Kāṇḍa 5
Ancient Anonymous (Vedic) Sanskrit5.1.1
namaḥ piśaṅgabāhvai sindhau jātāyā ugrāyai | yo asyai nama it karad aped asya gṛhād ayat ||
5.1.2
apehi no gṛhebhyo apehi vatsatantyāḥ | ātmānam atra rotsyasy ava roha mahānasāt ||
5.1.3
hā amba suhūtale atho hai sāmanantame | putro yas te pṛśnibāhus tam u tvaṃ sāmanaṃ kṛdhi | atho duhitaraṃ naptrīm atho tvaṃ sāmanā bhava ||
5.1.4
bhūtapatir nir ajatv indraś cetaḥ sadānvāḥ | gṛhasya budhna āsīnās tā vajreṇādhi tiṣṭhatu ||
5.1.5
apetetaḥ sadānvā ahiṃsantīr imaṃ gṛham | dhenur vātra ya sthāsyaty anaḍvān verayā saha ||
5.1.6
yā sahamānā carasi sāsahāna iva rṣabhaḥ | sadānvāghnīṃ tvā vayaṃ jaitrāyācchā vadāmasi ||
5.1.7
sahasva no abhimātiṃ sahasva pṛtanāyataḥ | sahasva sarvā rakṣāṃsi sahamānāsy oṣadhe ||
5.1.8
tvaṃ vyāghrān sahase tvaṃ siṃhām̐ ubhayādataḥ | makṣāś cit kṛṇvānā madhu tvaṃ sahasa oṣadhe ||
5.2.1
iyaṃ pitre rāṣṭry ety agre prathamāya januṣe bhūmaniṣṭhāḥ | tasmā etaṃ surucaṃ hvāram ahyaṃ gharmaṃ śrīṇanti prathamasya dhāsyoḥ ||
5.2.2
brahma jajñānaṃ prathamaṃ purastād vi sīmataḥ suruco vena āvaḥ | sa budhnyā upamā asya viṣṭhāḥ sataś ca yonim asataś ca vi vaḥ ||
5.2.3
pra yo jajñe vidvām̐ asya bandhuṃ viśvāni devo janimā vivakti | brahma brahmaṇa uj jabhāra madhyān nīcād uccā svadhā abhi pra tasthau ||
5.2.4
mahān mahī askabhāyad vi jāto dyāṃ dvitaḥ pārthivaṃ ca rajaḥ | sa budhnād āṣṭra januṣābhy agraṃ bṛhaspatir devatā tasya samrāṭ ||
5.2.5
nūnaṃ tad asya gavyaṃ hinoti maho devasya pūrvasya mahi | eṣa jajñe bahubhiḥ sākam itthā pūrvād ardhād avithuraś ca san nu ||
5.2.6
sa hi divaḥ sa pṛthivyā ṛteṣṭhā mahi kṣāman rajasī vi ṣkabhāyati | ahar yac chukraṃ jyotiṣo janiṣṭa- -adhā dyumanto vi vasantv ariprāḥ ||
5.2.7
evātharvā pitaraṃ viśvadevaṃ bṛhaspatir namasāvocad accha | tvaṃ viśvasya janitā dhāsy agre kavir devān na dabhāya svadhāvaḥ ||
5.2.8
mūrdhnā yo agram abhyarty ojasā bṛhaspatim ā vivāsanti devāḥ | bhinad valaṃ vi mṛdho dardarīti kanikradad gāḥ svar apo jigāya ||
5.3.1
ud apaptad asau sūryaḥ purudṛṣṭo adṛṣṭahā | udāyan raśmibhir hantu- -udāyann arasām̐ akaḥ ||
5.3.2
ny amrucad asau sūryo viśvadṛṣṭo adṛṣṭahā | nimrocan raśmibhir hantu nimrocann arasām̐ akaḥ ||
5.3.3
ye ca dṛṣṭā ye cādṛṣṭā ubhayehāviṣyavaḥ | teṣāṃ vo agrabhaṃ nāma sarve sākaṃ ni jasyata ||
5.3.4
adṛṣṭahananī vīrud amitaujā viṣāsahi | cukākaṇi tvaṃ jajñiṣe sādṛṣṭāñ jātaśo jahi ||
5.3.5
jahi jyeṣṭham adṛṣṭānāṃ sarpāṇāṃ moghacāriṇām | krimīṇāṃ sarvā jātāni ?pauñjaṣṭa iva yavaṃ mṛṇa ||
5.3.6
yaś ca todo yaś ca sarpa ekādaśaś ca yo vṛṣā | cukākaṇi tvaṃ tān vṛśca vṛkṣaṃ paraśumān iva ||
5.3.7
saṃ vṛścaināṃś cukākaṇi vṛkṣaṃ paraśumān iva | krimīṇāṃ sarvā jātāni saṃ dahāgnir ivolapam ||
5.3.8
methiṣṭhā agnir aghalas tviṣīmān krimīṇāṃ jātāni pra dunotu sarvā | bṛhaspater medine jātavedā adṛṣṭān hantu dṛṣadeva māṣān ||
5.4.1
mamāgne varco vihaveṣv astu vayaṃ tvendhānās tanvaṃ puṣema | mahyaṃ namantāṃ pradiśaś catasras tvayādhyakṣeṇa pṛtanā jayema ||
5.4.2
agne manyuṃ pratinudan pareṣāṃ tvaṃ no gopāḥ pari pāhi viśvataḥ | apāñco yantu prabudhā durasyavo 'maiṣāṃ cittaṃ bahudhā vi naśyatu ||
5.4.3
mama devā vihave santu sarva indravanto maruto viṣṇur agniḥ | mamāntarikṣam urulokam astu mahyaṃ vātaḥ pavatāṃ kāme asmin ||
5.4.4
mahyaṃ yajantāṃ mama yānīṣṭā- -ākūtiḥ satyā manaso me astu | eno mā ni gāṃ katamac canāhaṃ viśve devā abhi rakṣantu mām iha ||
5.4.5
mahyaṃ devā draviṇam ā yajantāṃ mamāśīr astu mama devahūtiḥ | daivā hotāraḥ saniṣan na etad ariṣṭāḥ syāma tanvā suvīrāḥ ||
5.4.6
devīḥ ṣaḍ urvīr uru ṇas karātha viśve devāsa iha mādayadhvam | mā hāsmahi prajayā mā dhanena mā radhāma dviṣate soma rājan ||
5.4.7
uruvyacā no mahiṣaḥ śarma yacchād asmin vāje puruhūtaḥ purukṣuḥ | sa naḥ prajāyai haryaśva mṛḍa- -indra mā no rīriṣo mā parā dāḥ ||
5.4.8
dhātā vidhartā bhuvanasya yas patiḥ savitā devo abhimātiṣāhaḥ | bṛhaspatir indrāgnī aśvinobhā devāḥ pāntu yajamānaṃ nirṛthāt ||
5.4.9
ihārvāñcam ati hvaya indraṃ jaitrāya jetave | asmākam astu kevala itaḥ kṛṇotu vīryam ||
5.4.10
arvāñcam indram amuto havāmahe yo gojid dhanajid aśvajid yaḥ | imaṃ no yajñaṃ vihave juṣasva- -asmākaṃ kṛṇmo harivo medinaṃ tvā ||
5.4.11
trātāram indram avitāram indraṃ havehave suhavaṃ śūram indram | huvema śakraṃ puruhūtam indraṃ svasti no maghavān pātv indraḥ ||
5.4.12
tisro devīr mahi me śarma yacchan prajāyai me tanve yac ca puṣṭam | māṃ viśaḥ saṃmanaso juṣantāṃ pitryaṃ kṣetraṃ prati jānātv asmān ||
5.4.13
yo naḥ śakrābhimanyunā- -indrāmitro jighāṃsati | tvaṃ taṃ vṛtrahañ jahi vasv asmabhyam ā bhara ||
5.4.14
ye naḥ śapanty apa te bhavantv indrāgnibhyām apa bādhāmahe tān | ādityā rudrā uparispṛśo mām ugraṃ cettāram adhirājam akran ||
5.5.1
pṛthivī vaśā sāgniṃ garbhaṃ dadhe semaṃ pāhi tasyai te vidheyaṃ tasyai te namas tasmai te svāhā ||
5.5.2
antarikṣaṃ vaśā sā vāyuṃ garbhaṃ (…) ||
5.5.3
dyaur vaśā sā sūryaṃ garbhaṃ (…) ||
5.5.4
ṛg vaśā sā sāma garbhaṃ (…) ||
5.5.5
dakṣiṇā vaśā sā yajñaṃ garbhaṃ (…) ||
5.5.6
viḍ vaśā sā kṣatriyaṃ garbhaṃ (…) ||
5.5.7
vāg vaśā sā parameṣṭhiṇaṃ garbhaṃ (…) ||
5.5.8
vaśā vaśā sā rājanyaṃ garbhaṃ (…) ||
5.5.9
samā vaśā sā saṃvatsaraṃ garbhaṃ dadhe semeṃ pāhi tasyai te vidheyaṃ tasyai te namas tasmai te svāhā ||
5.6.1
sapta sūryā divam anupraviṣṭās tān pathā vā anv eti dakṣiṇāvān | te 'smai sarve ghṛtam ā tapanty ūrjaṃ duhānā anapasphurantaḥ ||
5.6.2
ātapan kṣayati nīcā dāsavyādhī niṣṭapan | adhāyatpatraḥ sūrya ud eti bṛhatīr anu ||
5.6.3
ātaptā pitṝn vidma dasyūn niṣṭaptā vayam | guhā ye 'nye sūryāḥ svadhām anu caranti te ||
5.6.4
dyauḥ sacate 'parāñ janāsaḥ pañcānye paro diva ā kṣiyanti | tāṃ brahma divaṃ bṛhad ā viveśa yas tān praveda prataram atīryata ||
5.6.5
yo dadāti yo dadate yo vā nidhīn śraddadhāno nidhatte | yamo vaivasvatān rājā sarvān rakṣatu śevadhīn ||
5.6.6
mā vidan paryāyiṇo ye dakṣiṇāḥ parimuṣṇanti dattam | sugena tān pathā sarvān yamo rājāti neṣati ||
5.6.7
yena pathā vaivasvato yamo rājeto yayau | agnir nas tena nayatu prajānan vaiśvānaraḥ pathikṛd viśvagṛṣṭiḥ ||
5.6.8
mahi jyotir nihitaṃ martyeṣu yena devāso atarann arātīn | tenemaṃ setum ati geṣma sarve vaiśvānaraṃ jyotir amīva devāḥ ||
5.6.9
ud vayaṃ tamasas pari jyotiṣ paśyanta uttaram | devaṃ devatrā sūryam aganma jyotir uttamam ||
5.6.10
āroko bhrājaḥ paṭaraḥ pataṅgaḥ svarṇaro jyotiṣīmān vibhāsaḥ | te 'smai sarve ghṛtam ā tapanty ūrjaṃ duhānā anapasphurantaḥ ||
5.7.1
samutpatantu pradiśo nabhasvatīḥ sam abhrāṇi vātajūtāni yantu | maharṣabhasya nadato nabhasvato vāśrā āpaḥ pṛthivīṃ tarpayantu ||
5.7.2
sam īkṣayati viṣvagvāto nabhāṃsy apāṃ vegāsaḥ pṛthag ut patantu | varṣasya sargā mahayantu bhūmiṃ pṛthag jāyantām oṣadhayo viśvarūpāḥ ||
5.7.3
abhi kranda stanayārdayodadhiṃ bhūmiṃ parjanya payasā sam aṅdhi | tvayā varṣaṃ bahulam etu sṛṣṭam āśāraiṣī kṛśagur etv astam ||
5.7.4
ud īrayata marutaḥ samudratas tveṣā arkā nabha ut pātayantu | pra varṣayanti taviṣāḥ sudānavo 'pāṃ rasair oṣadhayaḥ sacantām ||
5.7.5
gaṇās tvopa gāyantu mārutāḥ parjanya ghoṣiṇaḥ pṛthak | sargā varṣasya varṣataḥ sṛjantu pṛthivīm abhi ||
5.7.6
sam avantu sudānava utsā ajagarā uta | vātā varṣasya varṣataḥ pra vāntu pṛthivīm anu ||
5.7.7
vāto vidyud abhraṃ varṣaṃ sam avantu sudānavaḥ | pra pyāyasva pra pinvasva saṃ bhūmiṃ payasā sṛja ||
5.7.8
apām agnis tanūbhiḥ saṃvidāno ya oṣadhīnām adhipā babhūva | sa no varṣaṃ vanutāṃ jātavedāḥ prāṇaṃ prajābhyo amṛtaṃ divas pari ||
5.7.9
āśām-āśāṃ vi dyotatāṃ vātā vāntu diśo-diśaḥ | marudbhiḥ pracyutā meghā varṣantu pṛthivīm abhi ||
5.7.10
prajāpatiḥ salilād ā samudrād āpa īrayann udadhim ardayāti | pra pyāyatāṃ vṛṣṇo aśvasya reto 'rvāṅ etena stanayitnunehy apo niṣiñcann asuraḥ pitā naḥ ||
5.7.11
śvasantu gargarā apām ava nīcīr apaḥ sṛja | vadantu pṛśnibāhavo maṇḍūkā īriṇānu ||
5.7.12
saṃvatsaraṃ śaśayānā brāhmaṇā vratacāriṇaḥ | vācaṃ parjanyajinvatāṃ pra maṇḍūkā avādiṣuḥ ||
5.7.13
upapravada maṇḍūki varṣam ā vada tāduri | madhye hradasya plavasva vigṛhya caturaḥ padaḥ ||
5.7.14
mahāntaṃ kośam ud acābhi ṣiñca savidyutaṃ bhavatu vātu vātaḥ | tanvatāṃ yajñaṃ bahudhā visṛṣṭam ānandinīr oṣadhayo bhavantu ||
5.8.1
yāvatī dyāvāpṛthivī varimṇā yāvad vā sapta sindhavo vitaṣṭhuḥ | vācaṃ viṣasya dūṣaṇīṃ tām ito nir avādiṣam ||
5.8.2
suparṇas tvā garutmān viṣa prathamam āvayat | nāropayo nāmādaya utāsmā abhavat pituḥ ||
5.8.3
yāṃ tvāsthat pañcāṅgulir vakrāc cid adhi dhanvanaḥ | apaskambhasya bāhvor nir avocam ahaṃ viṣam ||
5.8.4
śalyād viṣaṃ nir avocam añjanāt parṇadher uta | apāṣṭhāc chṛṅgāt kurmalān nir avocam ahaṃ viṣam ||
5.8.5
arasas ta iṣo śalyo 'tho te 'rasaṃ viṣam | utārasasya vṛkṣasya dhanuṣ ṭe arasārasam ||
5.8.6
ye +'pīṣan ye 'dihan ya āsyan ye 'vāsṛjan | sarve te vadhrayaḥ santu vadhrir viṣagiriṣ kṛtaḥ ||
5.8.7
vadhrayas te khanitāro vadhris tvam asy oṣadhe | vadhriḥ sa parvato girir yato jātam idaṃ viṣam ||
5.8.8
vār idaṃ vārayātai varuṇāvata ābhṛtam | tatrāmṛtasyāsiktaṃ tac cakārārasaṃ viṣam ||
5.9.1
khādireṇa śalilena- -atho kaṅkatadantyā | atho viṣasya yad viṣaṃ tena pāpīr anīnaśam ||
5.9.2
kityā śataparvaṇā sahasrākṣeṇa carmaṇā | tīkṣṇābhir abhribhir vayaṃ nir ajāmaḥ sadānvāḥ ||
5.9.3
sahaḥ sahasvaty asi- -itaḥ kaṇvāḥ paro 'nudaḥ | imā yā adhunāgatā yāś ceha grahaṇīḥ purā ||
5.9.4
na tā itthā na tā ihāva māsatā ukheva śṛṅgavac chiraḥ | sadānvā brahmaṇaspate tīkṣṇaśṛṅgodṛṣann ihi ||
5.9.5
vi te nu manthāḥ śaśrire bibhide te gadohanī | dadau te adya gauḥ kaṇve parehy avaraṃ mṛṇe ||
5.9.6
yās tarke tiṣṭhanti yā valīke yāḥ preṅkhe preṅkhayanta uta yā nu ghorāḥ | yā garbhān pramṛśanti sarvāḥ pāpīr anīnaśam ||
5.9.7
yāś celaṃ vasata uta yā nu dūrśaṃ nīlaṃ piśaṅgam uta lohitaṃ yāḥ | yā garbhān pramṛśanti sarvāḥ pāpīr anīnaśam ||
5.9.8
ākhidantīr vikhidantīḥ prāṇam asyāpi nahyata | durṇāmnīḥ sarvāḥ saṃgatya māmuṣyoc chiṣṭa kiṃ cana ||
5.10.1
iyaṃ yā musalāhatā dṛṣatpiṣṭā viṣāsutā | tapur agnis tapur dyaus tapus tvaṃ sure bhava ||
5.10.2
viṣaṃ te tokma rohayanto 'bruvan viṣaṃ kumbhe 'va srava | viṣaṃ ta āmanaṃ sure viṣaṃ tvaṃ hasta āhitā viṣaṃ pratihitā bhava ||
5.10.3
siṃhas te astu taṇḍulo vyāghraḥ paryodanam | pṛdākūr astu nagnahur vṛkasya hṛdi saṃ srava ||
5.10.4
iyaṃ yā pātra āsūtā śaṣpasrakvā vighasvarī | varāhamanyur ajany uttānapādam ardaya ||
5.10.5
udardanī pracyavanī pāṃsupiṅgā vighasvarī | utkhātamanyur ajani yat paścāt tat puras kṛdhi ||
5.10.6
viṣaṃ te pavane sure rudhiraṃ sthāle astu te | mathnantv anyo anyasmā iṣudhīṃs tvad dhanus tvat ||
5.10.7
viṣapāvāno rudhirāś caranti pātāro martās tavase sura ime | hatāso anye yodhayanty anyāṃs tam ic chaṃsa mahimānaṃ surāyāḥ ||
5.10.8
tān vīrudho visravo balena- -ut pātaya mādaya yodhanāyai | bhinnāratnīr bhinnaśīrṣṇā sam ṛcchatām ārtacelo visravan te surāpaḥ ||
5.10.9
viṣāsutāṃ pibata jarhṛṣāṇā asnā saṃsṛṣṭaṃ rudhireṇa miśrām | chinnahastaś carati grāme antar vairahatyāni bahudhā paṇāyan ||
5.10.10
asimatīm iṣumatīm un nayāmi satād adhi | mādayābhi mādaya- -ahir ivainān pra ropaya- -anyo 'nyasya moc chiṣan ||
5.11.1
anu te manyatām agnir varuṇas te 'nu manyatām | tatas te putro jāyatāṃ sa varmī goṣu yudhyatām ||
5.11.2
idaṃ vāyo 'nu jānīhi- -idam indra bṛhaspate | āñjanaṃ putravedanaṃ kṛṇmaḥ puṃsavanaṃ vayam ||
5.11.3
yenaitat pariṣṭabhitaṃ yasmāt putraṃ na vindase | indrāgnī tasmāt tvainasaḥ pari pātām ahardivi ||
5.11.4
atharvāṇo aṅgiraso viśve devā ṛtāvṛdhaḥ | śṛṇvantv adya me havam asyai putrāya vettave ||
5.11.5
indrāṇī varuṇānī sinīvāly utāditiḥ | varutry ugrā patnīnāṃ putram adya dideṣṭu te ||
5.11.6
putraṃ te mitrāvaruṇā putraṃ devī sarasvatī | putraṃ te aśvinobhā- -ā dhattāṃ puṣkarasrajā ||
5.11.7
yeṣāṃ ca nāma jagrabha yeṣāṃ ca nopasasmara | devās te sarve saṃgatya putraṃ jaivātṛkaṃ dadan ||
5.11.8
ātmana enaṃ nir mimīṣva sa tvat pari jāyatām | tvaṃ bījam urvareva tvaṃ bibhṛhi yonyām ||
5.11.9
pṛthivī saha yajñair nakṣatraiḥ saha sūryaḥ | vātaḥ patatribhiḥ saha putram adya dideṣṭu te ||
5.12.1
vṛṣā jajñe madhavāno 'yaṃ madhumatībhyaḥ | sa u te yonim ā śayāṃ baḍ dakṣaḥ puruṣo bhavan ||
5.12.2
yoniṃ gaccha madhavāna yonyāṃ puruṣo bhava | tataḥ punar nir āyasi śīrṣṇā śroṇī vinonudat ||
5.12.3
bāṇavām̐ iṣudher iva kṛṇvan pitror yathā priyam | śroṇī ahiṃsann antarā daśame māsy āyasi ||
5.12.4
sa pratyaṅ pratyāvarttā- -ite saṃvatsare punaḥ | yathā jīvāsi bhadrayā bibharat tvā mahābhave ||
5.12.5
saṃ te yonim acīkl̥paṃ suprajāstvāya bhadrayā | tatrā siñcasva vṛṣṇyaṃ daśamāsyam avihrutam ||
5.12.6
garbhas te yonim ā śayāṃ garbho jarāyv ā śayām | kumāra ulbam ā śayāṃ tvaṣṭrā kl̥pto yathāparu ||
5.12.7
yathā rājan madhavāna tvaṃ bījaṃ virohasi | evā tvam asyā nir bhindhi kumāraṃ yonyā adhi ||
5.12.8
garbham adhān madhavāno garbhaṃ devo bṛhaspatiḥ | garbhaṃ ta indraś cāgniś ca garbhaṃ dhātā dadhātu te ||
5.13.1
śivaḥ śivābhir vayasvan saṃ gacchasva tanvā jātavedaḥ | ratnaṃ dadhānaḥ sumanāḥ purastād gṛhebhyas tvā varcase nir vapāmi ||
5.13.2
pṛthivyāṃ gharma stabhito 'ntarikṣe divi śritaḥ | dyaur enaṃ sarvataḥ pātu yas tvā pacaty odana ||
5.13.3
ye samudram airayan ye ca sindhuṃ ye 'ntarikṣaṃ pṛthivīm uta dyām | ye vātena sarathaṃ yānti devās tān āpnoty odanapāko atra ||
5.13.4
ṛcā kumbhy adhihitā sāmnā pacyata odanaḥ | aṃśuṃ somasyaitaṃ manye vaiśvadevam idaṃ haviḥ ||
5.13.5
ulūkhale musale ye ca śūrpe bhūmyām ukhāyāṃ yad ivāsasañja | yā vipruṣo yāni nirṇejanāni sarvaṃ tat te brahmaṇā pūrayāmi ||
5.13.6
ūrdhvaḥ prehi mā saṃ vikthā vy asya rajo antaram | rakṣāṃsi sarvā tīrtvā- -athā roha divaṃ tvam ||
5.13.7
turo no aturo bhava saṃ dhībhir dhīyatām ayam | saṃ pṛthivyā sam agninā saṃ sūryasya raśmibhiḥ saṃ devānām apasyayā ||
5.13.8
ājaddviṣaḥ sukṛtasya loke tṛtīye nāke adhi rocane divaḥ | mṛtyoḥ padaṃ yopayanto nv eta paścā nikṛtya mṛtyuṃ padayopanena ||
5.14.1
bhūtyā mukham asi satyasya raśmir uccaiḥśloko divaṃ gaccha | uc chrayethāṃ haviṣkṛtau sādhu devān saparyatam ṛjīṣam apa lumpatam ||
5.14.2
āpo devīr yajñakṛtaś citrā devīr haviṣkṛtaḥ | ekapātra odano 'gniṣṭomena saṃmitaḥ ||
5.14.3
gāyatrī havyavāḍ asi devatāgniḥ sam idhyase | sahasradhāraṃ sukṛtasya loke ghṛtapṛṣṭham amartyau ||
5.14.4
tapaś ca satyaṃ caudanaṃ prāśnītāṃ parameṣṭhinau | tābhyāṃ vai svar ābhṛtaṃ tenādhipatir ucyase ||
5.14.5
urugāyo *'si vāyoḥ prāṇena saṃmitaḥ | apa mṛdhrāṇi maj jahi mukṣīya duritād aham ||
5.14.6
apa rakṣāṃsi tejasā devebhyo havyam arca tam | vyacasvān saprathā asi ||
5.14.7
uccaiḥ suparṇo divam ut patāmuṃ priyaṃ devebhyo mā kṛṇv ṛṣibhyaḥ pari dehi mām | śukraṃ śukreṇa bhakṣayā pibantu sukṛto madhu ||
5.14.8
dvayā devā upa no yajñam āgur yān odano juṣate yaiś ca pṛṣṭaḥ | ādityā aṅgirasaḥ svargam imaṃ prāśnantv ṛtubhir niṣadya ||
5.15.1
pīyūṣasya kṣīrasya sarpiṣo 'nnasyāgraṃ saṃ bharāma etat | etaṃ bhāgam ahutādbhyaḥ pra hiṇmas tan no haviḥ prati gṛhantu devā daivāḥ ||
5.15.2
hutādo 'nye 'hutādo 'nye vaiśvadevaṃ havir ubhaye saṃ caranti | te samyañca iha mādayantām iṣam ūrjaṃ yajamānāya matsva ||
5.15.3
memā bhavo mā śarvo vadhīd gā mā vatsān klomaśvayo vidan naḥ | ye jātā ye ca garbheṣv antar ariṣṭā agne stanam ā rabhantām ||
5.15.4
imā gāvo vijāvatīḥ prajāvatī strīṣu saṃmanaso bhavantu | āsu bhūmāny api pṛñcantu devā āsāṃ vatsān āyuṣā medasā saṃ sṛjāmi ||
5.15.5
pra vīyantāṃ striyo gāvo viṣṇur yonim anu kalpayāti | pratigṛhṇatīr ṛṣabhasya reta ukṣānaḍvāṃś carati vāsitām anu ||
5.15.6
prayatam agraṃ na hinasti kiṃ cana yathākāmaṃ kṛṇuta somyaṃ madhu | sādhu yajñam ahutādo nayantu rāyaspoṣā yajamānāṃ sacantām ||
5.15.7
ni te padāṃ pṛthivī yantu sindhava ud oṣadhayo jihatāṃ preratām irāḥ | parjanyasya maruta udadhiṃ sānv ā hata bhadraṃ sasyaṃ pacyatāṃ modatāṃ jagat ||
5.15.8
sapta ṛṣayaḥ sapta sadāṃsy eṣāṃ daśa kṣipo aśvinoḥ pañca vājāḥ | prāṇo vyāno mana ākūtir vāg devī devebhyo havyaṃ vahatu prajānatī ||
5.15.9
ye ca dṛṣṭā ye cādṛṣṭāḥ krimayaḥ kikṛśāś ca ye | teṣāṃ śirāṃsy asinā chinadmy athāsāṃ vatsān āyuṣā medasā saṃ sṛjāmi ||
5.16.1
dyauś cemaṃ yajñaṃ pṛthivī ca saṃ duhātāṃ mātariśvā pavamānaḥ purastāt | tvaṣṭā vāyuḥ saha somena vāta imaṃ saṃ duhrām anapasphurantaḥ ||
5.16.2
gharmaṃ tapāmy amṛtasya dhārayā devebhyo havyaṃ paride savitre | śukraṃ devāḥ śṛtam adantu havyam āsañ juhvānam amṛtasya yonau ||
5.16.3
ud vāsayāgneḥ śṛtam akarma havyam ā roha pṛṣṭham amṛtasya dhāma | vanaspataya upa barhi stṛṇīta madhvā samantaṃ ghṛtavat karātha ||
5.16.4
yo 'psu yakṣmaḥ śamayāmi taṃ va ūrjā gavyūtiṃ sam anajmy etām | stanyaṃ kṣīram aviṣaṃ vaḥ kṛṇomy asuṃ dhayanto 'pi yūtham eta ||
5.16.5
iḍānāṃ putrā uta mitriyāṇāṃ payo dhayantv ahṛṇīyamānāḥ | ṛtubhiḥ sasyam uta kl̥ptam astv iryo gopā rakṣatu vāyur enāḥ ||
5.16.6
pibata ghṛtaṃ yatidhā va etad guhā hitaṃ nihitaṃ mānaveṣu | viśve devā vaiśvadevaś cāgnau yathābhāgaṃ haviṣo mādayadhvam ||
5.16.7
yo devānām asi śreṣṭho rudras tanticaro vṛṣā | ariṣṭā asmākaṃ vīrā etad astu hutaṃ tava ||
5.16.8
pūrṇam ahaṃ karīṣiṇaṃ śatavantaṃ sahasriṇam | viśvebhir agne devair imaṃ goṣṭhaṃ sahāruham ||
5.17.1
devainasād unmaditaṃ kṣetriyāc chapathād uta | muñcantu tasmāt tvā devā unmattaṃ rakṣasas pari ||
5.17.2
muniṃ bhavantaṃ pari yāni vāvṛtū rakṣāṃsy agna ululā karikratu | atas tvaṃ no adhi pāhi vājinn indreṇa medī bṛhate raṇāya ||
5.17.3
yathāgne devā ṛbhavo manīṣiṇo munim unmattam asṛjan nir enasaḥ | evā te śakro abhayaṃ kṛṇotu mucyasvainaso vi nayāmi rakṣaḥ ||
5.17.4
yathā gāvaś ca bhūmyāṃ puruṣāś ca nyokasaḥ | evonmattasya te mune gṛhṇātu pṛthivī manaḥ ||
5.17.5
muniṃ dādhāra pṛthivī muniṃ dyaur abhi rakṣati | muniṃ hi viśvā bhūtāni munim indro adīdharat parā rakṣaḥ suvāmi te ||
5.17.6
imaṃ me agne puruṣaṃ mumugdhi ya āvitto grāhyā lālapīti | ato *'dhi te kṛṇavad bhāgadheyam anunmadito agado yathāsat ||
5.17.7
agniṣ ṭe ni śamayatu yat ta etan mana uhyate | juhomi vidvāṃs te havir yathānunmadito bhuvaḥ ||
5.17.8
punas tvā dur apsarasaḥ punar vātaḥ punar diśaḥ | punar yamaḥ punar yamasya dūtās te tvā muñcantv aṃhasaḥ | jivātave na martave 'tho ariṣṭatātaye ||
5.18.1
uta devā avahitaṃ devā ud dharatā punaḥ | uto mariṣyantaṃ devā daivāḥ kṛṇutha jīvase ||
5.18.2
ā tvāgamaṃ śaṃtātibhir atho ariṣṭatātibhiḥ | dakṣaṃ te bhadram āhārṣaṃ parā suvāmy āmayat ||
5.18.3
dvāv imau vātau vāta ā sindhor ā parāvataḥ | dakṣaṃ te anya ā vātu parānyo vātu yad rapaḥ ||
5.18.4
ā vāta vāhi bheṣajaṃ vi vāta vāhi yad rapaḥ | tvaṃ hi viśvabheṣajo devānāṃ dūta īyase ||
5.18.5
trāyantām imaṃ devās trāyantāṃ maruto gaṇaiḥ | trāyantāṃ viśvā bhūtāni yathāyam agado 'sati ||
5.18.6
ghṛtena dyāvāpṛthivī ghṛtenāpaḥ sam ukṣata | ghṛtena mucyasvainaso yad ātmakṛtam āritha ||
5.18.7
ayaṃ me hasto bhagavān ayaṃ me bhagavattaraḥ | ayaṃ me viśvabheṣajo 'yaṃ śivābhimarśanaḥ ||
5.18.8
hastābhyāṃ daśaśākhābhyāṃ jihvā vācaḥ purogavī | anāmayitnubhyāṃ śaṃbhubhyāṃ tābhyāṃ tvābhi mṛśāmasi ||
5.18.9
āpa id vā u bheṣajīr āpo amīvacātanīḥ | āpo viśvasya bheṣajīs tās te kṛṇvantu bheṣajam ||
5.19.1
sahṛdayaṃ sāṃmanasyam avidveṣaṃ kṛṇomi vaḥ | anyo anyam abhi haryata vatsaṃ jātam ivāghnyā ||
5.19.2
anuvrataḥ pituḥ putro mātrā bhavatu savrataḥ | jāyā patye madhumatīṃ vācaṃ vadatu śantivām ||
5.19.3
mā bhrātā bhrātaraṃ dvikṣan mā svasāram uta svasā | samyañcaḥ savratā bhūtvā vācaṃ vadata bhadrayā ||
5.19.4
yena devā na viyanti no ca vidviṣate mithaḥ | tat kṛṇmo brahma vo gṛhe saṃjñānaṃ puruṣebhyaḥ ||
5.19.5
jyāyasvantaś cittino mā vi yauṣṭa saṃrādhayantaḥ sadhurāś carantaḥ | anyo anyasmai valgu vadanta eta samagrā stha sadhrīcīnāḥ ||
5.19.6
samānī prapā saha vo 'nnabhāgaḥ samāne yoktre saha vo yunajmi | samyañco 'gniṃ saparyata- -arā nābhim ivābhitaḥ ||
5.19.7
yena devā haviṣā yajatrā apa pāpmānam aghnata | krodhaṃ manyum anṛtaṃ bhāmaṃ duruktam abhiśocanam āre yakṣmaṃ ni dadhmasi ||
5.19.8
sadhrīcīnān vaḥ saṃmanasaḥ kṛṇomy ekaśnuṣṭīn saṃvananena saṃhṛdaḥ | devā ived amṛtaṃ rakṣamāṇāḥ sāyaṃprātaḥ susamitir vo astu ||
5.20.1
paro 'pehi paraś cara paras tarda parastaram | agner vātasya dhrājyā apa bādhe ahaṃ tvām ||
5.20.2
udakasyedam ayanaṃ vātasyedaṃ nibhañjanam | agner dhūmasyāyaṃ panthā neha tardāyanaṃ tava ||
5.20.3
pari tvā kṛṣṇavartanir agnir dhūmenārciṣā | sa tvaṃ tarda paraś cara- -anyat tarddhi tṛṇaṃ yavāt ||
5.20.4
ye tardā asureṣitā devebhir iṣitāś ca ye | sarvāṃs tān brahmaṇā vayaṃ śalabhāñ jambhayāmasi ||
5.20.5
śalabhasya śalabhyās tardasyo patatriṇaḥ | agner vātasya dhrājyā- -api nahyāma āsyam ||
5.20.6
idaṃ yad gavi bheṣajaṃ viśvād rūpāt samābhṛtam | ākhor ghuṇasya tardasya teṣāṃ snāvnāpi nahyata ||
5.20.7
dṛṣṭā tvam asi gandhena- -oṣadhir ghuṇajambhanī | ākhor ghuṇasya jātāni tāni jambhaya tejasā ||
5.20.8
tūlaṃ tardas tṛṇasyāttu mūlam ākhur dhiyeṣitaḥ | atho vṛkṣasya phalgu yad ghuṇā adantu mā yavam ||
5.21.1
dyauś ca naḥ pitā pṛthivī ca mātā- -agniś ca nṛcakṣā jātavedāḥ | te takmānam adharāñcaṃ nyañcaṃ daśāhnam asyantv adhi dūram asmat ||
5.21.2
takman yaṃ te kṣetrabhāgam apābhajaṃ pṛthivyāḥ pūrve ardhe | atihāya tam atha no hinassi grāhiḥ kila tvā grahīṣyati kilāsaśīrṣaḥ ||
5.21.3
takman parvatā ime himavantaḥ somapṛṣṭhāḥ | vātaṃ dūtaṃ bhiṣajaṃ no akran naśyeto maraṭām̐ abhi ||
5.21.4
na tvā striyaḥ kāmayante na pumāṃsaḥ katame cana | neha takmakāmyā- -alpo roditi no mahān ||
5.21.5
mā no hiṃsīr mahato mā hiṃsīr mahyas tvam | kumārān babhro mā hiṃsīr mā no hiṃsīḥ kumāryaḥ ||
5.21.6
yaḥ sākam utpātayasi balāsaṃ kāsam udrajam | bhīmās te takman hetayas tābhi ṣma pari vṛṅdhi naḥ ||
5.21.7
anyakṣetre na ramate sahasrākṣo 'martyaḥ | abhūd u prārthas takmā sa u no mṛḍayiṣyati ||
5.21.8
takman na ta ihāśvā na gāvo neha te gṛhāḥ | śakambharasya muṣṭihā punar gaccha mahāvṛṣān ||
5.22.1
yau hemantaṃ svāpayatho balena- -arvāg devebhya uta yau paro divaḥ | bhavārudrayoḥ sumatiṃ vṛṇīmahe 'nyatrāsmad aghaviṣā vy etu ||
5.22.2
yo dyām ātanoti yo 'ntarikṣaṃ stabhnāty ojaso jāyamānaḥ | tasmai rudrāya haviṣā vidhema- -anyatrāsmad aghaviṣā vy etu ||
5.22.3
yayor vadhān nāpapadyate kiṃ cana- -antar deveṣūta mānuṣeṣu | tābhyāṃ rudrābhyāṃ haviṣā vidhema- -anyatrāsmad aghaviṣā vy etu ||
5.22.4
yāv īśāte paśūnāṃ pārthivānāṃ catuṣpadām uta vā ye dvipādaḥ | tābhyāṃ rudrābhyāṃ haviṣā vidhema- -anyatrāsmad aghaviṣā vy etu ||
5.22.5
yasya pratihitāyāḥ saṃ viśanta āraṇyāḥ paśava uta grāmyāsaḥ | tasmai rudrāya haviṣā vidhema- -anyatrāsmad aghaviṣā vy etu ||
5.22.6
yasmād oṣadhayo barbhriyamāṇā yanti yasmād vṛkṣāso na viyanti viśve | vayāṃsi yasmāt pracaranti bhīṣā tasmai rudrāya haviṣā vidhema- -anyatrāsmad aghaviṣā vy etu ||
5.22.7
yaḥ parvatān vidadhe 'ti vidvān yo bhūtāni kalpayati prajānan | tasmai rudrāya haviṣā vidhema- -anyatrāsmad aghaviṣā vy etu ||
5.22.8
yāv īśānau carato dvipado 'sya catuṣpadaḥ | yā ugrau kṣipradhanvānau tābhyāṃ rudrābhyāṃ haviṣā vidhema- -anyatrāsmad aghaviṣā vy etu ||
5.22.9
punaś cakṣuḥ punaḥ prāṇaṃ punar āyur dhehi no jātavedaḥ | rudra jalāṣabheṣaja vidvāṃsas ta enā haviṣā vidhema- -anyatrāsmad aghaviṣā vy etu ||
5.23.1
īśānaṃ tvā bheṣajānāṃ vijeṣāya vṛṇīmahe | cakre sahasravīryaṃ sarasvān oṣadhe tvā ||
5.23.2
satyajitaṃ śapathayāvanīṃ sahamānāṃ punaḥsarām | sarvāḥ sam ahvy oṣadhīr ito mā pārayān iti ||
5.23.3
yā śaśāpa śapanena yā vā gha mūram ādadhe | yā vā rasasya prāśāya- -ārebhe tokam attu sā ||
5.23.4
pratīcīnaphalo hi tvam apāmārga babhūvitha | sarvān mac chapathām̐ adhi varīyo yāvayā tvam ||
5.23.5
yac ca bhrātṛvyaḥ śapati yac ca jāmiḥ śapāti naḥ | brahmā yan manyutaḥ śapāt sarvaṃ tan no adhaspadam ||
5.23.6
yāṃ te cakrur āme pātre yāṃ sūtre nīlalohite | āme māṃse kṛtyāṃ yāṃ cakrus tayā kṛtyākṛto jahi ||
5.23.7
duṣvapnyaṃ durjīvitaṃ rakṣo abhvam arāyyaḥ | durvācaḥ sarvaṃ durbhūtaṃ tad ito nāśayāmasi ||
5.23.8
kṣudhāmāraṃ tṛṣṇāmāram agotām anapatyatām | apāmārga tvayā vayaṃ sarvaṃ tad apa mṛjmahe ||
5.24.1
samā bhūmiḥ sūryeṇa- -ahnā rātrī samāvatī | kṛṇomi satyam ūtaye arasāḥ santu kṛtvarīḥ ||
5.24.2
yo devāḥ kṛtyāṃ kṛtvā harād aviduṣo gṛham | vatso dhārur iva mātaraṃ taṃ pratyag upa padyatām ||
5.24.3
amā kṛtvā pāpmānaṃ yas tayānyaṃ jighāṃsati | aśmānas tasyāṃ dagdhāyāṃ bahulāḥ phaṭ karikratu ||
5.24.4
sahasradhāman viśikhān vigrīvāñ chāyayā tvam | prati sma cakruṣe kṛtyāṃ priyāṃ priyāvate hara ||
5.24.5
yā cakāra na śaśāka śaśre pādam aṅgulim | cakāra bhadram asmabhyam abhagā bhagavadbhyaḥ ||
5.24.6
anayāham oṣadhyā sarvāḥ kṛtyā adūṣayam | yāṃ kṣetre cakrur yāṃ gobhyo yāṃ vā te puruṣebhyaḥ ||
5.24.7
apāmārgo 'pa mārṣṭu kṣetriyaṃ śapathāṃś ca mat | apāha yātudhānyo 'pa sarvā arāyyaḥ ||
5.24.8
apamṛjya yātudhānān apa sarvā arāyyaḥ | apāmārga prajayā tvaṃ rayyā sacasva naḥ ||
5.25.1
utevāsy abandhukṛd utāsy anujāmikaḥ | uto kṛtyākṛtaṃ prajāṃ naḍam ivā chindhi vārṣikam ||
5.25.2
brāhmaṇena paryukto 'si kaṇvena nārṣadena | senevaiṣi tviṣīmatī na tatra bhayam asti yatra prāpnoṣy oṣadhe ||
5.25.3
agre 'sy oṣadhīnāṃ jyotiṣevābhidīpayan | uta pākasya trātāsy uta hantāsi rakṣasaḥ ||
5.25.4
yad ado devā asurāṃs tvayāgre nirakṛṇvata | tasmād adhi tvam oṣadhe apāmārgo ajāyathāḥ ||
5.25.5
vibhindatī śataśākhā vibhindan nāma te pitā | pratyag vi bhindhi taṃ tvaṃ yo asmām̐ abhidāsati ||
5.25.6
asad bhūmyāḥ sam abhavat tad dyām eti bṛhad vacaḥ | tad it tato vidhūmayat pratyak kartāram ṛcchatu ||
5.25.7
pratyaṅ hi saṃbabhūvitha pratīcīnaphalas tvam | pratīcīḥ kṛtyā ākṛtya- -amuṃ kṛtyākṛtaṃ jahi ||
5.25.8
śatena mā pari pāhi sahasreṇābhi rakṣa mā | indras te vīrudhāṃ pata ugra ojmānam ā dadhau ||
5.26.1
arātyā dyāvāpṛthivī chintaṃ mūlam atho śiraḥ | vicchidya madhyataḥ pṛṣṭīs tāṃ kṛṇvāthām adhaspadam ||
5.26.2
idaṃ śṛṇu jātavedo yad amuṣyā vaco mama | arātyāḥ sarvam ic chiraḥ praśnaṃ vṛhatam aśvinā ||
5.26.3
yā svapnayā carati gaur bhūtvā janām̐ anu | arātim indra tvaṃ jahi tām agnir ivasā dahāt ||
5.26.4
śreṣṭho me rājā varuṇo havaṃ satyena gacchatu | arātiṃ hatvā santokām ugro devo 'bhi dāsatu ||
5.26.5
deṣṭrī ca yā sinīvālī sapta ca śrotyā yāḥ | arātiṃ viśvā bhūtāni ghnantu dāsīm ivāgasi ||
5.26.6
somo rājauṣadhībhiḥ sūryācandramasā ubhā | arātiṃ sarve gandharvā ghnantv apsarasaś ca yāḥ ||
5.26.7
bhavo rājā bhavāśarvāv indro vāyur bṛhaspatiḥ | tvaṣṭā me adhyakṣaḥ pūṣā te 'rātiṃ ghnantu sarvadā ||
5.26.8
ye ca devā bhūmicarā ye cāmī divy āsate | ye antarikṣasyeśate te 'rātiṃ ghnantu savratāḥ ||
5.26.9
yā ceṣitāsurair devebhir iṣitā ca yā | atho yā manyor jāyate 'rātiṃ hanmi brahmaṇā ||
5.27.1
tad in nu me acacchadan mahad yakṣaṃ bṛhad vapuḥ | viśvair yad devair nirṛtis tanā yujā saṃ mṛtyor iha jāyate ||
5.27.2
amamriścitsāprathovadadahim ahirājantam ojasā | āyuṃ cit kutsam atithigvam ardaya vi nikilbindam ojasā ||
5.27.3
yāvatī dyāvāpṛthivī varimṇā yāvad vā sapta sindhavo mahitvā | tāvatī nirṛtir viśvavārā viśvasya yā jāyamānasya veda ||
5.27.4
viśvasya hi jāyamānasya devi puṣṭasya vā puṣṭapatir babhūvitha | namo 'stu te nirṛte mā tv asmān parā bhujo nāparaṃ hātayāsi ||
5.27.5
devīm ahaṃ nirṛtiṃ manyamānaḥ piteva putraṃ na sace vacobhiḥ | viśvasya yā jāyamānasya veda śiraḥśiraḥ prati sūro 'nu tasthe ||
5.27.6
asunvantam ayajamānam iccha stenasyetyāṃ taskarasyānu śikṣa | svapantam iccha sā ta ityā namas tu te nirṛte 'haṃ kṛṇomi ||
5.27.7
asunvakān nirṛtiḥ saṃjighatsur nāsyāḥ pitā vidyate nota mātā | madhyāt svasrām anu jaghāna sarvaṃ na devānām asuryaṃ sam āpa ||
5.27.8
yad asya pāre tamasaḥ śukraṃ jyotir ajāyata | tan naḥ parṣad ati dviṣo 'gne vaiśvānara dyumat ||
5.28.1
pramucyamānaṃ bhuvanasya gopaḥ paśuṃ no atra prati bhāgam etu | agnir yajñaṃ trivṛtaṃ saptatantuṃ devo devebhyo havyaṃ vahatu prajānan ||
5.28.2
yau te daṃṣṭrau sudihau ropayiṣṇū nir hvayete dakṣiṇāḥ saṃ ca paśyataḥ | anāṣṭraṃ naḥ pitaras tat kṛṇotu yūpe baddhaṃ pramumucimā yad annam ||
5.28.3
ahrastas tvam aviduṣṭaḥ parehi- -indrasya goṣṭham api dhāva vidvān | dhīrāsas tvā kavayaḥ saṃ mṛjantv iṣam ūrjaṃ yajamānāya matsva ||
5.28.4
ṛṣibhiṣ ṭvā saptabhir atriṇāhaṃ prati gṛhṇāmi bhuvane syonam | jamadagniḥ kaśyapaḥ svādv etad bharadvājo madhv annaṃ kṛṇotu | pratigrahītre gotamo vasiṣṭho viśvāmitro daduṣe śarma yacchāt ||
5.28.5
yan no agraṃ haviṣa ājagāma- -annasya pātram uta sarpiṣo vā | yad vā dhanaṃ vahator ājagāma- -agniṣ ṭad dhotā suhutaṃ kṛṇotu ||
5.28.6
yad ājyaṃ pratijagrabha yāṃś ca vrīhīn ajaṃ candreṇa saha yaj jaghāsa | bṛhaspatir haviṣo no vidhartā mā no hiṃsīc chāgo aśvo vaśā ca ||
5.28.7
agnir na etat prati gṛhṇātu vidvān bṛhaspatiḥ praty etu prajānan | indro marutvān suhutaṃ kṛṇotv ayakṣmam anamīvaṃ te astu ||
5.28.8
yan no dadur varāham akṣitaṃ vasu yad vā talpam upadhānena naḥ saha | yad vāviyūthaṃ saha vṛṣṇyā no agniṣ ṭad dhotā suhutaṃ kṛṇotu ||
5.28.9
yan naḥ śālāṃ viśvabhogām imāṃ dadur gṛhaṃ vā yoktraṃ saha kṛttyota | yad vā hara upanāhena devā agniṣ ṭad dhotā suhutaṃ kṛṇotu ||
5.29.1
sūrye varca iti yac chuśravāhaṃ yena prajā jyotiragrāś caranti | some varco yad goṣu varco mayi devā rāṣṭrabhṛtas tad akran ||
5.29.2
yajñe varco maruto yad adṛṃhan vāyuḥ paśūn asṛjat saṃ bhagena | gandharvāṇām apsarasāṃ yad apsu mayi (…) ||
5.29.3
yajñe varco yajamāne ca varca udābhiṣikte rājani yac ca varcaḥ | dakṣiṇāyāṃ varco adhi yan (…) ||
5.29.4
rathe varco rathavāhane ca varca iṣudhau varcaḥ kavace ca varcaḥ | aśveṣu varco adhi yan (…) ||
5.29.5
sabhāyāṃ varcaḥ samityāṃ ca varco vadhvāṃ varca uta varco vareṣu | surāyāṃ varco adhi yan (…) ||
5.29.6
siṃhe varca uta varco vyāghre vṛke varco madhuhāre ca varcaḥ | śyene varcaḥ patvanāṃ yad babhūva (…) ||
5.29.7
hiraṇyavarcasam uta hastivarcasaṃ saṃgrāmaṃ yaj jajñuṣāṃ varca āhuḥ | kṛṣyāṃ kṣetra ṛṣayo janyānajur mayi devā rāṣṭrabhṛtas tad akran ||
5.29.8
mayi varco mayi śravo mayi dyumnaṃ mayi tviṣiḥ | adhaspadaṃ pṛtanyavo 'haṃ bhūyāsam uttamaḥ ||
5.30.1
payasvatīr oṣadhayaḥ payasvan māmakaṃ vacaḥ | atho payasvatāṃ paya ā harāmi sahasraśaḥ ||
5.30.2
ahaṃ veda yathā payaś cakāra dhānyaṃ bahu | saṃbhṛtvā nāmā yo devas taṃ vayaṃ yajāmahe sarvasyāyajvano gṛhe ||
5.30.3
yathā dyauś ca pṛthivī ca tasthatur dharuṇāya kam | evā sphātiṃ ni tanomi mayāreṣu khaleṣu ca ||
5.30.4
yathā kūpaḥ śatadhāraḥ sahasradhāro akṣitaḥ | evā me astu dhānyaṃ sahasradhāram akṣitam ||
5.30.5
śatahasta samāhara sahasrahasta saṃ kira | yatheha sphātir āyati kṛtasya kāryasya ca ||
5.30.6
imā yāḥ pañca pradiśo mānavīḥ pañca kṛṣṭayaḥ | sarvāḥ śaṃbhūr mayobhuvo vṛṣṭe śāpaṃ nadīr iva- -iha sphātiṃ samāvahān ||
5.30.7
iha sphātir oṣadhīnāṃ devānām uta saṃgamaḥ | ihaivāśvinor astu dvāparāśvo ruhat ||
5.30.8
tisro mātrā gandharvāṇāṃ catasro gṛhapatnyāḥ | tāsāṃ yā sphātir uttamā tayā tvābhi mṛśāmasi ||
5.30.9
jyeṣṭhasya tvāṅgirasasya hastābhyām ā rabhāmahe | yathāsad bahudhānyam ayakṣmaṃ bahupūruṣam ||
5.31.1
atyāsarat prathamā dhokṣyamāṇā sarvān yajñān bibhratī vaiśvadevī | upa vatsaṃ sṛjata vāśyate gaur vy asṛṣṭa sumanā hiṃ kṛṇoti ||
5.31.2
badhāna vatsam abhi dhehi bhuñjatīṃ ni dya godhug upa sīda dugdhi | iḍām asmā odanaṃ pinvamānā kīlālaṃ ghṛtaṃ madam annabhāgam ||
5.31.3
sā dhāvatu yamarājñaḥ savatsā sukṛtāṃ pathā prathameha dattā | atṛṣṭa dattā prathamedam āgan vatsena gāṃ saṃ sṛja viśvarūpām ||
5.31.4
prathamedam āgan prathamā dattetād yasmim̐l loke sadya u tvā dadāti | sainaṃ dheno prathamā pārayāsi śraddhayā dattā parame vyoman ||
5.31.5
jānīhi sma saṃskṛte dheno gopatiṃ yas tvā dadāti prathamāṃ svadhānām | pūrvā hi tatra sukṛtaḥ parehy athaiṣa aitā jarasaḥ parastāt ||
5.31.6
ati dhenur anaḍvāham aty anyad vayo akramīt | ati vatsānāṃ pitaraṃ ṛṣabhaṃ pratimāsarat ||
5.31.7
jyotiṣmatī sukṛto yāhi sūre syonās te dheno patayo bhavantu | sapta tvā sūryā anvātapantu yamaṃ dhāva māti saraḥ parācīḥ ||
5.31.8
dātre *'mutra mahyaṃ duhānā- -ubhau lokau bhuñjatī vi kramasva | iṣam ūrjaṃ dakṣiṇāḥ saṃvasānā bhagasya dhārām avase pratīmaḥ ||
5.31.9
sahasrāṅgā śataṃ jyotīṃṣy asyā yajñasya paprir amṛtā svargā | sā na aitu dakṣiṇā viśvarūpā- -ahiṃsantīṃ prati gṛhṇīma enām ||
5.32.1
ye te pāśā varuṇa sapta saptatīs tredhā tiṣṭhanti viṣitā ruśantaḥ | sinanti sarve anṛtaṃ vadantaṃ yaḥ satyavādy ati taṃ sṛjanti ||
5.32.2
iha spaśaḥ pra carantīme asya sahasrākṣā ati paśyanti bhūmim | yo 'sya vrataṃ pramināti kaś ca na sa mucyate varuṇasya pāśāt ||
5.32.3
uteyam asya pṛthivī samīcy utāsau dyaur bṛhatī dūreantā | uto samudro varuṇasya kukṣā utāsminn alpa udake namuktaḥ ||
5.32.4
yas tiṣṭhati manasā yaś ca vañcati yo nilāyaṃ carati yaḥ pralāyam | dvau yadyad vadataḥ sanniṣadya rājā tad veda varuṇas tṛtīyaḥ ||
5.32.5
sarvaṃ tad rajā varuṇo vi caṣṭe yad antarā rodasī yat parastāt | saṃkhyātā asya nimiṣo janānām akṣān na śvaghnī bhuvanā mimīte ||
5.32.6
tvam eva rājan varuṇa dhartā devānām asi viśvarūpaḥ | duścarmāstv adhamaḥ piśaṅgo yaḥ satyāṃ vācam anṛtena hanti ||
5.32.7
yaḥ samāmyo varuṇo yo vyāmyo yaḥ sandeśyo varuṇo yo videśyaḥ | yo daivyo varuṇo yaś ca mānuṣaḥ sarvāṃs tve tān prati muñcāmy atra ||
5.32.8
śatena pāśair varuṇābhi dhehi mā te mocy anṛtavāṅ nṛcakṣaḥ | āstāṃ jālma udaraṃ śraṃsayitvā kośa ivābandhraḥ parikṛtyamānaḥ ||
5.32.9
uto tvat pra pātayaty uto tvad api nahyati | uto tvad asvakaṃ kṛtvā rājā varuṇa īyate ||
5.32.10
ainaṃ chinatti varuṇo naḍaṃ kaśipune yathā | mūlaṃ tasya vṛścati ya enaṃ pramimīṣati ||
5.33.1
ya imāṃ devo mekhalām ābabandha yaḥ saṃnanāha ya u mā yuyoja | yasya devasya praśiṣā carāmi sa pāram icchāt sa u mā vi muñcāt ||
5.33.2
āhutāsy abhihuta ṛṣīṇām asy āyudham | pūrvā vratasya prāśnatī vīraghnī bhava mekhale ||
5.33.3
mṛtyor ahaṃ brahmacārī yad asmi bhūtān niryācan puruṣaṃ yamāya | tam ahaṃ brahmaṇā tapasā śrameṇa- -anayainaṃ mekhalayā sināmi ||
5.33.4
ayaṃ vajras tarpayatāṃ vratena- -avāsya rāṣṭram abhi hantu jīvam | bhinattu skandhān pra śṛṇātūṣṇihāḥ ||
5.33.5
adharottaram adharottareṇa gūḍhaḥ pṛthivyā mot sṛpat | vajreṇāvahataḥ śayām ||
5.33.6
yo jināti tam anv iccha yo jināti tam ij jahi | jinato vajra sāyaka sīmantam anvañcam anu pātaya ||
5.33.7
yad aśnāmi balaṃ kurve vajram ā dadā iti | skandhān amuṣya śātayan vṛtrasyeva śacīpatiḥ ||
5.33.8
yat pibāmi saṃ pibāmi samudra iva saṃpibaḥ | prāṇān amuṣya saṃpiban saṃ pibāmy ahaṃ pibam ||
5.33.9
yad girāmi saṃ girāmi samudra iva saṃgiraḥ | prāṇān amuṣya saṃgiran saṃ girāmy ahaṃ giram ||
5.33.10
śraddhāyā duhitā tapaso 'dhi jātā svasa rṣīṇāṃ bhūtakṛtāṃ babhūva | sā no mekhale matim ā dhehi medhām atho no dhehi tapa indriyaṃ ca ||
5.33.11
yāṃ tvā pūrve bhūtakṛta ṛṣayaḥ paribedhire | sā tvaṃ pari ṣvajasva mā dīrghāyutvāya mekhale ||
5.34.1
aśaṃ te śvaśrūr vadatu śvaśuras te aśantaram | devā te abhiśocanaṃ brahma vidveṣaṇaṃ kṛtam ||
5.34.2
ā krandayolulā kuru vācam ā dhehy apriyām | śiro lipsasva hastābhyāṃ keśās te abhiśocanam ||
5.34.3
ye keśā yau pratidhī yat kurīraṃ ya opaśaḥ | atho ye te svāḥ santi sarve te te 'bhiśocanam ||
5.34.4
apa trasa paridhānād unmādanaṃ kṛṇomi te | atho yat te svaṃ vāsaḥ sarvaṃ tat te 'bhiśocanam ||
5.34.5
arkam addhi pra patāto municakṣuṃ kṛṇomi te | atho śvabhyo rāyadbhyaṃ prati sma gaṅgaṇaṃ kuru ||
5.34.6
ut tiṣṭhāre palāyasva marīcīnāṃ padaṃ bhava | atho yat kāryaṃ kurv āśāṃ sam ṛṣa muṣkayoḥ ||
5.34.7
upa kṣvedābhi cālaya vātaś tūlam ivaijaya | dadbhiḥ saṃdaśya bāhvor udaddhi muravasthiye ||
5.34.8
abhi gāya śābaleyaṃ śauṇeyaṃ sādhuvāhinam | kālmāṣeyasya carkṛdhy āyataḥ prati cālaya ||
5.34.9
ṛśyapucchaṃ śunaḥpucchaṃ vātaraṃhaṃ manojavam | taṃ te rathaṃ saṃ bharantu devās tenā carāsi patim icchamānā ||
5.35.1
agnaye sam anaman tasmai pṛthivyā sam anaman | yathāgnaye pṛthivyā samanamann evā mahyaṃ saṃnamaḥ saṃ namantu | vittiṃ bhūtiṃ puṣṭiṃ paśūn brahma brāhmaṇavarcasam | saṃnataya stha saṃ me namata svāhā ||
5.35.2
vāyave sam anaman tasmā antarikṣeṇa sam anaman | yathā vāyave antarikṣeṇa samanaman (…) ||
5.35.3
sūryāya sam anaman tasmai divā sam anaman | yathā sūryāya divā samanaman (…) ||
5.35.4
candrāya sam anaman tasmai nakṣatraiḥ sam anaman | yathā candrāya nakṣatraiḥ samanaman (…) ||
5.35.5
somāya sam anaman tasmā oṣadhībhiḥ sam anaman | yathā somāyauṣadhībhiḥ samanaman (…) ||
5.35.6
yajñāya sam anaman tasmai dakṣiṇābhiḥ sam anaman | yathā yajñāya dakṣiṇābhiḥ samanaman (…) ||
5.35.7
samudrāya sam anaman tasmai nadībhiḥ sam anaman | yathā samudrāya nadībhiḥ samanaman (…) ||
5.35.8
brahmaṇe sam anaman tasmai brahmacāribhiḥ sam anaman | yathā brahmaṇe brahmacāribhiḥ samanaman (…) ||
5.35.9
indrāya sam anaman tasmai vīryeṇa sam anaman | yathendrāya vīryeṇa samanaman (…) ||
5.35.10
devebhyaḥ sam anaman tebhyo 'mṛtena sam anaman | yathā devebhyo 'mṛtena samanaman (…) ||
5.35.11
prajāpataye sam anaman tasmai prajābhiḥ sam anaman | yathā prajāpataye prajābhiḥ samanamann evā mahyaṃ saṃnamaḥ saṃ namantu | vittiṃ bhūtiṃ puṣṭiṃ paśūn brahma brāhmaṇavarcasam | saṃnataya stha saṃ me namata svāhā ||
5.35.12
sapta saṃnamo 'ṣṭamī dhītisādhanī | sakāmān adhvanaḥ kṛṇu saṃjñānam astu vo dhane ||
5.36.1
ye vāruṇā uta nairṛtā vanaspatīnāṃ vīrudhāṃ ca pāśāḥ | ye bhaumā bhūmyā adhi saṃbabhūvus te tvā na hiṃsāñ chivatātir astu te ||
5.36.2
ye antarikṣe divi ye ca pāśā anne vicṛttā bahudhā sinanti | ye paśubhyo adhi saṃbabhūvus te tvā na hiṃsāñ chivatātir astu te ||
5.36.3
yaṃ mānuṣaṃ manuṣyāḥ śapante yāṃ vā hotrāṃ pitryām ārabhante | samāmyo varuṇo ya ājagāma sa tvā na hiṃsāc chivatātir astu te ||
5.36.4
apaḥ pragāhya yadi vā samāmiṣe agnim ārebhiṣe yadi vā samiddham | vidvān avidvān anṛtaṃ yad uvaktha tat tvā na hiṃsāc chivatātir astu te ||
5.36.5
yat pratīcyāṃ dṛṣatpiṣṭām̐ āmapeṣām̐ āmapātre papātha | hīnaḥ satyenānṛtaṃ yad uvaktha tat tvā na hiṃsāc chivatātir astu te ||
5.36.6
yaṃ bāṇavantaṃ sudihaṃ saṃbharanti yaṃ vā hastaṃ brāhmaṇasyārabhante | samāmyo varuṇo yaṃ jaghāna tasya śmaśānād adhi loṣṭa ābhṛtaḥ sa tvā na hiṃsāc chivatātir astu te ||
5.36.7
yaṃ grāvāṇam ārabhante yenāṃśūn abhiṣuṇvanti somam | yad vā dhanaṃ dhanakāmo niremiṣe kṣetraṃ gām aśvaṃ puruṣaṃ vobhayādat tat tvā na hiṃsāc chivatātir astu te ||
5.36.8
apaḥ pragāhya yadi vā vyāmiṣe agnim ārebhiṣe yadi vā samiddham | jāmyā hastaṃ kṛtam ārebhiṣe dhanur vottatam iti cakramitha | manyau vā rājño varuṇasyāsi saktaḥ sa tvā na hiṃsāc chivatātir astu te ||
5.37.1
yā te prajāpihitā parābhūd yonir vā mugdhā nihitā piśācaiḥ | āsnānaṃ vā yad abhitaṣṭhātha ghoraṃ sarvaṃ tat te brahmaṇā sūdayāmi ||
5.37.2
yady asyāḥ prajā varuṇena guṣpitā durṇāmāno vā ṛtviyam asyā rihanti | dveṣāt sāpatnād yadi cakrur asyā ayaṃ tā nāṣṭrā apa hantv agniḥ ||
5.37.3
asyā striyā yadi lakṣmīr aputryā garbho vāsyā yātudhānaiḥ parābhṛtaḥ | duḥsvapnyaṃ vā yat svapatī dadarśa- -indrāgnī tat kṛṇutāṃ bhadrayā punaḥ ||
5.37.4
devainasād yadi putraṃ na vindase manuṣyāṇāṃ vā tvā śapatho rarādha | pitṛbhir vā te yadi sūtaḥ pariṣṭhita idaṃ taṃ niṣ kṛṇmo janayāsi putram ||
5.37.5
vaiśvānaro janmanā jātavedāḥ prajāpatiḥ siñcatu reto asyām | bādhatāṃ dveṣo nirṛtiṃ parācaiḥ putriṇīm imāṃ prasvaṃ kṛṇotu ||
5.37.6
iha prajām agnir asyai dadhātv ādityebhir vasubhiḥ saṃvidānaḥ | viśve devā havam ā yantu ma imaṃ putro asyā jāyatāṃ vīryāvān ||
5.37.7
yena devy aditir garbham ādadhe yena prajā asṛjata prajāpatiḥ | tenāham asyai haviṣā juhomi yathā pumāṃsaṃ janayāti putram ||
5.37.8
vanve te putraṃ pari devatābhyo anu manyantāṃ marutaḥ pṛśnimātaraḥ | garbhas tvā daśamāsyaḥ pra viśatu kumāraṃ jātaṃ pipṛtām upasthe ||
5.38.1
keśy agniṃ keśī viṣaṃ keśī bibharti rodasī | keśī viśvaṃ svar dṛśe keśīdaṃ jyotir ucyate ||
5.38.2
munayo vātaraśanāḥ piśaṅgā vasate malāḥ | vātasyānu dhrājiṃ yanti yad devāso ayukṣata ||
5.38.3
unmaditā mauneyena vātām̐ ā tasthimā vayam | śarīred asmākaṃ yūyaṃ martāso abhi paśyatha ||
5.38.4
antarikṣeṇa patati svar bhūtāvacākaśat | munir devasya-devasya saukṛtyāya sakhā hitaḥ ||
5.38.5
indrasyāśvo vāyoḥ sakhā- -atho deveṣito muniḥ | ubhā samudrāv ā kṣayati sadyaḥ pūrvam utāparam ||
5.38.6
gandharvāṇām apsarasāṃ devānāṃ caraṇe caran | muniḥ ketasya saṃvidvān sakhā svādur madintamaḥ ||
5.38.7
vāyur asmā upāmanthat pinaṣṭi smā kunaṃnamā | munir viṣasya pātreṇa yad rudreṇāpibat saha ||
5.38.8
saṃyukte dyāvāpṛthivī tiṣṭhantī avicartye | keśenaikasya devasya vy aṣṭabhnāc chacīpatiḥ ||
5.39.1
na tam aṃho na duritaṃ devāso aṣṭa martyam | sajoṣaso yam aryamā mitro nayanti varuṇo ati dviṣaḥ ||
5.39.2
tad dhi vayaṃ vṛṇīmahe varuṇa mitrāryaman | yan no nir aṃhaso yūyaṃ pātha nethā ca martyam ati dviṣaḥ ||
5.39.3
te nūnaṃ no yūyam ūtaye varuṇa (…) | nayiṣṭhā no neṣiṇa stha parṣiṣṭāḥ parṣiṇo ati dviṣaḥ ||
5.39.4
śunam asmabhyam ūtaye varuṇa mitrāryaman | śarma yacchātha sapratha ādityāso yad īmahe ati dviṣaḥ ||
5.39.5
ādityāso ati sridho varuṇo mitro aryamā | rudraṃ marudbhir ugraṃ huvema- -indram agniṃ svastaye ati dviṣaḥ ||
5.39.6
netāra ū ṣu ṇas tiro varuṇo mitro aryamā | ati viśvāni duritā rājānaś carṣaṇīnām ati dviṣaḥ ||
5.39.7
yūyaṃ viśvaṃ pari pātha varuṇa mitrāryaman | yuṣmākaṃ śarmaṇi priyā syāma supraṇītayo 'ti dviṣaḥ ||
5.39.8
yathā ha tyad vasavo gauryaṃ cit padi ṣitām amuñcatā yajatrāḥ | evo ṣv asman muñcatā vy aṃhaḥ pra tāry agne prataraṃ na āyuḥ ||
5.40.1
devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ prasūto brāhmaṇebhyo nir vapāmi | sa me mā kṣeṣṭa sadam aśyamānaḥ pitṝṇāṃ loke ||
5.40.2
anumataṃ pṛthivyemaṃ pacāmy anu me dyaur manyatām anv antarikṣam | anu manyatām aditir devaputrā ime svarge loke astu ||
5.40.3
brahmaṇokhām adhi dadhāmy agnau bhūmyāṃ tvā bhūmim adhi dhārayāmi | agniḥ pacan rakṣatv odanam imaṃ rakṣaḥpiśācān nudatāṃ jātavedāḥ ||
5.40.4
acyutam akṣitaṃ viśvadānīm utsam iva sadam akṣīyamāṇam | pitā pitāmaha uta yas tṛtīyas ta enaṃ bhāgam upa jīvantu atra ||
5.40.5
prapīnam akṣitaṃ viśvadānīṃ somam iva punar āpyāyamānam | putraḥ pautra uta yaḥ prapautras teṣām astu nihito bhāga eṣaḥ ||
5.40.6
mā me jārīn nihito bhāga eṣa mānuṣanmānuṣad gupto astu | vaivasvate ni dadhe śevadhim etaṃ tasmā ut sṛjatu mahyam eva ||
5.40.7
punaḥ pūryatāṃ yad adanty asya- -odano 'yaṃ tiṣṭhatv akṣitaḥ sadā | vaivasvatena gupto astu rājñā mamaitor upa jīvantu me svāḥ ||
5.40.8
śatadhāraṃ sahasradhāram utsam akṣitaṃ vyacyamānaṃ salilasya pṛṣṭhe | ūrjaṃ duhānam anapasphurantam upāsīya sukṛtāṃ yatra lokaḥ ||