartayāmasi mayi badhnāmi te manaḥ ||
6.7.1
kaśyapaś ca suparṇaś ca yan marīcyām atiṣṭhatām | suparṇaḥ pary avāpaśyat samudre bhūmim āvṛtām ||
6.7.2
yāṃ suparṇaḥ paryapaśyad antar mahaty arṇave | tāṃ sūkara tvaṃ māyayā triḥ samudrād ud ābharaḥ ||
6.7.3
yaṃ samudrād udabharo bhūmiṃ sūkara māyayā | saiṣā viṣasya dūṣaṇy asmai bhavatu bheṣajī ||
6.7.4
acyutā hiraṇyena yā satye adhitiṣṭhati | tasyās te viśvadhāyaso viṣadūṣaṇam ud bhare ||
6.7.5
yasyāḥ kulāyam ity ekā ||
6.7.6
yasyā bhūmyā upajīkā gṛhaṃ kṛṇvata ātmane | tasyās te viśvadhāyaso viṣadūṣaṇam ud bhare ||
6.7.7
yas tvā bhūme 'nvavindad yas tvā bhūma udābharat | tayoḥ sahasradhāmann ahaṃ nāmāni jagrabha ||
6.7.8
yāni ta indro akṛṇod bhūme nāmāni vṛtrahā | tāni te babhroḥ saṃ vidma sehaidhi viṣadūṣaṇī ||
6.7.9
yāni te marutaś cakrur yāni saptarṣayo viduḥ | viśva ādityā yāṃ viduḥ sā bhūmir viṣadūṣaṇī ||
6.8.1
sahasva yātudhānān sahasva yātudhānyaḥ | sahasva sarvā rakṣāṃsi sahamānāsy oṣadhe ||
6.8.2
sahamāne sahasvati sahanty ahamuttare | utāham asmi sāsahiḥ sāsahe vaḥ sadānvāḥ ||
6.8.3
yā sahamānā carasi sāsahāna ivarṣabhaḥ | sadānvāghnī rakṣoghnī sā tvam ugrāsy oṣadhe ||
6.8.4
khele hai lambanastani naśyetaḥ prāmutaḥ pata | na tvām avivyacad iha- -ukṣeva śṛṅgavac chiraḥ ||
6.8.5
asuvāne bahuputre anantarve mahodari | pathāsmat satvare tvaṃ śarkarā bapsatī cara ||
6.8.6
ye 'rāyāś caratha pākasyecchanta āsutim | tān agne kṛṣṇavartane tīkṣṇaśṛṅgodṛṣann ihi ||
6.8.7
ado yad dāru plavate sindhor madhye apūruṣam | tad ā rabhasva durhaṇo tena yāhi parastaram ||
6.8.8
yasyā janitram iṣṭargā adṛṣṭāḥ krimayaḥ pluṣayaḥ | tasyai balāsapatnyai namas kṛṇomi kuṣṭhyai ||
6.8.9
śarvaputre bhavapatni yātubhrātri sadānve | tasyāddhi putrān bhrātṝṃś ca yatra tvā vinayāmasi ||
6.9.1
vṛṣāyam aṃśur vṛṣabhāya gṛhyate vṛṣāyam ugro nṛcakṣase | divyo naryo 'cikradan mahan nāmarṣabhasya yat kakut ||
6.9.2
viṣuvān viṣṇo bhava tvaṃ yo nṛpatir mama | atho indra iva devebhyo vi bravītu janebhyaḥ ||
6.9.3
manuṣyebhyo vi bravītu sajūr indreṇa medinā | agniś ca tubhyaṃ sāhantyo rāṣṭraṃ vaiśvānaro dadhat ||
6.9.4
yasyāyaṃ bhāga ṛṣabha indrāya pariṇīyate | sa hantu śatrūn āyato atho hantu parāyataḥ ||
6.9.5
sa hantā śatror bhavatu hantā bhavatu dodhatām | viśām aha praṇīr ayad agram udbhindatām asat ||
6.9.6
āyuṣmantaṃ varcasvantam atho adhipatiṃ viśām | asyāḥ pṛthivyāś cettāram imam indrarṣabhaṃ kṛṇu ||
6.9.7
yaḥ suśṛṅgaḥ sukakudaḥ kalyāṇo barhir āsadat | kārṣīvaṇaprajānena ṛṣabheṇa yajāmahe ||
6.9.8
ṛṣabheṇa yajamānā akrūreṇeva sarpiṣā | mṛdhaś ca sarvā indreṇa pṛtanāś ca sahāmahe ||
6.9.9
yaṃ tubhyaṃ bhāgam ṛṣabhaṃ devāḥ kevalyaṃ daduḥ | tena vṛtrāṇi jaṅghanaḥ śatrūṃś ca jahy āhave ||
6.9.10
jahi śatrūn vi mṛdho nudasva kṛṣyāḥ saṃbhūto asi vīryāvān | indrāya bhāgaṃ pari tvā nayāma urur no loko apṛtanyo astu ||
6.9.11
ghṛtavṛddha ghṛtāhuta sahasraśṛṅga suṣṭuta | ghṛtāhavana dīdihi ||
6.9.12
yo ghṛtenābhighārita ugro jaitrāya tiṣṭhasi | sa naḥ saṅkāsu pāraya pṛtanāsāhyeṣu ca ||
6.10.1
karkī subhāga ṛṣabhasya patnī prajākāmā vaśinī vāśitā gauḥ | tāṃ sahasram ekamukhā dadāti garbhaṃ dadhānām ṛtunā carantīm ||
6.10.2
garbhaṃ dadhānā paya id duhānā agnihotraṃ vaiśvadevī duhānā | gaur ṇo mā hiṃsīd varuṇasya patnī ||
6.10.3
karkyā yoniṃ saṃmanaso 'bhi gāvaḥ prajāṃ dhitsanto vṛṣaṇaś caranti | sā na aitv aditir viśvarūpā- -abhi krandanti bhuvanāny enām ||
6.10.4
prajāpatineṣitām ṛtviyāvatīm aināṃ prajāyā ṛṣabhāḥ śrayante | vṛṣaṇyantīṃ vṛṣaṇaḥ saptanāmnīṃ hiṃkṛṇvanto abhi nudantu vāśitām ||
6.10.5
sā praty adarśy uṣasā suvarṇā śukrāṃ vasānā varuṇasya nirṇijam | vaiśvadevī svadhām ābharantī prajāṃ dātā puṣyatu gopatiṣ ṭe ||
6.10.6
svayaṃsthāvary ṛṣabhāya tiṣṭhasi pratīcī somaṃ prati sūryam agnim | ahiṃsantī vāśite mām upehi paśūn dātā puṣyatu gopatiṣ ṭe ||
6.10.7
vaśī dātā bhavatu vāśitāyā agner bhāgam usriyāṃ yo dadāti | priyaṃ dhāma hṛdayaṃ somyaṃ madhu vājinīṃ tvā vājino vājayantu ||
6.10.8
yo vāśitāyāṃ gavy antar agnir yad asyāṃ nṛmṇaṃ mahimā babhūva | namas tasmai pratigṛhṇan kṛṇomi syonā me astu tanve suśevā ||
6.10.9
eyam agan vāśitā tāṃ pratīmaḥ puṃsāṃ vrātena saha puṣṭyā gauḥ | ūrjaṃ dadhānā ghṛtam id duhānā sahasrapoṣāya me astu dātre ||
6.11.2
anāptā ye vaḥ prathamā yāni karmāṇi cakrire | vīrān no atra mā dabhan tad va etat puro dadhe ||
6.11.3
pratnān mānāt pari ye saṃbabhūvuḥ ślokavantaḥ saumanasasya vantavaḥ | apānakṣāso badhirā ahāsata- -ṛtasya panthāṃ na taranti duṣkṛtaḥ ||
6.11.4
sahasradhāram abhi te sam asvaran divo nāke madhujihvā asaścataḥ | tasya spaśo na ni miṣanti bhūrṇayaḥ padepade pāśinaḥ santu setave ||
6.11.5
pary ū ṣu pra dhanvā vājasātaye pari vṛtrāṇi sakṣaṇiḥ | divas tad arṇavām̐ anv īyase sanisraso nāmāsi trayodaśo māsaḥ ||
6.11.6
indrasya gṛho 'sīndrasya śarmāsīndrasya varmāsīndrasya varūtham asi | vy etenāvaitenāpaitenārātsīr asau svāhā ||
6.11.7
tigmāyudhau tigmahetī suśevāv agnīṣomāv iha su mṛḍataṃ naḥ | mumuktam asmān gṛbhītān avadyāj juṣethāṃ yajñam amṛtam asmāsu dhattaṃ svāhā ||
6.11.8
cakṣuṣo hete manaso hete brahmaṇo hete menyāmenir asi | amenayas te santu ye 'smān abhyaghāyanti svāhā ||
6.11.9
yo 'smāñ cakṣuṣā manasā yaś ca vācākūtyā cittyā brahmaṇāghāyur abhidāsāt | tam agne tvaṃ menyāmeniṃ kṛṇu svāhā ||
6.11.10
ud āyur ut kṛtam ud balam un manīṣod indriyaṃ nṛmṇam asmāsu dhehi svāhā ||
6.12.1
āyuṣkṛtāyuṣmatī svadhāvantau gopā me stho gopāyataṃ mā | ātmasadau me staṃ tanve suśevau mā mā hiṃsiṣṭaṃ svāhā ||
6.12.2
indrasya gṛho 'sīndrasya śarmāsīndrasya varmāsīndrasya varūtham asi | taṃ tvā pra viśāmi sarvāṅgaḥ sarvātmā sarvaguḥ sarvapūruṣaḥ saha yan me 'sti tena ||
6.12.3
astṛto nāmāham ayam asmi sa ātmānaṃ pari dadhe dyāvāpṛthivībhyām | gopīthāya pra hūyase ||
6.12.4
astṛto nāma prājāpatyo devo māsas trayodaśaḥ | sarvaguḥ sarvapūruṣaḥ prāgāṃ devapurā aham ||
6.12.5
antaḥ prāgāṃ devapurāḥ sahagrāmaḥ svastaye | saṃvatsarasya madhyataḥ sarvaiḥ sodaryaiḥ saha ||
6.12.6
prāham agāṃ devapurā ya evāsmi sa eva san | yo mā kaś cābhidāsati sa prajāpatim ṛcchatu ||
6.12.7
aśmāsi pratispaśaḥ pāhi riṣaḥ pāhi dviṣaḥ | pāhi daivyābhiśastyāḥ sa ma iha tanvaṃ pāhi ||
6.12.8
yo 'smān prācyā diśo 'ghāyur abhidāsāt | etat sa ṛcchād aśmavarma no 'stu ||
6.12.9
(…) asmān dakṣiṇāyā diśaḥ (…) ||
6.12.10
(…) asmān pratīcyā diśaḥ (…) ||
6.13.3
yo 'smān ūrdhvāyā diśo 'ghāyur abhidāsāt | etat sa ṛcchād aśmavarma no 'stu ||
6.13.4
prācyai diśe svāhā ||
6.13.5
dakṣiṇāyai diśe svāhā ||
6.13.6
pratīcyai diśe svāhā ||
6.13.7
udīcyai diśe svāhā ||
6.13.8
dhruvāyai diśe svāhā ||
6.13.9
ūrdhvāyai diśe svāhā ||
6.13.10
dive svāhā ||
6.13.11
antarikṣāya svāhā ||
6.13.12
pṛthivyai svāhā ||
6.13.13
pṛthivyai svāhā ||
6.13.14
antarikṣāya svāhā ||
6.13.15
dive svāhā ||
6.14.1
mahākaṇṭhaṃ karīṣajam ūbadhyādam anāhutim | oṣṭhaḥ kokamukhaś ca yas tān ito nāśayāmasi ||
6.14.2
rāmadantam avadalaṃ prahālam ahināsikam | upavartaṃ balāhakaṃ khelaṃ gardabhanādinaṃ gṛdhraṃ hastyāyanaṃ tān (…) ||
6.14.3
pramṛśyādinam abhyamaṃ bhīmahastaṃ marīmṛśam | trastākṣaṃ mṛdvaṅguliṃ nakhograṃ dantavīryaṃ tān (…) ||
6.14.4
paryanyam abhipāpadaṃ jigīṣamāṇaṃ rūpakam | atho śalalyaṃ śevalaṃ tān (…) ||
6.14.5
taṇḍam agretuṇḍikam aliṃśam uta vatsapam | dāmagranthiṃ sanisrasam araṇyeyaṃ cārmyeyaṃ tān (…) ||
6.14.6
idaṃ yaj jānukeśavaṃ rakṣaś caraty āsuraṃ bahiḥ prayutam icchati | aṃsūn pāṃsyūṃś ca keśyān arāyāñ chvakiṣkiṇas tān ito nāśayāmasi ||
6.14.7
yaḥ kumārāñ janasyātti taruṇān dāsa āsuraḥ | arāyaḥ keśy aghalo yo janān hanty atti ca tam ito nāśayāmasi ||
6.14.8
hirākṣo nāma gehyo 'rāyo nāma sūrtahā | tam ito nāśayāmasi ||
6.14.9
vitūlaṃ bhasvam ākhidaṃ vanakrośaṃ ca roruham | āmādaṃ prayutaiṣaṇaṃ paryundānaṃ paridravaṃ vṛkasya nyañcaṃ gaṅgaṇaṃ tān ito nāśayāmasi ||
6.15.1
yaś ca bhūmā yā ca sphātir yorjā yo rasaś ca te | harāmi śakra tām̐ ahaṃ tvayā prattāṃ śacīpate ||
6.15.2
kṣetrātkṣetrād ā harāmi sphātiṃ sarvāṃ śacīpate | tvayāhaṃ vṛtrahan prattam ā harāmi gṛhām̐ upa ||
6.15.3
yas te sītābhagaḥ kṣetre yā rāddhir yac ca śīyate | atho yā niṣṭhā te kṣetre tāṃ ta ādiṣi brahmaṇā ||
6.15.4
yat khale yan mayāre yad goṣṭhe yac ca śevadhau | atho yat kumbhyāṃ śaye tasya te rasam ā dade ||
6.15.5
ūrjā yā te niruptasya- -ūrjā yāvahatasya te | ūrjāṃ te piṣyamāṇasya- -ūrjāṃ piṣṭāt ta ā dade ||
6.15.6
(…) te niruptasya- -ūrjā yāvahatasya te | ūrjāṃ te pacyamānasya- -ūrjāṃ pakvāt te (…) ||
6.15.7
ūrjā yā te praṇaddhasya- -ūrjā yā mathitasya te | ūrjāṃ te duhyamānasya- -ūrjāṃ dugdhāt ta ā dade ||
6.15.8
ā te dade gavām ūrjām ūrjām avibhya ā dade | ajābhya ūrjām ādāya- -ā ta ekaśaphād dade ||
6.15.9
ūrjā yā te puruṣeṣu- -ūrjā vitte ca vedye | ūrjāṃ te sarveṣām ahaṃ gṛhāṇāṃ brahmaṇā dade ||
6.16.1
pituṃ nu stoṣaṃ maho dharmāṇaṃ taviṣīm | yasya trito vy ojasā vṛtraṃ viparvam ardayat ||
6.16.2
svādo pito madho pito vayaṃ tvā vavṛmahe | asmākam avitā bhava ||
6.16.3
upa naḥ pitav ā gahi śivaḥ śivābhir ūtibhiḥ | mayobhūr adviṣeṇyaḥ sakhā suśeva edhi naḥ ||
6.16.4
tava tye pito rasā rajāṃsy anu viṣṭhitāḥ | divi vātā iva śritāḥ ||
6.16.5
tava tye pito dadatas tava svādiṣṭha te pito | pra svādmāno rasānāṃ tuvigrīvā iverate ||
6.16.6
tve pito mahānāṃ devānāṃ mano hitam | akāri cāru ketunā tavāhim avasāvadhīt ||
6.16.7
yad adaḥ pito ajagan vivasva parvatānām | atrā cin no madho pito 'raṃ bhakṣāya gamyāḥ ||
6.16.8
yat te soma gavāśiro yavāśiro bhajāmahe | vātāpe pīva id bhava ||
6.16.9
yad apām oṣadhīnāṃ pariṃśam āriśāmahe (…) ||
6.16.10
karambha oṣadhe bhava pīvo vṛkka udārathiḥ | vātāpe pīva id bhava ||
6.16.11
taṃ tvā vayaṃ pito vacobhir gāvo na havyā suṣūdima | asmabhyaṃ tvā sadhamādaṃ devebhyas tvā sadhamādam ||
6.17.1
prati tyaṃ cārum adhvaraṃ gopīthāya pra hūyase | marudbhir agna ā gahi ||
6.17.2
nahi devo na martyo mahas tava kratuṃ paraḥ (…) ||
6.17.3
ye maho rajaso vidur viśve devāso adruhaḥ (…) ||
6.17.4
ye śubhrā ghoravarpasaḥ sukṣatrāso riśādasaḥ (…) ||
6.17.5
ya ugrā arkam ānṛcur anādhṛṣṭāsa ojasā (…) ||
6.17.6
ye nākasyādhi rocane divi devāsa āsate (…) ||
6.17.7
ya īṅkhayanti parvatān tiraḥ samudram ojasā (…) ||
6.17.8
ā ye tanvanti raśmibhis tiraḥ samudram arṇavam (…) ||
6.17.9
abhi tvā pūrvapītaye sṛjāmi somyaṃ madhu (…) ||
6.17.10
ā yantu maruto gaṇai stutā dadhatu no rayim (…) ||
6.17.11
ā tvā kaṇvā ahūṣata gṛṇanti vipra te dhiyaḥ | marudbhir agna ā gahi ||
6.18.1
saṃ mā siñcantu marutaḥ saṃ pūṣā saṃ bṛhaspatiḥ | saṃ māyam agniḥ siñcatu prajayā ca dhanena ca dīrgham āyuṣ kṛṇotu me ||
6.18.2
(…) siñcantv ādityāḥ saṃ mā siñcantv agnayaḥ | indraḥ sam asmān siñcatu (…) ||
6.18.3
(…) siñcantv aruṣāḥ sam arkā ṛṣayaś ca ye | pūṣā sam (…) ||
6.18.4
(…) siñcantu gandharvāpsarasaḥ saṃ mā siñcantu devatāḥ | bhagaḥ sam (…) ||
6.18.5
(…) siñcantu pṛthivīḥ saṃ mā siñcantu yā divaḥ | antarikṣaṃ sam (…) ||
6.18.6
(…) siñcantu pradiśaḥ saṃ mā siñcantu yā diśaḥ | āśā sam (…) ||
6.18.7
(…) siñcantu nadyaḥ saṃ mā siñcantu sindhavaḥ | samudraḥ sam (…) ||
6.18.8
(…) siñcantu kṛṣayaḥ saṃ mā siñcantv oṣadhīḥ | somaḥ sam (…) ||
6.18.9
saṃ mā siñcantu yā āpaḥ saṃ mā siñcantu vṛṣṭayaḥ | sarasvatī sam asmān siñcatu prajayā ca dhanena ca dīrgham āyuṣ kṛṇotu me ||
6.19.1
saṃ bhago varcasā māgne saṃ viṣṇuḥ puṣṭyā sicat | kṣatraṃ sam asmān siñcatu prajayā ca dhanena ca- -āyuṣmantaṃ kṛṇotu mā ||
6.19.2
saṃ virāḍ varcasā māgne saṃ deṣṭrī puṣṭyā sicat | iḍā sam asmān siñcatu prajayā ca dhanena ca- -āyuṣmantaṃ kṛṇotu mā ||
6.19.3
saṃ dhātā varcasā māgne saṃ siktiḥ puṣṭyā sicat | saṃ devo asmān aryamā prajayā ca dhanena ca- -āyuṣmantaṃ kṛṇotu mā ||
6.19.4
sam aṃśo varcasā māgne saṃ vāyuḥ puṣṭyā sicat | vātaḥ sam asmān siñcatu prajayā ca dhanena ca- -āyuṣmantaṃ kṛṇotu mā ||
6.19.5
saṃ sabhā varcasā māgne saṃ surā puṣṭyā sicat | sūryā sam asmān siñcatu prajayā ca dhanena ca- -āyuṣmantaṃ kṛṇotu mā ||
6.19.6
saṃ savitā varcasā māgne saṃ sūryaḥ puṣṭyā sicat | candraḥ sam asmān siñcatu prajayā ca dhanena ca- -āyuṣmantaṃ kṛṇotu mā ||
6.19.7
saṃ paśavo varcasā māgne saṃ yajñaḥ puṣṭyā sicat | dakṣiṇā sam asmān siñcatu prajayā ca dhanena ca- -āyuṣmantaṃ kṛṇotu mā ||
6.19.8
saṃ mā siñcatu draviṇaṃ saṃ mā siñcatv indriyam | tejaḥ sam asmān siñcatu prajayā ca dhanena ca- -āyuṣmantaṃ kṛṇotu mā ||
6.19.9
saṃ mā siñcantu varcāṃsi saṃ mā siñcantu bhūtayaḥ | satyaṃ sam asmān siñcatu prajayā ca dhanena ca- -āyuṣmantaṃ kṛṇotu mā ||
6.20.1
ā rātri pārthivaṃ rajaḥ pitur aprāyi dhāmabhiḥ | divaḥ sadāṃsi bṛhatī vi tiṣṭhasa ā tveṣaṃ vartate tamaḥ ||
6.20.2
na yasyāḥ pāraṃ dadṛśe na yoyuvad viśvam asyāṃ ni viśate yad ejati | ariṣṭāsas ta urvi tamasvati rātri pāram aśīmahi bhadre pāram aśīmahi ||
6.20.3
ye te rātri nṛcakṣaso draṣṭāro navatir nava | aśītiḥ santy aṣṭā uto te sapta saptatiḥ ||
6.20.4
ṣaṣṭiś ca ṣaṭ ca revati pañcāśat pañca sumnayi | catvāraś catvāriṃśac ca trayas triṃśac ca vājini ||
6.20.5
dvā ca viṃśatiś ca te rātry ekādaśāvamāḥ | tebhir no 'dya pāyubhir ni pāhi duhitar divaḥ ||
6.20.6
rakṣā mākir ṇo aghaśaṃsa īśata mā no duḥśaṃsa īśata ||
6.20.7
mā no adya gavāṃ steno māvīnāṃ vṛka īśata | māśvānāṃ bhadre taskaro mā nṛṇāṃ yātudhānyaḥ ||
6.20.8
paramebhiḥ pathibhi steno dhāvatu taskaraḥ | pareṇa datvatī rajjuḥ pareṇāghāyur arṣatu ||
6.20.9
andhaṃ rātri tiṣṭhadhūmam aśīrṣāṇam ahiṃ kṛṇu | hanū vṛkasya jambhaya- -ā stenaṃ drupade jahi ||
6.20.10
tvayi rātri vasāmasi svapiṣyāmasi jāgṛhi | gobhyo naḥ śarma yaccha- -aśvebhyaḥ puruṣebhyaḥ ||
6.21.1
atho yāni ca vasmahe yāni cāntaḥ parīṇahi | tāni te pari dadmasi ||
6.21.2
rātri mātar uṣase naḥ pari dehi | uṣā no ahne pari dadātv ahas tubhyaṃ vibhāvari ||
6.21.3
yat kiṃ cedaṃ patayati yat kiṃ cedaṃ sarīsṛpam | yat kiṃ ca padvad āsanvat tasmāt tvaṃ rātri pāhi naḥ ||
6.21.4
sā paścāt pāhi sā puraḥ sottarād adharād uta | gopāya no vibhāvari stotāras ta iha smasi ||
6.21.5
ye rātrim anutiṣṭhanti ye ca bhūteṣu jāgrati | paśūn ye sarvān rakṣanti te na ātmasu jāgratu te naḥ paśuṣu jāgratu ||
6.21.6
veda vai rātri te nāma ghṛtācī nāma vā asi | tāṃ tvā bharadvājo veda sā no vitte 'dhi jāgṛhi ||
6.22.1
brahmāsya śiro bṛhad asya pṛṣṭhaṃ vāmadevyam udaram odanasya | chandāṃsi pakṣau mukham asya satyaṃ viṣṭārī yajñas tapaso 'dhi jātaḥ ||
6.22.2
anasthāḥ śuddhāḥ pavanena pūtāḥ śucayaḥ śucīn api yanti lokān | viṣṭāriṇam odanaṃ ye pacanti naiṣāṃ śiśnaṃ pra dahati jātavedāḥ ||
6.22.3
naiṣāṃ śiśnaṃ pra dahati jātavedāḥ svarge loke bahu straiṇam eṣām | nainān yamaḥ pari muṣṇāti retaḥ ||
6.22.4
āste yama upa yāti devān saṃ gandharvair madati somyaiḥ | viṣṭāriṇam odanaṃ ye pacanti nainān avartiḥ sacate kutaś cana ||
6.22.5
rathī ha bhūtvā rathayāna īyate pakṣī ha bhūtvāpi divaṃ sam eti | eṣa yajño vitato vahiṣṭho viṣṭārī pakvo divam ā sasāda ||
6.22.6
caturaḥ kumbhāṃś caturdhā dadāti kṣīreṇa pūrṇān udakena dadhnā | etās tvā kulyā upa yantu viśvataḥ svarge loke svadhayā pinvamānāḥ ||
6.22.7
ghṛtahradā madhukūlāḥ surodakāḥ kṣīreṇa pūrṇā udakena dadhnā | etās tvā kulyā upa yantu viśvahā svarge loke svadhayā mādayantīḥ ||
6.22.8
puṇḍarīkaṃ kumudaṃ saṃ tanoti bisaṃ śālūkaṃ śaphako mulālī | svarge loke svadhayā pinvamānā upa mā tiṣṭhantu puṣkariṇīḥ samaktāḥ ||
6.22.9
yam odanaṃ pacāmi śraddadhāno viṣṭāriṇaṃ lokajitaṃ svargam | sa me mā kṣeṣṭa sadam aśyamāno viśvarūpā kāmadughā dhenur astu me ||
6.22.10
vṛṣabhaṃ santaṃ saha sūnṛtayā svarge loke amṛtaṃ duhānam | ye me putrāḥ pitaraś ca santi te tvā viṣṭārinn upa sarve sadeyuḥ ||
6.22.11
ya imān yajñān abhi vitaṣṭāra yasyeme lokāḥ svadhayā samaktāḥ | ye me pautrā uta ye pitāmahās tebhyo viṣṭārinn amṛtāni dhukṣva ||
6.22.12
yadi pṛthivīṃ yady antarikṣaṃ yadi divaṃ devatā vā jagantha | ye me prapautrāḥ prapitāmahāś ca te tvā viṣṭārinn anu pra jñeṣur atra ||
6.22.13
svarge loke apsarasa enāñ jāyā bhūtvopa śerate | viṣṭāriṇam odanaṃ ye pacanty asmiṃl loke dakṣiṇayā pariṣkṛtam ||
6.23.1
nir ṇudaināṃ pra ṇudaināṃ svān nipadanād adhi | vibhraṃśam asyai kṛṇmo vi gṛhair bhraṃśatām asau ||
6.23.2
apāñcaṃ patim ā kurv adharācīṃ striyaṃ naya | atīmān daśa parvatān atīmā nāvyā daśa ||
6.23.3
adharācīm avācīm atho akuśalāṃ diśam | vibhraṃśam asyai kṛṇmas tenaināṃ pra dahāmasi ||
6.23.4
āja nir aja bilaṃ bilād araṇyam ā kurv araṇyād araṇaṃ janam | mṛgām̐ anu pra pātaya vātasyaināṃ śikhāṃ kuru ||
6.23.5
vātāgre asyā hṛdayaṃ mano reṣmaṇi dadhmasi | vibhraṃśam asyai kṛṇmo vidhvaṃśam āsaktaṃ dame ||
6.23.6
sarvam anu pari plavatām antarā dyāvāpṛthivī ubhe | yathānavadhṛtā carād vṛṣatūlam ivopari ||
6.23.7
aśam asyai vāto vātv aśaṃ tapatu sūryaḥ | atho yad annam aśnāti tad asyai viṣavattaram ||
6.23.8
siṃhas te astu cakṣuṣa ity ekā ||
6.23.9
eṣa vām agnir antarā sa viṣvañcau vy asyatu | yathā vāṃ na sahāsaty uttarasmiṃś canāyuṣi ||
6.23.10
ut pātaya śimidāvati pra pātaya śimidāvati | imau vy asya dampatī pakvaṃ māṃsam ivāsinā ||
6.23.11
meyam asmin patau raṃsta mo asmiñ chayane sve | jahātu vasanaṃ svam ahir jīrṇām iva tvacam ||
6.23.12
yathā mṛtāś ca jīvāś ca- -asmiṃl loke vyokasaḥ | evemau dampatī stām asmiṃl loke vyokasau ||