Kāṇḍa 18
Ancient Anonymous (Vedic) Sanskrit18.1.1
satyenottabhitā bhūmiḥ sūryeṇottabhitā dyauḥ | ṛtenādityās tiṣṭhanti divi somo adhi śritaḥ ||
18.1.2
somenādityā balinaḥ somena pṛthivī mahī | ato nakṣatraṇām eṣām upasthe soma āhitaḥ ||
18.1.3
somaṃ manyate papivān yat saṃpiṃṣanty oṣadhim | somaṃ yaṃ braḥmāno vidur na tasyāśnāti pārthivaḥ ||
18.1.4
ācchadvidhānair gupito bārhataiḥ soma rakṣitaḥ | grāvṇām ic chṛṇvan tiṣṭhasi na te aśnāti pārthivaḥ ||
18.1.5
cittir vāvopabarhaṇaṃ cakṣur āvad abhyañjanam | dyaur bhūmiḥ kośa āsīd yad ayāt sūryā patim ||
18.1.6
raibhy āsīd anudeyī nārāśaṃsī nyocanam | sūryāyā bhadram id vāso gāthayaiti pariṣkṛtā ||
18.1.7
stomā āsan pratidhayaḥ kurīraṃ chanda opaśaḥ | sūryāyā aśvinā varā- -agnir āsīt purogavaḥ ||
18.1.8
somo vadhūyur abhavad aśvināstām ubhā varā | sūryāṃ yat patye śaṃsantīṃ manasā savitādadāt ||
18.1.9
mano asyā ana āsīd dyaur āsīd uta chadiḥ | śukrāv anaḍvāhāv āstāṃ yad ayāt sūryā patim ||
18.1.10
ṛksāmābhyām abhihitau gāvau te sāmanāv aitām | śrotre te cakre āstāṃ divi panthāś carācaraḥ ||
18.2.1
śucī te cakre yātyā vyāno akṣa āhataḥ | ano manasmayaṃ sūryā- -ārohat prayatī patim ||
18.2.2
sūryāyā vahatuḥ prāgāt savitā yam avāsṛjat | aghāsu hanyante gāvaḥ phalgunīṣu vy uhyate ||
18.2.3
yad aśvinā pṛcchamānāv ayātaṃ tricakreṇa vahatuṃ sūryāyāḥ | kvaikaṃ cakraṃ vām āsīt kva deṣṭrāya tasthathuḥ ||
18.2.4
yad ayātaṃ śubhaspatī vareyaṃ sūryām upa | viśve devā anu tad vām ajānan putraḥ pitarāv avṛnīta pūṣā ||
18.2.5
dve te cakre sūrye brahmāṇa ṛtuthā viduḥ | athaikaṃ cakraṃ yad guhā tad addhātaya id viduḥ ||
18.2.6
pra tvā muñcāmi varuṇasya pāśād yena tvābadhnāt savitā suśevāḥ | ṛtasya yonau sukṛtasya loke syonaṃ te astu sahapatnyai vadhu ||
18.2.7
aryamaṇaṃ yajāmahe subandhuṃ pativedanam | urvārukam iva bandhanād ito muñcantu māmutaḥ ||
18.2.8
preto muñcantu māmutaḥ subaddhām amutas karat | yatheyam indra mīḍhvaḥ suputrā subhagāsati ||
18.2.9
bhagas tveto nayatu hastagṛhya- -aśvinā tvā pra vahatāṃ rathena | gṛhān gaccha gṛhapatnī yathāso vaśinī tvaṃ vidatham ā vadāsi ||
18.2.10
iha priyaṃ prajāyai te sam ṛdhyatām asmin gṛhe gārhapatyāya jāgṛhi | enā patyā tanvaṃ saṃ spṛśasva- -atha jirvir vidatham ā vadāsi ||
18.3.1
ihaiva staṃ mā vi yauṣṭaṃ dīrgham āyur vy aśnutam | krīḍantau putrair naptṛbhir modamānau sve gṛhe ||
18.3.2
pūrvāparaṃ carato māyayaitau śiśū krīḍantau pari yāto adhvaram | viśvāny anyo bhuvanā vicaṣṭa ṛtūṃr anyo vidadhaj jāyate navaḥ ||
18.3.3
navonavo bhavati jāyamāno 'hnāṃ ketur uṣasām ety agram | bhāgaṃ devebhyo vi dadhāty āyan pra candramās tirate dīrgham āyuḥ ||
18.3.4
parā dehi śāmūlyaṃ brahmabhyo vi bhajā vasu | kṛtyaiṣā padvatī bhūtvā- -ā jāyā viśate patim ||
18.3.5
nīlalohitaṃ bhavati kṛtyāsaktir vy ajyate | edhante asyā jñātayaḥ patir bandheṣu badhyate ||
18.3.6
aślīlā tanūr bhavati ruśatī pāpayāmuyā | patir yad vadhvo vāsasaḥ svam aṅgam abhyūrṇute ||
18.3.7
āśasanaṃ viśasanam atho adhivikartanam | sūryāyāḥ paśya rūpāṇi tāni brahmā tu śundhati ||
18.3.8
tṛṣṭam etat kaṭukam apāṣṭhavad viṣavan naitad attave | sūryāṃ yo brahmā veda sa id vādhūyam arhati ||
18.3.9
sa vai tat syonaṃ harati brahmā vāsaḥ sumaṅgalam | prāyaścittiṃ yo adhyeti yena jāyā na riṣyati ||
18.3.10
yuvaṃ bhagaṃ saṃ bharathaḥ samṛddham ṛtaṃ vadantām ṛtodyena | brahmaṇaspate patim asyai rocayāmuṃ cāru sambhalo vadatu vācam etām ||
18.4.1
ihed asātha na paro gamātha- -imaṃ gāvaḥ prajayā vardhayātha | śubhaṃ yatīr usriyāḥ somavarcaso viśve devāḥ krann iha vo manāṃsi ||
18.4.2
imaṃ gāvaḥ prajayā saṃ viśadhvam ayaṃ devānāṃ na mināti bhāgam | asmai vaḥ pūṣā marutaś ca sarve asmai vo dhātā savitā suvāti ||
18.4.3
anṛkṣarā ṛjavaḥ santu panthāno yebhiḥ sakhāyo yanti no vareyam | saṃ bhagena sam aryamṇā saṃ dhātā sṛjatu varcasā naḥ ||
18.4.4
yena mahānagnyā jaghanam aśvinā yena vā sūrā | yenākṣā abhyaṣicyanta tenemāṃ varcasāvatam ||
18.4.5
yad varco akṣeṣu sūrāyāṃ ca yad āhitam | yad goṣv aśvinā varcas tenemāṃ varcasāvatam ||
18.4.6
yo anidhmo dīdāyāpsv antar yaṃ viprāsa īḍate adhvareṣu | apān napān madhumatīr apo dā yābhir indro vāvṛdhe vīryāvān ||
18.4.7
idam ahaṃ ruśantaṃ grābhaṃ tānūdūṣim apa nudāmi | yaḥ śico bhadro rocānas tam ud acāmi ||
18.4.8
asyai harantu stapanaṃ brāhmaṇā avīraghnīr ud acantv āpaḥ | aryamṇo agniṃ pary etu kṣipraṃ pratīkṣante śvaśuro devaraś ca ||
18.4.9
śaṃ te hiraṇyaṃ śam u santv āpaḥ śaṃ methir bhavatu śaṃ yugasya tardma | śaṃ ta āpaḥ śatapavitrā bhavantu śaṃ patyā tanvaṃ saṃ spṛśasva ||
18.4.10
yathā sindhur nadīnāṃ sāmrājyaṃ suṣuve vṛṣā | evā tvaṃ samrājñy edhi patyur astaṃ paretya ||
18.5.1
samrājñy edhi śvaśureṣu samrājñy uta śvaśruvām | nanānduḥ samrājñy edhi samrājñy uta devṛṣu ||
18.5.2
yā akṛntann avayan yāś ca tatnire yā devīr antām̐ abhito 'dadanta | tās tvā jarase saṃ vyayantv āyuṣmatīdaṃ pari dhatsva vāsaḥ ||
18.5.3
jīvaṃ rudanti vi nayanty adhvaraṃ dīrghām anu prasitiṃ dīdhiyur naraḥ | vāmaṃ pitṛbhyo ya idaṃ samīrire mayaḥ patibhyo janaye pariṣvaje ||
18.5.4
dhruvaṃ syonaṃ prajāyai te dhārayāmy aśmānaṃ devyāḥ pṛthivyā upasthe | tam ā rohānumādyā suvīrā dīrghaṃ ta āyuḥ savitā kṛṇotu ||
18.5.5
devas te savitā hastaṃ gṛhṇātu somo rājā suprajasaṃ kṛṇotu | agniḥ subhagāṃ jātavedāḥ patyā patnīṃ jaradaṣṭiṃ kṛṇotu ||
18.5.6
gṛhṇāmi te saubhagatvāya hastaṃ mayā patyā jaradaṣṭir yathāsaḥ | bhago aryamā savitā purandhir mahyaṃ tvādur gārhapatyāya devāḥ ||
18.5.7
yenāgnir asyā bhūmyā hastaṃ jagrāha dakṣiṇam | tena gṛhṇāmi te hastaṃ mā vyathiṣṭhā mayā saha ||
18.5.8
dhātā te hastam agrahīt savitā hastam agrahīt | bhagas te hastam agrahīd aryamā hastam agrahīt | patnī tvam asi dharmaṇā- -ahaṃ gṛhapatis tava ||
18.5.9
mameyam astu poṣyā mahyaṃ tvādād bṛhaspatiḥ | mayā patyā prajāvatī saṃ jīva śaradaḥ śatam ||
18.5.10
tvaṣṭā vāso vy adadhāc chubhe kaṃ bṛhaspateḥ praśiṣā kavīnām | tenemāṃ nārīṃ savitā bhagaś ca sūryām iva pari dhattāṃ prajāyai ||
18.6.1
gṛhās tvā prorṇuvantu varcasā bhagena jyotiṣmad idaṃ prati muñcasva vapuḥ | uṣā iva sūryasya saṃdṛśi ||
18.6.2
indrāgnī dyāvāpṛthivī ha pūṣā mitrāvaruṇā bhago aśvinobhā | bṛhaspatir maruto brahma soma imāṃ nārīṃ prajayā vardhayantu ||
18.6.3
bṛhaspatir prathamaḥ sūryāyāḥ śīrṣe keṣām̐ akalpayat | tenemām aśvinā nārīṃ patyā saṃ śobhayāmasi ||
18.6.4
idaṃ tad rūpaṃ yad avasta yoṣā jāyāṃ jijñāse manasā carantīm | tām anv artiṣye sakhibhir navagvaiḥ ka imaṃ vidvān vi cacarta pāśam ||
18.6.5
ahaṃ vi ṣyāmi mayi rūpam asyā vedad it paśyan manasaḥ kulāyam | na steyam admi manasod amucye svayaṃ śrathnāno varuṇasya pāśam ||
18.6.6
imaṃ vi ṣyāmi varuṇasya pāśaṃ yena tvābadhnāt savitā suśevaḥ | uruṃ lokaṃ sugam atra panthāṃ kṛṇomi tubhyaṃ sahapatnyai vadhu ||
18.6.7
ud yacchadhvam apa rakṣo hanātha- -imāṃ nārīṃ sukṛte dadhāta | dhātā vipaścit patim asyai viveda bhago rājā pura etu prajānan ||
18.6.8
bhagas tatakṣa caturaḥ pado bhagas tatakṣa catvāry uṣpalāni | tvaṣṭā pipeśa madhyato vardhrān sā no astu sumaṅgalī ||
18.6.9
enājyena haviṣā prajāyai ca vareṇyam | paśubhyaś cakṣuṣe ca kaṃ sam agniṃ sam idhīmahi ||
18.6.10
sukiṃśukaṃ vahatuṃ viśvarūpaṃ hiraṇyavarṇaṃ suvṛtaṃ sucakram | ā roha sūrye amṛtasya lokaṃ syonaṃ patibhyo vahatuṃ kṛṇu tvam ||
18.6.11
mā hiṃsiṣṭāṃ kumāryaṃ sthūne devakṛte pathi | śālāyā devyā dvāraṃ syonaṃ kṛṇmo vadhūpatham ||
18.6.12
brahmāparaṃ yujyatāṃ brahma pūrvaṃ brahmāntato madhyato brahma sarvataḥ | anāvyādhāṃ devapurāṃ prapadya śivā syonā patiloke vi rāja ||
18.7.1
tubhyam agre pary avahan sūryāṃ vahatunā saha | punaḥ patibhyo jāyāṃ dā agne prajayā saha ||
18.7.2
punaḥ patnīm agnir adād āyuṣā saha varcasā | dīrghāyur asyā yaḥ patir jīvāti śaradaḥ śatam ||
18.7.3
somasya jāyā prathamaṃ gandharvas te 'paraḥ patiḥ | tṛtīyo agniṣ ṭe patis turīyas te manuṣyajāḥ ||
18.7.4
somo dadad gandharvāya gandharvo dadad agnaye | rayiṃ ca putrāṃś cādād agnir mahyam atho imām ||
18.7.5
ā vām agan sumatir vājinīvasū ny aśvinā hṛtsu kāmā araṃsata | abhūtaṃ gopā mithunā śubhaspatī priyā aryamṇo duryām̐ aśīmahi ||
18.7.6
sā mandasānā manasā śivena rayiṃ dhehi sarvavīraṃ vacasyam | sugaṃ tīrthaṃ suprapāṇaṃ śubhaspatī sthāṇuṃ pathiṣṭhām apa durmatiṃ hatam ||
18.7.7
apa rakṣāṃsy apa durmatiṃ hataṃ śubhaspatī vahator yāto asmāt | purogavo jayan rakṣāṃsy agne kṣetravit pūrvo vi mṛdho nudasva ||
18.7.8
yā oṣadhayo yā nadyo yāni kṣetrāṇi yā vanā | te tvā vadhu prajāvatīṃ patye rakṣantu rakṣasaḥ ||
18.7.9
emaṃ panthām aganma sugaṃ svastivāhanam | yatra vīro na riṣyaty anyeṣāṃ vindate vasu ||
18.7.10
idaṃ su me naraḥ śṛṇuta yayāśiṣā dampatī vāmam aśnutaḥ | ye gandharvā apsarasaś ca devīr eṣu vānaspatyeṣv adyādhi tasthuḥ | syonās te asyai vadhvai bhavantu mā hiṃsiṣur vahatum uhyamānam ||
18.8.1
ye vadhvaś candraṃ vahatuṃ yakṣmā yanti janām̐ anu | punas tān yajñiyā devā nayantu yata āgatāḥ ||
18.8.2
mā vidan paryāyiṇo ya āsīdanti dampatī | sugena durgam atītām apa drāntv arātayaḥ ||
18.8.3
saṃ kāśayāmi vahatuṃ brahmaṇā gṛhair aghoreṇa cakṣuṣā mitryeṇa | paryāṇaddhaṃ viśvarūpaṃ yad asmin syonaṃ patibhyaḥ savitā kṛṇotu tat ||
18.8.4
śivā nārīyam astam āgann imaṃ dhātā lokam asyai viveda | tām aryamā bhago aśvinobhā prajāpatiḥ prajayā vardhayantu ||
18.8.5
ātmanvaty urvarā narīyam āgan tasyāṃ naro vapata bījam asyām | sā vaḥ prajāṃ janayād vakṣaṇābhyo bibhratī dudhram ṛṣabhasya retaḥ ||
18.8.6
prati tiṣṭha virāḍ iva viṣṇur iveha sarasvati | dūrvevendra pra jāyatāṃ bhagasya sumatāv asat ||
18.8.7
ud vām ūrmiḥ śamye hantv āpo yoktrāṇi muñcantu | māduṣkṛtau vyenasā- -aghnyau śūnam āratām ||
18.8.8
aghoracakṣur apatighnī syonā śagmā suśevā suyamā gṛheṣu | prajāvatī vīrasūr devṛkāmā- -imam agniṃ gārhapatyaṃ sarpaya ||
18.8.9
adevṛghny apatighnīhaidhi syonā paśubhyaḥ sumanāḥ suvīrā | vīrasūr devṛkāmā syonā saṃ tvaidhiṣīmahi sumanasyamānā ||
18.8.10
ut tiṣṭhātaḥ kim icchantīdam āgā ahaṃ tveḍe abhibhūḥ svād gṛhāt | śūnyaiśī nirṛte yājagantha- -uttiṣṭhārāte pra pata māti raṃsthāḥ ||
18.9.1
yadā gārhapatyam asaparyait pūrvam agniṃ vadhūr iyam | adhā sarasvatyai nāri pitṛbhyaś ca namas kuru ||
18.9.2
carma varmaitad ā hara- -asyai nāryā upastire | sinīvāli pra jāyatāṃ bhagasya sumatāv asat ||
18.9.3
upa stṛṇīhi balbajam adhi carmaṇi rohite | tatropaviśya suprajā imam agniṃ saparyatu ||
18.9.4
yaṃ balbajaṃ nyasyatha carma copastṛṇīthana | tad ā rohatu suprajā yā kanyā vindate patim ||
18.9.5
ā roha carmopa sīdāgnim eṣa devo hanti rakṣāṃsi sarvā | sumaṅgaly upa sīdemam agniṃ saṃpatnī prati bhūṣeha devān ||
18.9.6
pra jāyantāṃ mātur asyā upasthān nānārūpāḥ paśavo jāyamānāḥ | iha prajāṃ janaya patye asmai sujyaiṣṭhyo bhavatu te putra eṣaḥ ||
18.9.7
sumaṅgalī prataraṇī gṛhāṇāṃ suśeva patye śvaśurāya śambhūḥ | syonā śvaśruvai pra gṛhān viśemān prajāvatī jaradaṣṭir yathāsaḥ ||
18.9.8
sumaṅgalīr iyaṃ vadhūr imāṃ sameta paśyata | saubhāgyam asyai dattvā daurbhāgyena paretana ||
18.9.9
yā durhārdo yuvatayo yāś ceha jaratīr api | varco hy asyai saṃ dattā- -athāstaṃ vi paretana ||
18.9.10
rukmaprastaraṇaṃ vahyaṃ viśvā rūpāṇi bibhratam | ārohat sūryā sāvitrī bṛhate saubhagāya kam ||
18.10.1
ā roha talpaṃ sumanasyamānā- -iha prajāṃ janaya patye asmai | indrāṇīva subudhā budhyamānā jyotirugrā uṣasaḥ prati jāgaraḥ ||
18.10.2
devā agre ny apadyanta patnīṃ sam aspṛśanta tanvas tanūbhiḥ | sūryeva nāri viśvarūpā mahitvā prajāvatī patye śaṃ bhavāsi ||
18.10.3
ud īrṣvātaḥ pativatnī hy eṣā viśvāvasuṃ namasā gīrbhir īḍe | jāmim iccha pitṛṣadaṃ nyaktāṃ sa te bhāgo januṣā tasya viddhi ||
18.10.4
yā apsarasaḥ sadhamādaṃ madanty antarā havirdhānaṃ sūryaṃ ca | tās te janitram abhi tāḥ parehi namas te gandharva rtunā kṛṇomi ||
18.10.5
namo ghandharvasya manase namo bhāmāya cakṣuṣe ca kṛṇmaḥ | viśvāvaso namo brahmaṇā te kṛṇomy abhi jāyā apsarasaḥ parehi ||
18.10.6
rāyā vayaṃ sumanasaḥ syāma- -ud ito gandharvam āvīvṛtāma | agan sa devaḥ paramaṃ sadhastham aganma vayaṃ pratiranta āyuḥ ||
18.10.7
saṃ pitarāv ṛtviye sṛjethāṃ pitā mātā ca retaso bhavāthaḥ | maryo yoṣām adhi rohayaitāṃ prajāṃ kṛṇvāthām iha modamānau ||
18.10.8
ā vāṃ prajāṃ janayatu prajāpatir ahorātrābhyāṃ sam anaktv aryamā | adurmaṅgalī patilokam ā viśemaṃ śaṃ no bhava dvipade śaṃ catuṣpade ||
18.10.9
tāṃ pūṣañ chivatamām erayasva yasyāṃ bījaṃ manuṣyā vapanti | yā na ūrū uśatī viśrayāti yasyām uśantaḥ praharema śepaḥ ||
18.10.10
ā rohorum upa dhatsva hastaṃ pari ṣvajasva jāyāṃ sumanasyamānaḥ | prajāṃ kṛṇvāthām iha puṣyataṃ rayiṃ dīrghaṃ vām āyuḥ savitā kṛṇotu ||
18.11.1
yaṃ no dadur brahmabhāgaṃ vadhūyor vāso vadhvaś ca vastram | yuvaṃ brahmaṇe 'numanyamānau bṛhaspate sākam indraś ca dattam ||
18.11.2
devair dattaṃ vanunā sākam etad vādhūyaṃ vadhvo vāso asyāḥ | yo brahmaṇe cikituṣe dadāti sa id rakṣāṃsi talpyāni hanti ||
18.11.3
syonād yoner adhi budhyamānau hasāmudau mahasā modamānau | sugū suputrau sugṛhau tarātho jīvā uṣaso vibhātīḥ ||
18.11.4
navaṃ vasānaḥ surabhiḥ suvāsā udāgāṃ jīva uṣaso vibhātīḥ | āṇḍāt patatrīvāmukṣi viśvasmād enasas pari ||
18.11.5
śumbhanī dyāvāpṛthivī antisumne mahivrate | āpaḥ sapta sravantīs tā no muñcantv aṃhasaḥ ||
18.11.6
sūryāyai devebhyo mitrāya varuṇāya ca | ye bhūtasya pracetasas tebhyo 'ham akaraṃ namaḥ ||
18.11.7
ya ṛte cid abhiśriṣaḥ purā jatrubhya ātṛdaḥ | saṃdhātā saṃdhiṃ maghavā purūvasur niṣkartā vihṛtaṃ punaḥ ||
18.11.8
apāsmat tama ucchatu nīlaṃ piśaṅgam uta lohitaṃ yat | nirdahanīṃ pṛṣātakīm asmin tāṃ sthāṇāv adhy ā sṛjāmi ||
18.11.9
yāvatīḥ kṛtyā upavāsane yāvanto rājño varuṇasya pāśāḥ | vyṛddhayo yā asamṛddhayaś ca- -asmin tā sthāṇau prati muñcāmi sarvāḥ ||
18.11.10
ye antā yāvatīḥ sica otavo ye ca tantavaḥ | vāso yat patnībhir utaṃ tan mā syonam upa spṛṣāt ||
18.12.1
uśatīḥ kanyalā imāḥ pitṛlokāt patiṃ yatīḥ | ava dīkṣām asṛkṣata svāhā ||
18.12.2
bṛhaspatināvasṛṣṭāṃ viśve devā adhārayan | varco goṣu praviṣṭaṃ yat tenemāṃ saṃ sṛjāmasi ||
18.12.3
bṛhaspatināvasṛṣṭāṃ viśve devā adhārayan | tejo goṣu praviṣṭaṃ yat tenemāṃ saṃ sṛjāmasi ||
18.12.4
bṛhaspatināvasṛṣṭāṃ viśve devā adhārayan | payo goṣu praviṣṭaṃ yat tenemāṃ saṃ sṛjāmasi ||
18.12.5
bṛhaspatināvasṛṣṭāṃ viśve devā adhārayan | yaśo goṣu praviṣṭaṃ yat tenemāṃ saṃ sṛjāmasi ||
18.12.6
bṛhaspatināvasṛṣṭāṃ viśve devā adhārayan | bhago goṣu praviṣṭaṃ yat tenemāṃ saṃ sṛjāmasi ||
18.12.7
yad asau duhitā tava vikeśy arudad bahu rodena kṛṇvaty agham | agniṣ ṭvā tasmād enasaḥ savitā ca pra muñcatām ||
18.12.8
yad amī keśino janā gṛhe te samanartiṣū rodena kṛṇvanto 'gham | (…) ||
18.12.9
yaj jāmayo yad yuvatayo gṛhe te samanartiṣū rodena kṛṇvatīr agham | (…) ||
18.12.10
yad imau dampatī ubhau vivāhe agham āratū rodena kṛṇvantāv agham | (…) ||
18.13.1
yat te prajāyāṃ paśuṣu yad vā gṛheṣu niṣṭhitam aghakṛdbhir aghaṃ kṛtam | agniṣ ṭvā tasmād enasaḥ savitā ca pra muñcatām ||
18.13.2
iyaṃ nāry upa brūte pūlpāny āvapantikā | dīrghāyur astu me patir edhantāṃ pitaro mama ||
18.13.3
ihemāv indra saṃ nuda cakravākeva dampatī | prajāvantau svastakau dīrgham āyur vy aśnutām ||
18.13.4
yad āsandyām upadhāne yad vopavāsane kṛtam | vivāhe kṛtyāṃ yāṃ cakrur āsnāne tāṃ ni dadhmasi ||
18.13.5
yad duṣkṛtaṃ yac chamalaṃ vivāhe vahatau ca yat | tat saṃbhalasya kambale mṛjmahe duritaṃ vayam ||
18.13.6
saṃbhale malaṃ sādayitvā kambale duritaṃ vayam | abhūma yajñiyāḥ śuddhāḥ pra ṇa āyūṃṣi tāriṣan ||
18.13.7
yā me priyatamā tanūḥ sā me bibhāya vāsasaḥ | tasyāgre tvaṃ vanaspate nīviṃ kṛṇuṣva mā vayaṃ riśāma ||
18.13.8
kṛtrimaḥ kaṅkataḥ śatadan ya eṣaḥ | apāsyāḥ keśyaṃ malam apa śīrṣaṇyaṃ likhāt ||
18.13.9
aṅgādaṅgād yūyam asyā apa yakṣmaṃ ni dhattana | tan mā prāpat pṛthivīṃ mota devān divaṃ mā prāpan morv antarikṣam | apo mā prāpan malam etad agne yamaṃ mā prāpat pitṝṃś ca sarvān ||
18.13.10
saṃ tvā nahyāmi payasā pṛthivyāḥ saṃ tvā nahyāmi payasauṣadhīnām | saṃ tvā nahyāmi prajayā dhanena sā saṃnaddhā sanuhi vājam emam ||
18.14.1
amo 'ham asmi sā tvaṃ dyaur ahaṃ pṛthivī tvam | mano 'ham asmi vāk tvaṃ tāv iha saṃ bhavāva prajām ā janayāvahai ||
18.14.2
janīyanti no agravaḥ putrīyanti sudānavaḥ | ariṣṭāsaḥ sacemahi bṛhate vājasātaye ||
18.14.3
ye pitaro vadhūdarśā imaṃ vahatum āgaman | te asyai vadhvai saṃpatnyai prajāvac charma yacchantu ||
18.14.4
yedaṃ pūrvāgan raśanāyamānā prajām asyai draviṇaṃ ceha dattvā | tāṃ vahantv agatasyābhi panthāṃ virāḍ iyaṃ suprajā aty ajaiṣīt ||
18.14.5
pra budhyasva subudhā budhyamānā dīrghāyutvāya śataśāradāya | gṛhān prehi sumanasyamānā dīrghaṃ ta āyuḥ savitā kṛṇotu ||
18.14.6
vi te muñcāmi raśanāṃ vi raśmīn vi yoktrāṇi paricartanāni ca | ariṣṭāsmin jyotiṣi śivā gṛhapatau bhava ||
18.14.7
syonā bhava śvaśurebhyaḥ syonā patye gṛhebhyaḥ | syonāsyai sarvasyai viśe syonā puṣṭāyaiṣāṃ bhava ||
18.15.1
udehi vājin yo 'psv antar idaṃ rāṣṭraṃ pra viśa sūnṛtāvat | yo rohito viśvam idaṃ jajāna sa tvā rāṣṭrāya subhṛtaṃ pipartu ||
18.15.2
ud vāja āgan yo 'psv antar viśa ā roha tvadyonayo yāḥ | somaṃ dadhāno 'pa oṣadhīr gāś catuṣpado dvipada ā veśayeha ||
18.15.3
yūyam ugrā marutaḥ pṛśnimātara indreṇa yujā pramṛṇīta śatrūn | ā vo rohitaḥ śṛṇavat sudānavas triṣaptā marutaḥ svādusaṃmudaḥ ||
18.15.4
ruho ruroha rohita ā ruroha garbho janīnāṃ januṣām upastham | tābhiḥ saṃrabdho anv avindat ṣaḍ urvīr gātuṃ prapaśyann iha rāṣṭram āhāḥ ||
18.15.5
ā te rāṣṭram iha rohito 'hār mṛdho vy āsthad abhayaṃ te abhūt | tasmai te dyāvāpṛthivī revatībhiḥ kāmaṃ duhatām iha śakvarībhiḥ ||
18.15.6
rohito dyāvāpṛthivī jajāna taṃ tantuṃ parameṣṭhī tatāna | tatra śiśriye 'ja ekapād adṛṃhad dyāvāpṛthivī balena ||
18.15.7
rohito dyāvāpṛthivī adṛṃhat tena sva stabhitaṃ tena nākaḥ | tenāntarikṣaṃ vimitā rajaṃsi tena devā amṛtam anv avindan ||
18.15.8
vi rohito amṛśad viśvarūpaṃ samākṛṇvānaḥ praruho ruhaś ca | divaṃ rūḍhvā mahatā mahimnā saṃ te rāṣṭram anaktu payasā ghṛtena ||
18.15.9
yās te ruhaḥ praruho yās ta āruho yābhir āpṛṇāsi divam antarikṣam | tāsāṃ brahmaṇā payasā vāvṛdhāno viśi rāṣṭre jāgṛhi rohitasya ||
18.15.10
yās te viśas tapasaḥ saṃbabhūvur vatsaṃ gāyatrīm anu tā ihāguḥ | tās tvā viśantu manasā śivena saṃmātā vatso abhy eti rohitaḥ ||
18.16.1
ūrdhvo rohito adhi nāke asthād viśvā rūpāṇi janayan yuvā kaviḥ | tigmenāgnir jyotiṣā vi bhāti tṛtīye cakre rajasi priyāṇi ||
18.16.2
sahasraśṛṅgo vṛṣabho jātavedā ghṛtāhutaḥ somapṛṣṭhaḥ suvīraḥ | mā mā hāsīn nāthito net tvā jahāni gopoṣaṃ ca me vīrapoṣaṃ ca dhehi ||
18.16.3
rohito yajñasya janitā mukhaṃ ca rohitāya vācā śrotreṇa manasā juhomi | rohitaṃ devā yanti sumanasyamānāḥ sa mā rohaiḥ sāmityai rohayāti ||
18.16.4
rohito yajñaṃ vy adadhād viśvakarmaṇe tasmāt tejāṃsy upa memāny āguḥ | vocayaṃ te nābhiṃ bhuvanasyādhi majmani ||
18.16.5
ā tvā ruroha bṛhaty uta paṅktir ā kakud varcasā viśvavedaḥ | ā tvā rurohoṣṇihākṣaraṃ vaṣaṭkāra ā tvā ruroha rohito retasā saha ||
18.16.6
ayaṃ vaste garbhaṃ pṛthivyā divaṃ vaste 'yam antarikṣam | ayaṃ bradhnasya viṣṭapaḥ svar lokān sam ānaśe ||
18.16.7
vācaspate pṛthivī naḥ syonā syonā yonis talpā suśevā | ihaiva prāṇaḥ sakye no astu taṃ tvā parameṣṭhin pary agnir varcasā dadhātu ||
18.16.8
vācaspata ṛtavaḥ pañca vaiśvakarmaṇāḥ pari ye babhūvuḥ | (…) (…) pari rohito varcasā dadhātu ||
18.16.9
vācaspate saumanasaṃ manaś ca goṣṭhe no gā ramaya yoniṣu prajām | ihaiva prāṇaḥ sakhye no astu taṃ tvā parameṣṭhin pary ahaṃ varcasā dadhāmi ||
18.16.10
pari tvā dhāt savitā devo agnir varcasā mitrāvaruṇāv abhi tvā | sarvā arātīr apakrāmann udehi- -idaṃ rāṣṭraṃ kṛṇuhi sūnṛtāvat ||
18.17.1
yaṃ tvā pṛṣatī rathe pṛṣṭir vahati rohitaḥ | śubhā yāsi riṇann apaḥ | tenemaṃ brahmaṇaspate rohaṃ rohayottamam ||
18.17.2
anuvratā rohiṇī rohitasya sūriḥ suparṇā bṛhatī suvarcāḥ | tayā vājān viśvarūpāṃ jayema tayā viśyāḥ pṛtanā abhi ṣyāma ||
18.17.3
idaṃ sado rohiṇī rohitasya- -asau panthāḥ pṛṣatī yena yāti | tāṃ gandharvāḥ kaśyapā un nayanti tāṃ rakṣanti kavayo 'pramādam ||
18.17.4
sūryasyāśvā harayaḥ ketumantaḥ sadā vahanty amṛtāḥ sukhaṃ ratham | ghṛtapāvā rohito bhrājamāno divaṃ devaḥ pṛṣatīm ā viveṣa ||
18.17.5
yo rohito vṛṣabhas tigmaśṛṅgaḥ pary agniṃ pari sūryaṃ babhūva | yo viṣṭabhnāti pṛthivīṃ divaṃ ca tasmād devā adhi sṛṣṭīḥ sṛjante ||
18.17.6
rohito divam āruhan mahatas pary arṇavāt | sarvā ruroha rohito ruhaḥ ||
18.17.7
vi mimīṣva payasvatī ghṛtācīṃ devānāṃ dhenur anapaspṛg eṣā | indraḥ somaṃ pibatu kṣemo astv agniḥ pra stautu vi mṛdho nudasva ||
18.17.8
samiddho agniḥ samidhāno ghṛtavṛddho ghṛtāhutaḥ | abhīṣāḍ viśvāṣāḍ agniḥ sapatnān hantu ye mama ||
18.17.9
hantv enān pra dahatv agnir yo naḥ pṛtanyati | kravyādāgninā vayaṃ sapatnān pra dahāmasi ||
18.17.10
agne sapatnam adharaṃ pādayāsmad vyathayā sajātam utpipānaṃ bṛhaspate | indrāgnī mitrāvaruṇāv adhare padyantām apratimanyūyamānāḥ ||
18.18.1
avācīnān ava jahi- -indra vajreṇa bāhumān | adhā sapatnān mamakān agnes tejobhir ā dade ||
18.18.2
udyan tvaṃ deva sūrya sapatnān me +'dharān kṛṇu | avainān aśmanā jahi te yantv adhamaṃ tamaḥ ||
18.18.3
vatso virājo vṛṣabho matīnām ā ruroha śukrapṛṣṭho 'ntarikṣam | ghṛteṇārkam abhy arcanti vatsaṃ brahma santaṃ brahmaṇā vardhayantu ||
18.18.4
divaṃ ca roha pṛthivīṃ ca roha rāṣṭraṃ ca roha draviṇaṃ ca roha | prajāṃ ca rohāmṛtaṃ ca roha rohitena tanvaṃ saṃ spṛśasva ||
18.18.5
ye devā rāṣṭrabhṛto 'bhito yanti sūryam | tebhiṣ ṭe rohitaḥ saṃvidāno rāṣṭraṃ dadhātu sumanasyamānaḥ ||
18.18.6
ut tvā yajñā brahmapūtā vahanty adhvagato harayas tvā vahanti | tiraḥ samudram ati rocase 'rṇavam ||
18.18.7
rohite dyāvāpṛthivī adhi śrite vasujiti gojiti saṃjiti saṃdhanājiti | sahasraṃ yasya draviṇāni sapta ca voceyaṃ te nābhiṃ bhuvanasyādhi majmani ||
18.18.8
yaśā yāsi pradiśo diśo 'nu yaśāḥ paśūnām uta carṣaṇīnām | yaśāḥ pṛthivyā adityā upasthe 'ham asmi saviteva cāruḥ ||
18.18.9
amutra sann iha vettha- -iha san tāni paśyati | itaḥ paśyanti rocanaṃ divi sūryaṃ vipaścitam ||
18.18.10
devo devam arcayaty antaś caraty arṇave | samānam agnim indhate taṃ viduḥ kavayaḥ pare ||
18.19.2
ekapadī dvipadī sā catuṣpady aṣṭāpadī navapadī babhūvuṣī | sahasrākṣarā bhuvanasya paṅktis tyasyāḥ samudrā adhi vi kṣaranti ||
18.19.3
ārohan dyām amṛtaḥ prāva me vaca ut tvā yajñā brahmapūtā vahanti | ghṛtaṃ pibantaṃ harayas tvā vahanti ||
18.19.4
veda tat te amartti yat ta ākramaṇaṃ divi | yat te sadhasthaṃ parame vyoman ||
18.19.5
sūryo dyāṃ sūryaḥ pṛthivīṃ sūrya āpo 'ti paśyati | sūryo bhūtasyaikaṃ cakṣur ā ruroha divaṃ mahīm ||
18.19.6
urvīr āsan paridhayo vedir bhūmir akalpata | tatraitāv agnī ādhatta himaṃ ghraṃsaṃ ca rohitaḥ ||
18.19.7
himaṃ ghraṃsaṃ cādhāya yūpān kṛtvā parvatān | varṣājyāv agnī ījāte rohitasya svarvidaḥ ||
18.19.8
svarvido rohitasya brahmaṇāgniḥ samāhitaḥ | tasmād ghraṃsas tasmād dhimas tasmād yajño ajāyata ||
18.19.9
brahmaṇāgniḥ saṃidhāno brahmavṛddho brahmahutaḥ | brahmeddhāv agnī ījāte rohitasya svarvidaḥ ||
18.19.10
apsv anyaḥ samāhitaḥ satye anyaḥ samāhitaḥ | (…) ||
18.19.11
yaṃ vātaḥ pariśumbhati yam indro brahmaṇaspatiḥ | brahmeddhāv agnī ījāte rohitasya svarvidaḥ ||
18.20.1
vediṃ bhūmiṃ kalpayitvā divaṃ kṛtvā dakṣiṇām | ghraṃsaṃ tad agniṃ kṛtvā cakāra viśvam ātmanvad varṣeṇājyena rohitaḥ ||
18.20.2
varṣam ājyaṃ ghraṃso agnir vedir bhūmir akalpata | tatraitān parvatām̐ agnir gīrbhir ūrdhvām̐ akalpayat ||
18.20.3
gīrbhir ūrdhvān kalpayitvā rohito bhūmim abravīt | tvad idaṃ sarvaṃ jāyatāṃ yad bhūtaṃ yac ca bhāvyam ||
18.20.4
sa yajñaḥ prathamo bhūto bhavyo ajāyata | tasmād dha yajña idaṃ sarvaṃ yat kiṃ cedaṃ virocate rohitena rṣiṇābhṛtam ||
18.20.5
ud asya ketavo divi śukrā bhrājanta īrate | ādityasya nṛcakṣaso mahivratasya mīduṣaḥ ||
18.20.6
diśāṃ prajñānaṃ svarayantam arciṣā supakṣam āśuṃ patayantam arṇave | stavāma sūryaṃ bhuvanasya gopāṃ yo raśmibhir diśa ābhāti sarvāḥ ||
18.20.7
yat prāṅ pratyaṅ svadhayā yāsi śībhaṃ nānārūpe ahanī karṣi māyayā | tad āditya mahi tat te mahi śravo yad eko viśvaṃ pari bhūma jāyase ||
18.20.8
vipaścitaṃ taraṇiṃ bhrājamānaṃ vahanti yaṃ haritaḥ sapta bahvīḥ | stutād yam atrir divam unnināya taṃ tvā paśyema pariyantam ājim ||
18.20.9
mā tvā dabhan pariyantam ājiṃ sugena durgam ati yāhi śībham | divaṃ ca sūrya pṛthivīṃ ca devīm ahorātre vimimāno yad eṣi ||
18.20.10
svasti te sūrya carase rathāya yenobhāv antau pariyāsi sadyaḥ | yaṃ te vahanti harito vahiṣṭhās tam ā roha sukham āśvaśvam ||
18.21.1
sukhaṃ sūrya ratham aṃśumantaṃ syonaṃ suvahnim adhi tiṣṭha vājinam | yaṃ te vahanti harito vahiṣṭhāḥ śatam aśvā yadi vā sapta bahvīḥ ||
18.21.2
sapta sūryo harito yātave rathe hiraṇyatvacaso bṛhatīr ayukta | amoci śukro rajasaḥ parastād vidhūya devas tamo divam āruhat ||
18.21.3
ut ketunā bṛhatā devā āgann apāvṛk tamo 'bhi jyotir aśrait | divyaḥ suparṇa sthavīro vy akhyad adityāḥ putro bhuvanāni viśvā ||
18.21.4
udyan raśmīn ā tanuṣe prajāḥ sarvā vi paśyati | ubhā samudrau kratunā vi bhāsi sarvāṃ lokān paribhūr bhrājamānaḥ ||
18.21.5
pūrvāparaṃ carato māyayaitau śiśū kundānā pari yāto arṇavam | viśvāny anyo bhuvanābhi vaste hairaṇyair anyaṃ harito vahanti ||
18.21.6
divi tvātrir dhārayat sūryā māsāya kartave | sa eṣi sudhṛtas tapan svar bhūtāvacākaśat ||
18.21.7
ubhāv antau sam arṣati vatsaḥ saṃmātarāv iva | nanv etad itaḥ purā brahma devā amī viduḥ ||
18.21.8
yat samudram anu śritaṃ tat siṣāsati sūryaḥ | adhvāsya vitato mahān pūrvaś cāparaś ca yaḥ ||
18.21.9
taṃ sam āpnoti jūtibhis tasmān nāpa cikitsati | tenāmṛtasya bhakṣaṃ devānāṃ nāva rundhate ||
18.21.10
ud u tyaṃ jātavedasaṃ devaṃ vahanti ketavaḥ | dṛśe viśvāya sūryam ||
18.22.1
apa tye tāyavo yathā nakṣatrā yanty aktubhiḥ | sūrāya viśvacakṣase ||
18.22.2
adṛśram asya ketavo vi raśmayo janām̐ anu | bhrājanto agnayo yathā ||
18.22.3
taraṇir viśvadarśato jyotiṣkṛd asi sūrya | viśvam ā bhāsi rocanaḥ ||
18.22.4
pratyaṅ devānāṃ viśaḥ pratyaṅṅ ud eṣi mānuṣīḥ | pratyaṅ viśvaṃ svar dṛśe ||
18.22.5
yenā pāvaka cakṣuṣā bhuraṇyantaṃ janām̐ anu | tvaṃ varuṇa paśyasi ||
18.22.6
vi dyām eṣi rajas pṛthv ahar mimāno aktubhiḥ | paśyan janmāni sūrya ||
18.22.7
sapta tvā harito rathe vahanti deva sūrya | śociṣkeśaṃ vicakṣaṇam ||
18.22.8
ayukta sapta śundhyuvaḥ sūro rathasya naptyaḥ | tabhir yāti svayuktibhiḥ ||
18.22.9
abhi mā varcasā giraḥ siñcantīr ā caraṇyatha | abhi vatsaṃ na dhenavaḥ ||
18.22.10
tā arṣanti śubhriyaḥ pṛñcatīr varcasā priyaḥ | jātaṃ jātrīr yathā hṛdā ||
18.23.1
vajrāyeva sāddhiyaḥ kīrtiṃ śremāṇam ā vahān | mahyam āyur ghṛtapriyaḥ ||
18.23.2
rohito divam ākramīt tapasā tapasvī | sa yonim aiti sa u jāyate punaḥ sa devānām adhipatir babhūva ||
18.23.3
yo viśvacarṣaṇir uta viśvatomukho viśvataspāṇir utaviśvataspṛdhaḥ | saṃ bāhubhyāṃ bharati saṃ patatrair dyāvāpṛthivī janayan deva ekaḥ ||
18.23.4
ekapād dvipado bhūyo vi cakrame dvipāt tripādam abhy eti paścāt | tripād dha ṣaṭpado bhūyo vi cakrame ta ekapadas tanvāṃ sam āsate ||
18.23.5
atandro yāsyan harito yad āsthā divi rūpaṃ kṛṇuṣe rocamānaḥ | ketumām̐ udyan sahamāno rajāṃsi viśvā āditya pravato vi bhāsi ||
18.23.6
baṇ mahām̐ asi sūrya baḍ āditya mahām̐ asi | mahāṃs te mahato mahimā tvam āditya mahām̐ asi ||
18.23.7
rocase divi rocase antarikṣe pataṅga pṛthivyāṃ rocase rocase apsv antaḥ | ubhā samudrau rucyā vy āpitha devo devāsi mahiṣaḥ svarvit ||
18.23.8
arvāk parastād viyato vyadhva āśur vipaścit patayan pataṅgaḥ | viṣṇur vicittaḥ śavasādhitiṣṭhan pra ketunā sahate viśvam ejat ||
18.23.9
tigmo vibhrājan tanvaḥ śiśāno 'raṃgamāsaḥ pravato rarāṇaḥ | jyotiṣmān pakṣī mahiṣo vayodhā viśvā āsthāt pradiśaḥ kalpamānaḥ ||
18.23.10
citraś cikitvān mahiṣaḥ suparṇa ārocayan rodasī antarikṣam | ahorātre pari sūryaṃ vasāne prāsya viśvā tirato vīryāṇi ||
18.24.1
citraṃ devānāṃ ketur anīkaṃ jyotiṣmān pradiśaḥ sūrya udyan | divākaro ati dyumnais tamāṃsi viśvātārīd duritāni śukraḥ ||
18.24.2
citraṃ devānām ud agād anīkaṃ cakṣur mitrasya varuṇasyāgneḥ | āprā dyāvāpṛthivī antarikṣaṃ sūrya ātmā jagatas tasthuṣaś ca ||
18.24.3
uccā patantam aruṇaṃ suparṇaṃ madhye divas taraṇiṃ bhrājamāṇam | paśyema tvā savitāraṃ yam āhur ajasraṃ jyotir yad avindad atriḥ ||
18.24.4
divas pṛṣṭhe dhāvamānaṃ suparṇam adityāḥ putraṃ nāthakāma upa yāmi bhītaḥ | sa naḥ sūrya pra tira dīrgham āyur mā riṣāma sumatau te syāma ||
18.24.5
ahorātrāṇi vidadhat kṛṇvāṇaḥ pārthivaṃ rajaḥ | navaṃnavaṃ sakhībhavaṃ kṛṇuṣe deva sūrya ||
18.24.6
sahasrāhṇyaṃ viyatāv asya pakṣau harer haṃsasya pacataḥ svargam | sa viśvān devān urasy upadadya saṃpaśyan yāti bhuvanāni viśvā ||
18.24.7
rohito loko abhavad rohito 'gre prajāpatiḥ | rohito yajñānāṃ mukhaṃ rohito jyotir ucyate ||
18.24.8
rohito bhūto abhavad rohito bhavyam ābharat | rohito yajñānāṃ mukhaṃ rohitaḥ svar ā bharat ||
18.24.9
rohitaḥ kālo abhavad rohito 'ty atapad divam | rohito raśmibhir bhūmiṃ samudram anu saṃ carāt ||
18.24.10
sarvā diśaḥ saṃ carati rohito adhipatir divaḥ | divaṃ samudram ād bhūmiṃ sarvān lokān vi rakṣatu ||
18.25.1
bibharty aṃśuṃ prati muñcate srajam ud ūhate raśmīn aṃśuṃ bṛhantam | divākaraḥ paśyati yat parāt paraṃ prāhṇā pra varṣmaṇā viśvam aprāṅ hiraṇyayo haritaḥ ketur udyan ||
18.25.2
ārohañ chukro bṛhatīr atandro martyaḥ kṛṇute vīryāṇi | divyaḥ suparṇo mahiṣo vātaraṃhā yat sarvān lokām̐ abhi yad vibhāti ||
18.25.3
abhy anyad eti pary anyad vasāno 'horātrābhyāṃ mahiṣaḥ kalpamānaḥ | sūryaṃ vayaṃ rajasi kṣiyantaṃ gātuvidaṃ havāmahe nāthakāmāḥ ||
18.25.4
pṛthivīpro mahiṣo nādhamānasya gātur adabdhacakṣuḥ pari sarvaṃ babhūva | viśvaṃ saṃpaśyan suvidatro yajatraḥ śivayā nas tanvā śarma yacchāt ||
18.25.5
pary asya mahimā pṛthivīṃ samudraṃ jyotiṣā vibhrājan pari dyām antarikṣam | ahorātrābhyāṃ saha saṃvidāna upā na āyuḥ pra tirād ariṣṭam ||
18.25.6
abodhy agniḥ samidhā janānāṃ prati dhenum ivāyatīm uṣāsam | yahvā iva pra vayām ujjihānāḥ pra bhānavaḥ sisrate nākam accha ||
18.25.7
kumāraṃ mātā yuvatir garbham antar guhā bibharti na dadāti pitre | anīkam asya na minaj janāsaḥ puraḥ paśyanti nihitam aratau ||
18.25.8
tam etaṃ tvaṃ yuvate kumāraṃ tveṣī bibharṣi mahiṣī jajāna | urvīr hi garbhaḥ śarado vavardha- -apaśyaṃ jātaṃ yam asūta mātā ||
18.25.9
yasya tisro vartana ekadhā sato yasmai baliṃ devajanā haranti | tasyāsau dyauḥ pṛthivy antarikṣaṃ guhā tiṣṭhanti vasunā samaktāḥ ||
18.25.10
nava divo devajanena guptā navāntarikṣāṇi nava bhūmaya imāḥ | yasminn idaṃ sarvam otaṃ protaṃ yasmād anyan na paraṃ kiṃ canāsti ||
18.26.1
na tasmāt pūrvaṃ na paraṃ nv asti na bhūtaṃ nota bhavyaṃ yad āsīt | sahasrapād ekamūrdhā dvyātmā sa evedam ā varīvarti bhūtam ||
18.26.2
ekaikaṃ ye apatan suparṇāḥ somaṃ dipsanto 'hyā nibāḍhāḥ | kas teṣāṃ veda pitaraṃ mātaraṃ ca ko nidānaṃ ka ātmānam eṣām ||
18.26.3
yebhir vāta iṣitaḥ pravāti ye dadante pañca diśaḥ sadhrīcīḥ | ya āhutim atyamanyanta devā apāṃ netāraḥ katame ta āsan ||
18.26.4
imām eṣāṃ pṛthivīṃ vasta eko antarikṣaṃ pary eko babhūva | divam eṣāṃ dadate yo vidhartā sarvā diśo rakṣaty eka eṣām ||
18.27.1
vrātyo vāvedam agra āsīd vīyamāna eva sa prajāpatiṃ sam airayat ||
18.27.2
sa prajāpatir ātmani suparṇam apaśyat ||
18.27.3
tad ekam abhavat tal lalāmam abhavat tan mahad abhavat taj jyeṣṭham abhavat tat tapo 'bhavat tat satyam abhavat tad brahmābhavat tena prājāyata ||
18.27.4
so 'vardhata sa mahān abhavat sa mahādevo 'bhavat sa īśāno 'bhavat sa devānām īśān agacchat sa devānām ekavratyo 'bhavat ||
18.27.5
sa dhenur ādhatta tad indradhanur abhavat ||
18.27.6
nīlam asyodaraṃ lohiny asya pṛṣṭiḥ ||
18.27.7
nīlenāpriyaṃ bhrātṛvyaṃ prorṇoti lohitena dviṣantaṃ vidhyatīti brahmavādino vadanti ||
18.28.1
sa prācīṃ diśam anu vy acalat | taṃ bṛhac ca rathantaraṃ ca viśve ca devā ādityāś cānu vy acalan | bṛhataś ca vai sa rathantarasya ca viśveṣāṃ ca devānām ādityānāṃ ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda | bṛhate ca vai sa rathantarāya ca viśvebhyaś ca devebhya ādityebhyaś ca- -ā vṛścate ya evaṃ vidvāṃsaṃ vrātyam upavadati ||
18.28.2
tasya prācyāṃ diśi | śraddhā pūṃścalī mitro māgadho vijñānaṃ vāso 'har uṣṇīṣaṃ rātrī keśā haritau pravartau kalmalir maṇiḥ | bhūtaṃ ca bhavyaṃ ca pariṣkandau mano vipathaṃ mātariśvā pavamānaś ca vipathavāhau vātaḥ sārathī reṣmā pratodaḥ kīrtiś ca yaśaś ca puraḥsarāv ainaṃ kīrtir gacchaty ainaṃ yaśo gacchati ya evaṃ veda ||
18.28.3
sa dakṣiṇāṃ diśam anu vy acalat | taṃ yajñāyāyajñiyaṃ ca vāmadevyaṃ ca yajñaś ca paśavaś cānu vy acalan | yajñāyāyajñiyasya ca vai sa vāmadevyasya ca yajñasya ca paśunāṃ ca (…) | yajñāyāyajñiyāya ca vai sa vāmadevyāya ca yajñāya ca paśubhyaś ca (…) ||
18.28.4
tasya dakṣiṇāyāṃ diśi | ūṣāḥ pūṃścalī mantro māgadho (…) | aho rātrī ca pariṣkandau (…) ||
18.28.5
sa pratīcīṃ diśaṃ (anu vy acalat) | taṃ vairūpaṃ ca vairājaṃ ca varuṇaś ca rājā paścānu vy acalan | vairūpasya ca vai sa vairājasya ca varuṇasya ca rājño apāṃ ca (…) | vairūpāya ca vai sa vairājāya ca varuṇāya ca rājñedbhyaś ca (…) ||
18.28.6
tasya pratīcyāṃ diśi | irāḥ puṃścalī haso māgadho (…) | paurṇamāsī cāmāvāsyā ca pariṣkandau (…) ||
18.28.7
sa udīcīṃ diśam anu vy acalat | taṃ śyaitaṃ ca naudhasaṃ ca somaś ca rājā sapta ṛṣayaś cānu vy acalan | śyaitasya ca vai sa naudhasasya ca somasya ca rājñaḥ sapta ṛṣīnāṃ ca priyaṃ dhāma bhavati ya (evaṃ veda) | śyaitāya ca vai sa naudhāsāya ca somāya ca rājñaḥ sapta ṛṣibhyaś cā vṛścate ya evaṃ vidvāṃsaṃ vrātyam upavadati ||
18.28.8
tasyodīcyāṃ diśi | vidyut puṃścalī stanayitnur māgadho vijñānaṃ vāso 'har uṣṇīṣaṃ rātrī keśā haritau pravartau kalmalir maṇiḥ | śrutaṃ ca viśrutaṃ ca pariṣkandau mano vipathaṃ mātariśvā ca pavamānaś ca vipathavāhau vātaḥ sārathī reṣmā pratodaḥ kīrtiś ca yaśaś ca puraḥsarāv ainaṃ kīrtir gacchaty ainaṃ yaśo gacchati ya (evaṃ veda) ||
18.29.1
sa saṃvatsaram ūrdhvo 'tiṣṭhat taṃ devā abruvan vrātya kiṃ nu tiṣṭhasīti | so 'bravīd āsandīṃ me saṃ bharantv iti tasmā āsandīṃ sam abharan | tasyā vasantaś ca grīṣmaś ca pūrvau pādav āstāṃ varṣāś ca śarac cāparau | taṃ bṛhac ca rathantaraṃ cānūcye āstāṃ yajñāyajñiyaṃ ca vāmadevyaṃ ca tiraśce | ṛcaḥ prāñcas tantavo yajūṃṣi tīryañcaḥ | veda āstaro brahmopa barhaṇaṃ sāmāsīda udgītho 'paśrayantām asīdat | tasya saṃkalpāḥ prahāsyā āsan devajanāḥ pariṣkandā apsarasaḥ patnīr viśvāni bhūtāny upasadaḥ | ainaṃ viśvāni bhūtāni gacchanti priyo viśveṣāṃ bhūtānāṃ bhavati ya evaṃ veda ||
18.30.1
tasmai prācyā diśaḥ | vāsantau māsau goptārāv akurvan bṛhac ca rathantaraṃ cānuṣṭhātārau | vāsantāv enaṃ māsau prācyā diśo gopāyato bṛhac ca rathantaraṃ cānutiṣṭhato ya (evaṃ veda) ||
18.30.2
tasmai dakṣiṇāyā diśaḥ | graiṣmau māsau goptārāv akurvan yajñāyajñiyaṃ ca vāmadevyaṃ cānuṣṭhātārau | graiṣmāv enaṃ māsau dakṣiṇāyā diśo gopāyato yajñāyajñiyaṃ ca vāmadevyaṃ cā(nu …) ||
18.30.3
tasmai pratīcyā diśaḥ | vārṣikau māsau goptārāv akurvan vairūpaṃ ca vairājaṃ cānuṣṭhātārau | vārṣikāv enaṃ māsau pratīcyā diśo gopāyato vairūpaṃ ca vairājaṃ cā(nu …) ||
18.30.4
tasmā udīcyā diśaḥ | śaradau māsau goptārāv akurvañ chyaitaṃ ca naudhasaṃ cānuṣṭātārau | śāradāvenaṃ māsā udīcyā diśo gopāyataḥ śyaitaṃ ca naidhasaṃ cā(nu …) ||
18.30.5
tasmai dhruvāyā diśaḥ | haimanau māsau goptārāv akurvan bhūmiṃ cāgniṃ cānuṣṭhātārau | haimanāv enaṃ māsau dhruvāyā diśo gopāyato bhūmiś cāgniś ca(nu …) ||
18.30.6
tasmā ūrdhvāyā diśaḥ | śaiśirau māsau goptārāv akurvan divaṃ cādityaṃ cānuṣṭhātārau | śaiśirāv enaṃ māsā ūrdhvāyā diśo gopāyato dyauś cādityaścānu tiṣṭhato ya evaṃ veda ||
18.31.1
tasmai prācīnād antardeśād bhavam iṣvāsam anuṣṭhātāram akurvan | bhava enam iṣvāsaḥ prācīnād antardeśād anuṣṭhātā(nu tiṣṭhati ya evaṃ veda) ||
18.31.2
tasmai dakṣiṇāyād antardaśāc charvam iṣvāsam (anuṣṭhātāram akurvan) | śarva enam iṣvāso dakṣiṇād antardeśād (…) ||
18.31.3
tasmai pratīcīnād antardeśād rudram iṣvāsam (anuṣṭhātāram akurvan) | rudra enam iṣvāsaḥ pratīcīnād antardeśād (…) ||
18.31.4
tasmā udīcīnād antardeśāt paśupatim iṣvāsam (anuṣṭhātāram akurvan) | paśupatir enam iṣvāsa udīcīnād antardeśād (…) ||
18.31.5
tasmai dhruvād antardeśād ugraṃ devam iṣvāsam (anuṣṭhātāram akurvan) | ugra enaṃ deva iṣvāso dhruvād antardeśād (…) ||
18.31.6
tasmā ūrdhvād antardeśān mahādevam iṣvāsam (anuṣṭhātāram akurvan) | mahādeva enam iṣvāsa ūrdhvād antardeśād anuṣṭhātā (…) ||
18.31.7
tasmai sarvebhyo 'ntardeśebhya īśānam iṣvāsam anuṣṭhātāram akurvan | īśāna enam iṣvāsaḥ sarvebhyo 'ntardeśebhyo 'nuṣṭhātānu tiṣṭhati ya (evaṃ veda) ||
18.32.1
sa dhruvān diśam anu vy acalat | taṃ bhūmiś cāgniś cauṣadhayaś ca vanaspatayaś ca vīrudhaś ca vānaspatyāś cānu vy acalan | bhūmeś ca vai so 'gneś cauṣadhīnāṃ ca vanaspatināṃ ca vīrudhāṃ ca vānaspatyānāṃ ca priyaṃ dhāma bhavati ya (evaṃ veda) | bhūmaye ca vai so 'gnaye cauṣadhibhyaś ca vanaspatibhyaś ca vīrudbhyaś ca vānaspatyebhyaś cā vṛścate ya evaṃ vidvāṃsaṃ vrātyam upavadati ||
18.32.2
sa ūrdhvāṃ diśam (anu vy acalat) | tam ṛtaṃ ca satyaṃ ca sūryaś ca candramāś cānu vy acalan | ṛtasya ca vai sa satyasya ca sūryasya ca candramāsaś ca (…) | ṛtāya ca vai sa satyāya ca sūryāya ca candramāse ca (…) ||
18.32.3
sa bṛhatīṃ diśaṃ (anu vy acalat) | tam ṛcaś ca sāmāni ca yajūṃṣi ca brahma cānu vy acalan | ṛcāṃ ca vai sa sāmnāṃ ca yajuṣāṃ ca brahmaṇaś ca (priyaṃ dhāma …) | ṛgbhyaś ca vai sa sāmabhyaś ca yajurbhyaś ca brahmaṇe ca (…) ||
18.32.4
sa uttamāṃ diśaṃ (anu vy acalat) | tam itihāsaś ca purāṇaṃ ca gāthāś ca nārāśaṃsīścānu vy acalan | itihāsasya ca vai sa purāṇasya ca gāthānāṃ ca nārāśaṃsīnāṃ ca (priyaṃ …) | itihāsāya ca vai sa purāṇāya ca gāthābhyaś ca nārāśaṃsībhyaś ca (…) ||
18.32.5
sa paramāṃ diśam anu vy acalat | tam ṛtavaś cārtavāś ca lokāś ca laukyāś cānu vy acalan | ṛtūnāṃ ca vai sa ārtavānāṃ ca lokānāṃ ca laukyānāṃ ca priyaṃ (dhāma …) | ṛtubhyaś ca vai sa ārtavebhyaś ca lokebhyaś ca laukyaibhyaś cā vṛścate (ya …) ||
18.32.6
sokadrīcīṃ diśam anu vy acalat tato nāvartsyannamanyata | taṃ virāḍ anu vy acalat sarve ca devāḥ sarvāś ca devatāḥ | virāje ca vai sa sarveṣāṃ devānāṃ sarvāsāṃ ca devatānāṃ ca priyaṃ (…) | virāje ca vai sa sarvebhyaś ca devebhyaḥ sarvābhyaś ca devatābhya ā vṛścate (ya …) ||
18.32.7
so 'nādiṣṭāṃ diśam anu vy acalat tato nāvartsyannamanyata | taṃ dakṣiṇāgniś ca gārhapatyaś cāhavanīyaś ca yajñaś ca yajamānaś cānu vy acalan | dakṣiṇāgneś ca vai sa gārhapatyasya cāhavanīyasya yajñasya yajamānasya ca priyaṃ (dhāma …) | dakṣiṇāgnaye ca vai sa gārhapatyāya cāhavanīyāya ca yajñāya ca yajamanāya cā vṛścate (ya …) ||
18.32.8
so 'ntardeśān anu vy acalat | taṃ ditiś caditiś ceḍā cendraṇī cānu vy acalan | diteś ca vai so 'diteś ceḍāyāś cendrāṇyāś ca (priyaṃ …) | ditaye ca vai so 'ditaye ceḍāyai cendrānyai cā (vṛścate …) ||
18.32.9
sa diśo 'nu vy acalat | taṃ prajāpatiś ca parameṣṭhī ca pitā ca pitāmahaś cānu vy acalan | prajāpateś ca vai sa parameṣṭhinaś ca pituś ca pitāmahasya ca priyaṃ dhāma bhavati ya (evaṃ …) | prajāpataye ca vai sa parameṣṭhine ca pitre ca pitāmahāya cā vṛścate ya evaṃ vidvāṃsaṃ vrātyam upavadati ||
18.33.1
sa mahimā sadrur bhūtvāntaṃ bhūmyā agacchat samudro 'bhavat | taṃ prajāpatiś ca parameṣṭhī cāpaś ca śraddhā ca varṣaṃ ca bhūtvānu vy avartanta | taṃ yajñaś ca lokaś cānnaṃ cānnādyaṃ ca bhūtvābhi pary ā vartanta | ainam āpo gacchanty ainaṃ varṣaṃ gacchaty ainaṃ śraddhā gacchaty ainaṃ dīkṣā gacchaty ainaṃ yajño gacchaty ainaṃ loko gacchaty ainam annaṃ gacchaty ainam annādyaṃ gacchati ya (evaṃ veda) ||
18.34.1
so 'rajyata tasmād rajyamānād rājanyo ajāyata | sa viśaḥ sabandhūn annaṃ cānnādyaṃ cābhy ud atiṣṭhata | viśāṃ ca vai sa sabandhūnāṃ cānnasya cānnādyasya ca priyaṃ dhāma bhavati ya (evaṃ veda) | viḍbhyaś ca vai sa sabandhubhyaś cānnāya cānnādyāya cā vṛścate ya evaṃ vidvāṃsaṃ vrātyam upavadati ||
18.35.1
sa viśo 'nu vy acalat | taṃ sabhā ca samitiś ca senā ca surā cānu vy acalan | sabhāyāś ca vai sa samiteś ca senāyāś ca sūrāyāś ca sa priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda | sabhāyai ca vai sa samitaye ca senāyai ca surāyai cā vṛścate ya evaṃ vidvāṃsaṃ vrātyam upavadati ||
18.36.1
yasyaivaṃ vidvān vrātyo rājño 'tithir gṛham āgacchet | śreyāṃsam enam ātmano mānayet tathā rāṣṭrāya nā vṛścate tathā kṣatrāya nā vṛścate tathā brahmaṇe nā vṛścate | tato vai brahma ca kṣatraṃ cod atiṣṭhatāṃ te abrūtāṃ kaṃ pra viśāveti | te prajāpatir abravīd bṛhaspatim eva brahma prāviśad indraṃ kṣatram iti | tato vai bṛhaspatim eva brahma prāviśad indraṃ kṣatram | iyaṃ vāva bhūmir bṛhaspatir asau dyaur indraḥ | ayaṃ vāvāgnir brahmāsāv ādityaḥ kṣatram | ainaṃ kṣatraṃ gacchatīndrayāvī bhavati ya ādityaṃ kṣatraṃ divam indraṃ veda | ainaṃ brahma gacchati brāhmaṇavarcasī bhavati yo 'gniṃ brahma bṛhaspatiṃ bhūmiṃ veda ||
18.37.1
yasyoddhṛteṣv agniṣv ahute agnihotra evaṃ vidvān vrātyo 'tithiḥ | svayam enam abhyudetya brūyād vrātya kvāvātsīr iti vrātyo dakam iti vrātya tarpayantv iti ||
18.37.2
yad āha vrātya kvāvātsīr iti patha eva tena devayānān ava rundhe | (yad āha) vrātyodakam ity apa eva tenāva rundhe | yad āha vrātya tarpayantv iti prāṇam eva tena varṣāyāṃ saṃ kṛṇute ||
18.37.3
purāgnihotrasya havanād upāṃśu kṛṇvīta | vrātya yathā te priyaṃ tathāstv iti vrātya yathā te nikāmas tathāstv iti vrātya yathā te vaśastathāstv iti ||
18.37.4
yad āha vrātya yathā te priyaṃ tathāstv iti priyam eva tenāva rundhe priye priyasya bhavaty ainaṃ priyaṃ gacchati ya evaṃ veda ||
18.37.5
(yadāha vrātya yathā) te nikāmas tathāstv iti nikāmam eva tenāva rundhe nikāme nikāmam asya bhavaty ainaṃ nikāmo gacchati (ya evaṃ veda) | yad āha vrātya yathā te vaśas tathāstv iti vaśam eva tenāva rundhe vaśī vaśasya bhavaty ainaṃ vaśo gacchati ya evaṃ veda ||
18.38.1
yasyādhiśrite agnihotra evaṃ vidvān vrātyo 'tithir gṛham āgacchet | svayam enam abhyudetya brūyād vrātyāti sṛja hoṣyāmīti | ati ca sṛjej juhūyān na cātisṛjen na juhūyāt | yo vā evaṃ viduṣā vrātyenānatisṛṣṭo juhoti | na devayānaṃ panthāṃ pra jānāti na pitṛyāṇam ā deveṣu vṛścate 'hutam asya bhavati | yo vā evaṃ viduṣā vrātyenānatisṛṣṭo juhoti | pra devayānaṃ panthāṃ jānāti pra pitṛyānaṃ pary asyāsmim̐l loka āyatanaṃ śiṣyate hutam asya bhavati ||
18.39.1
yasyaivaṃ vidvān vrātya ekāṃ rātrim atithir gṛhe vasati | ye pṛthivyāṃ puṇyā lokās tān evainenāva rundhe ||
18.39.2
(yasyaivaṃ vidvān) vrātyo dvitīyāṃ rātriṃ (atithir gṛhe vasati) | ye antarikṣe puṇyā lokās (tān evainenāva rundhe) ||
18.39.3
(yasyaivaṃ vidvān) vrātyas tṛtīyāṃ rātriṃ (atithir gṛhe vasati) | ye divi puṇyā lokās (tān evainenāva rundhe) ||
18.39.4
(yasyaivaṃ vidvān) vrātyaś catūrthīṃ rātrim ātithiḥ (gṛhe vasati) | sarvān evainena puṇyām̐l lokān ava rundhe ||
18.39.5
(yasyaiva vidvān) vrātyaḥ pañcamīṃ rātrim atithiḥ (gṛhe vasati) | parāvata evainena lokān ava (rundhe) ||
18.39.6
yasyaivaṃ vidvān vrātyo 'parimitā rātrīr atithir gṛhe vasati | aparimitān evainena lokān ava rundhe ||
18.40.1
yasyāvrātyo vrātyabruvo nāmabibhratī gṛhān atithir āgacchet | karṣed enaṃ na cainaṃ karṣet | etasyai devatāyā udakaṃ yācāmīty asmā udakaṃ yācet | etāṃ devatāṃ pari veveṣmīty enaṃ pari veveṣyāt | etasyām evāsya devatāyāṃ hutam iṣṭaṃ bhavati ya evaṃ veda ||
18.41.1
yat prācīṃ diśam anuvyacalad indro bhūtvānu vy acalan mano 'nnādaṃ kṛtvā | manasānnādenānnam atti yaḥ (evaṃ veda) ||
18.41.2
yad dakṣiṇāṃ diśam anu vyacalan mārutaṃ śardho bhūtvānu vy acalan manyum annādaṃ kṛtvā | manyunānnādenānnam (atti ya evaṃ veda) ||
18.41.3
yat pratīcīṃ diśam anu vyacalad varuṇo bhūtvānu vy acalad apo 'nnādīḥ kṛtvā | adbhir annādībhir annam (atti ya evaṃ veda) ||
18.41.4
yad udīcīṃ diśam anu vyacalat somo rājā saptaṛṣibhir bhūtvānu vy acalad āhutim annādīṃ kṛtvā | āhutyānnādyānnam (atti ya evaṃ veda) ||
18.41.5
yad dhruvāṃ diśam anuvyacalad viṣṇur bhūtvānu vy acalad virājam annādīṃ kṛtvā | virājānnādyānnaṃ (atti ya evaṃ veda) ||
18.41.6
yad ūrdhvaṃ diśam anu vyacalad bṛhaspatir bhūtvānu vy acalad vaṣaṭkāram annādaṃ kṛtvā | vaṣaṭkāreṇānnādenānnaṃ (atti ya evaṃ veda) ||
18.41.7
yat paśūn anuvyacalad rudro bhūtvānu vy acalad oṣadhīr annādīḥ kṛtvā | oṣadhībhir annādībhir annaṃ (atti ya evaṃ veda) ||
18.41.8
yad devān anuvyacalad īśāno bhūtvānu vy acalad balam annādaṃ kṛtvā | balenānnādenānnaṃ (atti ya evaṃ veda) ||
18.41.9
yan manuṣyān anuvyacalad agnir bhūtvānu vy acalat svāhākāram annādaṃ kṛtvā | svāhākāreṇānnādena (annam atti ya evaṃ veda) ||
18.41.10
yat pitṝn anuvyacalad yamo bhūtvānu vy acalat svadhākāram annādaṃ kṛtvā | svadhākāreṇānnādena (annam atti ya evaṃ veda) ||
18.41.11
yat prajā anuvyacalat prajāpatir bhūtvānu vy acalat prāṇam annādaṃ kṛtvā | prāṇenānnādena (annam atti ya evaṃ veda) ||
18.41.12
yad antardeśān anuvyacalad vāyur bhūtvānu vy acalad vātam annādaṃ kṛtvā | vātenānnādena (annam atti ya evaṃ veda) ||
18.41.13
yad diśo 'nuvyacalat parameṣṭhī bhūtvānu vy acalad brahmānnādaṃ kṛtvā | brahmaṇānnādenānnam atti ya evaṃ veda ||
18.42.1
tasya sapta prāṇāḥ saptāpānāḥ sapta vyānāḥ | yo 'sya prathamaḥ prāṇa ūrdhvo nāma so 'yam agniḥ | yo 'sya dvitīyaḥ prāṇaḥ proḍho nāma so 'sāv ādityaḥ | yo 'sya tṛtīyaḥ prāṇo 'bhyūḍho nāma so 'sau candramāḥ | yo 'sya caturthaḥ prāṇo vibhūr nāma so 'yaṃ pavamānaḥ | yo 'sya pañcamaḥ prāṇo 'parimito nāma ta ime paśavaḥ | yo 'sya ṣaṣṭhaḥ prāṇaḥ priyo nāma tā imāḥ prajāḥ | yo 'sya saptamaḥ prāṇo yonir nāma tā imā āpaḥ ||
18.43.1
yo 'sya prathamo 'pānaḥ | sā paurṇamāsī | yo 'sya dvitīyo 'pānaḥ | sāṣṭakā | yo 'sya tṛtīyo 'pānaḥ | sāmāvāsyā | yo 'sya caturtho 'pānaḥ | sā śraddhā | yo 'sya pañcamo 'pānaḥ | sā dīkṣā | yo 'sya ṣaṣṭho 'pānaḥ | sa yajñaḥ | yo 'sya saptamo 'pānaḥ | sa vaṣaṭkāraḥ | yo 'sya prathamo vyānaḥ | seyaṃ bhūmiḥ | yo 'sya dvitīyo vyānaḥ | tad antarikṣam | yo 'sya tṛtīyo vyānaḥ | sa dyauḥ | yo 'sya caturtho vyānaḥ | tāni nakṣatrāṇi | yo 'sya pañcamo vyānaḥ | ta ṛtavaḥ | yo 'sya ṣaṣṭho vyānaḥ | ta ārtavāḥ | yo 'sya saptamo vyānaḥ | sa saṃvatsaraḥ | samānaṃ arthaṃ pari yanti devā iti saṃvatsaraṃ vāvaitad ṛtavo *'nu pari yanti | yad ādityam abhi saṃ viśantīti paurṇamāsīṃ caiva tad amāvāsyāṃ cābhi saṃ viśanti | tad ekaṃ rūpam amṛtatvam eṣām ity āhutir eva | rūpaṃrūpaṃ tapasā vardhamānā ity ahorātre eva | yo 'sya dakṣiṇaḥ karṇaḥ so 'yam agnir yaḥ savyaḥ so 'yaṃ pavamānaḥ | yad asya dakṣiṇam akṣi tad asāv ādityo yat savyaṃ tad asau candramāḥ | ditiś cāditiś ca śīrṣakapāle saṃvatsaraḥ śiro 'horātre nāsike | rātryā parāṅ ahnā pratyaṅ namo vrātyāya ||
18.44.1
atisṛṣṭo apāṃ vṛṣabho atisṛṣṭā agnayo divyāḥ | rujan parirujan mṛṇan pramṛṇam mroko manohā khano nirdāha ātmadūṣis tanūdūṣiḥ ||
18.44.2
idaṃ tān ati sṛjāmi tān mābhy ava nikṣi | tais tam abhy ati sṛjāmi yo 'smān dveṣṭi yaṃ vayaṃ dviṣmaḥ ||
18.44.3
apām agram asi samudraṃ tvābhy ava sṛjāmi | ye 'psv agnayo 'ti tān sṛjāmi mrokaṃ khaniṃ tanūdūṣim | yo va āpo agnir āviveśa sa eṣa yad vo ghoraṃ tad etat ||
18.44.4
indrasyendriyeṇābhi ṣiñced ariprā āpo apa ripram asmat | praino vahatu pra duṣvapnyam ||
18.44.5
śivena mā cakṣuṣā paśyatāpaḥ śivayā tanvopa spṛśata tvācaṃ me | śivān agnīn apsuṣado havāmahe mayi kṣatraṃ varca ā dhatta devīḥ ||
18.45.1
nir durarmaṇya ūrjā madhumatī vāṅ madhumatī stha | madumatīṃ vācam udeyaṃ vāco 'haṃ mā yavam | adabdho me gopā adabdho gopīthaḥ | suśrutau karṇau bhadraśrutau karṇau bhadraṃ ślokaṃ śrūyāsam | upaśrutiś ca mānuśrutiś ca mā hāsiṣṭāṃ sauparṇaṃ cakṣur ajasraṃ jyotiḥ | ṛṣīṇāṃ prastaro 'si namo daivāya prastarāya | mūrdhāhaṃ rayīṇāṃ mūrdhāhaṃ samānānāṃ bhūyāsam ||
18.46.1
rujaś ca mā venaś ca mā hāsiṣṭām urvaś ca mā camasaś ca mā hāsiṣṭāṃ vimokaś ca mārdrapaviś ca mā hāsiṣṭām ārdradānuś ca mā mātariśvā ca mā hāsiṣṭāṃ mūrdhā ca mā vidharmā ca mā hāsiṣṭāṃ dhartā ca mā dharuṇaś ca mā hāsiṣṭāṃ mṛdhaś ca mā vaimṛdhaś ca mā hāsiṣṭām ||
18.46.2
bṛhaspatir ma ātmā nṛmaṇā nāma | hṛdayājarasaṃ mā mā hāsīr asaṃtāpaṃ me hṛdayam astu | urvī gavyūtiḥ samudro asmi vidharmaṇā | nābhir ahaṃ rayīṇāṃ nābhir ahaṃ samānānāṃ bhūyāsam ||
18.47.1
svāsad asi sūṣā amṛtā martyeṣv ā | mā mā prāṇo 'vahāya parā gān mā māpāno 'vahāya parā gāt | sūryo māhnaḥ pātv agniḥ pṛthivyā vāyur antarikṣād yamo manuṣyebhyaḥ sarasvatī pārthivebhyaḥ | prāṇāpānau mā mā hāsiṣṭaṃ mā jane pra meṣi | svasty adyoṣaso doṣasaś ca sarvā āpaḥ sarvagaṇo aśīya ||
18.48.1
subhūr asi raśmir asy āyurdhā asy āyur mayi dhehi | (subhūr asi raśmir) asi varcodhā asi varco mayi dhehi ||
18.48.2
subhūr asi raśmir asi tejodhā asi tejo mayi dhehi ||
18.48.3
sūryo me varcodhā varco dadhātv indriyam asīndriyaṃ mayi dhehi varco asi varco mayi dhehi ||
18.48.4
śakvarī stha paśavo mopa stheṣur mitrāvaruṇā me prāṇāpānāv agnir me dakṣaṃ dadhātu ||
18.49.1
vidma te svapna janitraṃ pāpmanaḥ putro 'si yamasya karaṇaḥ | sa naḥ svapna suṣvapnyāt pāhi ||
18.49.2
(…) janitraṃ grāhyāḥ putro (…) | (…) ||
18.49.3
(…) janitraṃ nirṛtyāḥ putro (…) | (…) ||
18.49.4
(…) janitram abhūtyāḥ putro (…) | (…) ||
18.49.5
(…) janitraṃ nirbhūtyāḥ putro (…) | (…) ||
18.49.6
(…) janitraṃ parābhūtyaḥ putro (…) | (…) ||
18.49.7
vidma te svapna janitraṃ devajāmīnāṃ putro 'si yamasya karaṇaḥ | sa naḥ svapna suṣvapnyāt pāhi ||
18.50.1
ajaiṣmādyāsanāmādyābhūmānāgaso vayam | uṣo yasmād duṣvapnyād abhaiṣmāpa tad uccha | dviṣate tat parā vaha śapate tat parā vaha | yaṃ dviṣmo yaś ca no dveṣṭi tasmā enad gamayāmaḥ | uṣā devī vācā saṃvidānā vāg devī uṣasā saṃvidānā | uṣaspatir vācaspatinā saṃvidāno vācaspatir uṣaspatinā saṃvidānā | te 'muṣmai parā vahantv arāyān durṇāmnāḥ sadānvā rakṣāṃsi | kumbhīkā dūṣīkāḥ pīyakān | jāgradduṣvapnyaṃ svapneduṣvapnyam | anāgamiṣyato varān avitteḥ | saṃkalpān amucyā druhaḥ pāśāt | tad amuṣyāgne parā vahantu devā vadhrir yathāsad vithuro na sādhuḥ | tad asmai gamayāma iti ||
18.51.1
evānevāva sā garat | asau māṃ dveṣṭi sa ātmānaṃ dveṣṭu yo māṃ dveṣṭi sa ātmānaṃ dveṣṭu | nir dviṣantaṃ divo niṣ pṛthivyā nir antarikṣād bhajāma | suyāmaṃś cākṣuṣā | idam aham amum āmuṣyāyaṇam amuṣyāḥ putraṃ duṣvapnyād ava daye | yad adoado abhyagacchaṃ yad doṣā yat pūrvāṃ rātriṃ yad divā yan naktaṃ yaj jāgrato yat svapantaḥ | yad aharahar duṣvapnyam abhigacchāmi tasmād enam ava daye | taṃ jahi tena mandasva tasya pṛṣṭīr api śṛṇīhi taṃ prāṇo jahātu sa viprāṇo astu sa pra mīyatāṃ sa tato mā jīvīt ||
18.52.1
jitam asmākam udbhinnam asmākam ṛtam asmākaṃ tejo 'smākaṃ brahmāsmākaṃ svar asmākaṃ yajño 'smākaṃ paśavo 'smākaṃ vīrā asmākaṃ prajā asmākam | tasmān nir bhajāmo 'mum āmuṣyāyaṇam amuṣyāḥ putram | sa grāhyāḥ pāśān mā moci | tasyedaṃ prāṇam āyur ni veṣṭayāmi- -idam enam adhamaṃ tamo gamayāmi ||
18.52.2
(…) | sa nirṛtyāḥ pāśān (…) ||
18.52.3
(…) | so 'bhūtyāḥ pāśān (…) ||
18.52.4
(…) | sa nirbhūtyāḥ pāśān (…) ||
18.52.5
(…) | sa parābhūtyāḥ pāśān (…) ||
18.52.6
(…) | sa devajāmīnāṃ pāśān (…) ||
18.52.7
(…) | sa ṛṣīṇāṃ pāśān (…) ||
18.52.8
(…) | sa ārṣeyānāṃ pāśān (…) ||
18.52.9
(…) | so 'ṅgīrasāṃ pāśān (…) ||
18.52.10
(…) | sa āṅgirasānāṃ pāśān (…) ||
18.52.11
(…) | so atharvaṇāṃ pāśān (…) ||
18.52.12
(…) | sa ātharvaṇānāṃ pāśān (…) ||
18.52.13
(…) | sa ṛtūnāṃ pāśān (…) ||
18.52.14
(…) | sa ārtavānāṃ pāśān (…) ||
18.52.15
(…) | sa oṣadhīnāṃ pāśān (…) ||
18.52.16
(…) | sa vīrudhāṃ pāśān (…) ||
18.52.17
(…) | sa vānaspatīnāṃ pāśān (…) ||
18.52.18
(…) | sa vānaspatyānāṃ pāśān (…) ||
18.52.19
(…) | sa idāvatsarasya pāśān (…) ||
18.52.20
(…) | sa parivatsarasya pāśān (…) ||
18.52.21
(…) | sa saṃvatsarasya pāśān (…) ||
18.52.22
(…) | so 'horātrayoḥ pāśān (…) ||
18.52.23
(…) | so 'hnoḥ saṃyatoḥ pāśān (…) ||
18.52.24
(…) | sa indrāgnyoḥ pāśān (…) ||
18.52.25
(…) | sa bṛhaspateḥ pāśān (…) ||
18.52.26
(…) | sa prajāpateḥ pāśān (…) ||
18.52.27
(…) | sa parameṣṭhinaḥ pāśān (…) ||
18.52.28
(…) | sa rājño varuṇasya pāśān (…) ||
18.52.29
jitam asmākam udbhinnam asmākam ṛtam asmākaṃ tejo 'smākaṃ brahmāsmākaṃ svar asmākaṃ yajño 'smākaṃ paśavo 'smākaṃ vīrā asmākaṃ prajā asmākam | tasmān nir bhajāmo 'mum āmuṣyāyaṇam amuṣyāḥ putram | sa mṛtyoḥ paḍvīśān mā moci | tasyedaṃ prāṇam āyur ni veṣṭayāmi- -idam enam adhamaṃ tamo gamayāmi ||
18.53.1
jitam asmākam udbhinnam asmākam abhy aṣṭhāṃ viśvāḥ pṛtanā arātīḥ svar abhyāvarte | sūryasyāvṛtam anvāvarte dakṣiṇām anvāvṛtam | tad agnir āha tad u soma āha pūṣā mā dhāt sukṛtasya loke | aganma svar aganma saṃ sūryasya jyotiṣāganma | vasyobhūyāya vasumān yajño vasu vaṃsīya vasumān bhūyāsam ||
18.54.1
viṣāsahiṃ sahamānaṃ sāsahānaṃ sahīyāṃsaṃ sahamānaṃ sahojitam | viśvajitaṃ svarjitam abhijitaṃ vasujitaṃ gojitaṃ saṃjitaṃ saṃdhanājitam | īḍyaṃ nāma hvaya indram āyuṣmān bhūyāsam ||
18.54.2
(…) | (…) indraṃ devānāṃ priyo bhūyāsam ||
18.54.3
(…) | (…) indraṃ prajānāṃ priyo bhūyāsam ||
18.54.4
viṣāsahiṃ sahamānaṃ sāsahānaṃ sahīyāṃsaṃ sahamānaṃ sahojitam | viśvajitaṃ svarjitam abhijitaṃ vasujitaṃ gojitaṃ saṃjitaṃ saṃdhanājitam | īḍyaṃ nāma hvaya indraṃ paśūnāṃ priyo bhūyāsam ||
18.55.1
ud ihy ud ihi sūrya varcasā mābhy ud ihi | dviṣaṃś ca mahyaṃ radhyatu mā cāhaṃ dviṣate radhaṃ taved viṣṇo bahudhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ svadhāyaṃ no dhehi parame vyoman ||
18.55.2
ud ihy ud ihi sūrya varcasā mābhy ud ihi | yāṃś ca paśyāmi yāṃś ca na teṣu me sumatiṃ kṛdhi taved viṣṇo bahudhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ svadhāyaṃ no dhehi parame vyoman ||
18.55.3
mā tvā dabhan salile apsv antar ye pāśina upatiṣṭanty atra | hitvāśastiṃ divam ārukṣa etāṃ sa no mṛḍa sumatau te syāma taved viṣṇo bahudhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ prīṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ svadhāyaṃ no dhehi parame vyoman ||
18.55.4
tvaṃ na indra mahate saubhagāya- -adabdaiḥ pari pāhy aktubhis taved viṣṇo bahudhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ svadhāyaṃ no dhehi parame vyoman ||
18.55.5
tvaṃ na indrotibhiḥ śivābhiḥ śaṃtamo bhava | ārohan tridivaṃ divo gṛṇānaḥ somapītaye priyadhāmā svastaye taved viṣṇo bahudhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ svadhāyaṃ no dhehi parame vyoman ||
18.55.6
tvam indrāsi viśvavit sarvavit pūruhūtas tvam indremaṃ suhava stomam erayasva | śivābhis tanūbhir abhi naḥ sacasva taved viṣṇo bahudhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ svadhāyaṃ no dhehi parame vyoman ||
18.55.7
adabdho divi pṛthivyām utāsi na ta āpur mahimānam antarikṣe | adabdhena brahmaṇā vāvṛdhānaḥ sa tvaṃ na indra divi ṣaṃ śarma yaccha taved viṣṇo bahudhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ svadhāyaṃ no dhehi parame vyoman ||
18.55.8
yā ta indra tanūr apsv antar yāntar agnau yā pṛthivyāṃ yā ta indra pavamāne svarvidaḥ | yayendra tanvāntarikṣaṃ samāpitha tayā ta indra tanvā saṃ śiśādhi taved (…) ||
18.55.9
tvām indra brahmaṇā vardhayantaḥ satraṃ niṣedur ṛṣayo nādhamānās taved (…) ||
18.55.10
tvaṃ rakṣase pratiśaś catasras tvaṃ śociṣā nabhasī vi bhāsi | ṛtasya panthām anv eṣi vidvāṃs tvam imā viśvā bhuvanābhi tiṣṭhasi taved viṣṇo bahudhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ svadhāyaṃ no dhehi parame vyoman ||
18.56.1
saptabhiḥ parāṅ tapasy ekayārvāṅ aśastim eṣi sudine bādhamānaḥ | tvaṃ tṛtaṃ tvaṃ pary eṣvitsaṃ sahasradhāraṃ vitathaṃ svarvidaṃ taved viṣṇo bahudhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ svadhāyaṃ no dhehi parame vyoman ||
18.56.2
tvam indras tvaṃ mahendraṃs tvaṃ viṣṇus tvaṃ prajāpatiḥ | tubhyaṃ yajño vi tāyate tubhyaṃ juhvati juhvatas taved viṣṇo bahudhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ svadhāyaṃ no dhehi parame vyoman ||
18.56.3
asati sat pratiṣṭhitaṃ sati bhūtaṃ pratiṣṭhitam | bhūtaṃ ha bhavya āhitaṃ bhavyaṃ bhūte samāhitaṃ taved viṣṇo bahudhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ svadhāyaṃ no dhehi parame vyoman ||
18.56.4
śukro 'si bhrājo 'si | sa yathā tvaṃ bhrājato bhrājo 'sy evāhaṃ bhrājato bhrājyāsam ||
18.56.5
rucir asi roco 'si | sa yathā tvaṃ rucyā roco 'sy evāhaṃ prajayā paśubhir brāhmaṇavarcasena rociṣīya ||
18.56.6
udyate nama udāyate nama uditāya namaḥ | virāje namaḥ svarāje namaḥ samrāje namaḥ ||
18.56.7
astaṃyate namo 'stameṣyate namo 'stamitāya namaḥ | virāje namaḥ svarāje namaḥ samrāje namaḥ ||
18.56.8
āditya nāvam ārukṣaṃ śatāritrāṃ svastaye | ahar no adya pīparad rātrī satrāti pārayāt ||
18.56.9
sūrya nāvam ārukṣaṃ śatāritrāṃ svastaye | rātrī no adya pīparad ahaḥ satrāti pārayāt ||
18.56.10
prajāpater āvṛto brahmaṇā varmaṇāhaṃ kaśyapasya jyotiṣā varcasā ca | jaradaṣṭiḥ kṛtavīryo vihāyāḥ sahasrāyuḥ sukṛtaś careyam ||
18.56.11
ṛtena gupta ṛtubhiś ca sarvair bhūtena gupta uta bhavyena cāham | mā mā prāpann iṣavo daivyā yā mā mānuṣīr avasṛṣṭā vadhāya ||
18.56.12
parivṛto brahmaṇā varmaṇāhaṃ kaśyapasya jyotiṣā varcasā ca | mā mā prāpat pāpmā mota mṛtyur antar dadhe salilena vācaḥ ||
18.56.13
agnir mā gopāḥ pari pātu viśvato vyucchantīr uṣasaḥ parvatā dhruvā | udyan sūryo nudatāṃ mṛtyupāśān sahasraṃ prāṇā mayi te ramantām ||
18.57.1
o cit sakhāyaṃ sakhyā vavṛtyāṃ tiraḥ purū cid arṇavaṃ jaganvān | pitur napātam ā dadhīta vedhā adhi kṣami prataraṃ dīdhyānaḥ ||
18.57.2
na te sakhā sakhyaṃ vaṣṭy etat salakṣmā yad viṣurūpā bhavāti | sahas putrāso asurasya vīrā divo dhartāra urviyā pari khyan ||
18.57.3
uśanti ghā te amṛtāsa etad ekasya cit tyajasaṃ martyasya | ni te mano manasi dhāyy asme janyuḥ patis tanvam ā viviśyāḥ ||
18.57.4
na yat purā cakṛmā kad dha nūnam ṛtaṃ vadanto anṛtaṃ rapema | gandharvo apsv apyā ca yoṣā sā no nābhiḥ paramaṃ jātaman nau ||
18.57.5
garbhe nū nau janitā dampatī kar devas tvaṣṭā savitā viśvarūpaḥ | nakir asya pra minanti vratāni veda nāv asya pṛthivī uta dyauḥ ||
18.57.6
ko adya yuṅkte dhuri gā ṛtasya śimīvato bhāmino durhaṇāyūn | āsanniṣūn hṛtasvaso mayobhūn ya eṣāṃ bhṛtyām ṛṇadhat sa jīvāt ||
18.57.7
ko asya veda prathamasyāhnaḥ ka īṃ dadarśa ka iha pra vocat | bṛhan mitrasya varuṇasya dhāma kad u brava āhano vīcyā nṝn ||
18.57.8
yamasya mā yamyaṃ kāma āgan samāne yonau sahaśeyyāya | jāyeva patye tanvaṃ riricyāṃ vi cid vṛheva rathyeva cakrā ||
18.57.9
na tiṣṭhati na ni miṣanty ete devānāṃ spaśa iha ye caranti | anyena mad āhano yāhi bhūyaṃ tena vi vṛha rathyeva cakrā ||
18.57.10
rātrībhir asmā ahabhir daśasyet sūryasya cakṣur muhur un mimīyāt | divā pṛthivyā mithunā sabandhū yamīr yamasya vivṛhed ajāmi ||
18.58.1
ā ghā tā gacchān uttarā yugāni yatra jāmayaḥ kṛṇavann ajāmi | upa barbṛhi vṛṣabhāya bāhum anyam icchasva subhage patiṃ mat ||
18.58.2
kiṃ bhrātāsad yad anāthaṃ bhavāti kim u svasā yan nirṛtir nigacchāt | kāmamūtā bahv etad rapāmi tanvā me tanvaṃ saṃ pipṛgdhi ||
18.58.3
na vā u te tanvā tanvaṃ saṃ papṛcyāṃ pāpam āhur yaḥ svasāraṃ nigacchāt | anyena mat taḥ pramudaḥ kalpayasva na te bhrātā subhage vaṣṭy etat ||
18.58.4
na te nāthaṃ yamy atrāham asmi na te nūnaṃ tanvā saṃ papṛcyām | asaṃyad etan manaso hṛdo me bhrātā svasuḥ śayane yac chayīya ||
18.58.5
bato batāsi yama naiva te mano hṛdayaṃ cāvidāma | anyā kila tvāṃ kakṣeva yuktaṃ pari ṣvajāte libujeva vṛkṣam ||
18.58.6
tasya vā tvaṃ mana iccha sa vā tava- -adhā kṛṇusva saṃvidaṃ subhadrām ||
18.58.7
trīṇi chandāṃsi kavayo vi cetire pururūpaṃ darśataṃ viśvacakṣaṇam | vātā āpa oṣadhayas tāny ekasmin bhuvana ārpitāni ||
18.58.8
vṛṣā vṛṣṇe duduhe dohasā divaḥ payāṃsi yahvo aditer adābhyaḥ | viśvaṃ sa veda varuṇo yathā dhiyā sa yajñiyo yajati yajñiyām̐ ṛtūn ||
18.58.9
rapad gandharvīr apyā ca yoṣaṇā nadasya nāde pari pātu no manaḥ | iṣṭasya madhye aditir nu pātu no bhrātā no jyeṣṭhaḥ prathamo vi vocati ||
18.58.10
so cin nu bhadrā kṣumati yaśasvaty uṣā uvāsa manave svarvatī | yad īm uśantam uśatām anu kratum agniṃ hotāraṃ vidathāya jījanan ||
18.59.1
adha tyaṃ drapsaṃ vibhavaṃ vicakṣaṇaṃ dvir ābharad viṣitaḥ śyeno adhvare | yadi viśo vṛṇate dasmam āryā agniṃ hotāram adha dhīr ajāyata ||
18.59.2
sadāsi raṇvo yavaseva puṣyate hotrābhir agne manuṣaḥ svadhvaraḥ | viprasya vā yac chaśamāna ukthyaṃ vājaṃ śasyavām̐ upayāhi bhūribhiḥ ||
18.59.3
ud īraya pitarā jāra ābhiśam iyakṣati haryato hṛtta iṣyati | vivakti vahniḥ svapasyate makhas taviṣyate asuro vepate matīn ||
18.59.4
yas te agne sumatiṃ martyo akṣata sahasaḥ sūno 'ti sa pra śṛṇve | iṣaṃ dadhāno vahamāno aśvair ā sa dyumām̐ amavān bhūṣati dyūn ||
18.59.5
śrudhī no agne sadane sadhasthe yukṣyu ratham amṛtasya dravitnum | ā no vaha rodasī vedaputre mākir devānām apa bhūr iha syāḥ ||
18.59.6
yad agna eṣā samitir bhavāti devī deveṣu yajatā yajatra | ratnā ca yad vi bhajāsi svadhāvo bhāgaṃ no atra vasumantaṃ vītāt ||
18.59.7
praty agnir uṣasām agram akhyat praty ahāni prathamo jātavedāḥ | prati sūryasya purutrā ca raśmīn prati dyāvāpṛthivī ā tatāna ||
18.59.8
anv agnir uṣasām agram akhyad anv ahāni prathamo jātavedāḥ | anu sūryasya purutrā ca raśmīn anu dyāvāpṛthivī ā tatāna ||
18.59.9
dyāvā ha kṣāmā prathame ṛtena- -abhisrāve bhavataḥ pratyavācāḥ | devo yan martān yatathāya kṛṇvan sīdad dhotā pratyaṅ svam asūn ||
18.59.10
devo devān paribhūr ṛtena vahā no havyaṃ prathamaś cikitvān | dhūmaketuḥ samidhā bhāṛjīko mandro hotā nityo vācā yajīyān ||
18.60.1
arcāmi vāṃ vardhāyāpo ghṛtasnū dyāvābhūmi śṛṇutaṃ rodasī me | ahā yad devā asunītim āyan madhvā no atra pitarā śaśītām ||
18.60.2
svāvṛg devasyāmṛtaṃ yadī gor ato jātāso dhārayanta urvī | viśve devā anu tat te yajur gur duhe yad enī divyaṃ ghṛtaṃ vāḥ ||
18.60.3
kiṃ svin no rājā jagṛhe kad asya- -ati vrataṃ cakṛmā ko vi veda | mitraś cid dhi ṣmā juhurāṇo devān śloko na yātān api vājo asti ||
18.60.4
durmantv atrāmṛtasya nāma salakṣmā yad viṣurūpā bhavāti | yamasya yo manavate sumantv agne tam ṛṣva pāhy aprayucchan ||
18.60.5
yasmin devā vidathe mādayante vivasvataḥ sadane dhārayante | sūrye jyotir adadhur māsy aktūn pari tad dyotanaṃ carato ajasrā ||
18.60.6
yasmin devā manmani saṃcaranty apācye tye na vayam asya vidma | mitro no atrāditir anāgān savitā devo varuṇāya vocat ||
18.60.7
sakhāya ā śiṣāmahe brahmendrāya vajriṇe | stuṣa ū ṣu nṛtamāya dhṛṣṇave ||
18.60.8
śavasā hy asi śruto vṛtrahatyena vṛtrahā | maghair maghono ati śūra dāsasi ||
18.60.9
stego na kṣām aty eṣi pṛthivīṃ mahī nu vātā ihā vāntu bhūmau | mitro no atra varuṇo ajyamāno 'gnir vane na vy asṛṣṭa śokam ||
18.60.10
stuhi śrutaṃ gartasadaṃ janānāṃ rājānaṃ bhīmam upahatnum ugram | mṛḍā jaritre rudra stavāno anyaṃ te asman ni vapantu senyam ||
18.61.1
sarasvatīṃ devayanto havante sarasvatīm adhvare tāyamāne | sarasvatīṃ sukṛto hvayanta sarasvatī dāśuṣe vāryaṃ dāt ||
18.61.2
sarasvatīṃ yāṃ pitaro havante dakṣiṇā yajñam abhinakṣamāṇāḥ | āsadyāsmin barhiṣi mādayasva- -anamīvā iṣa ā dhehy asme ||
18.61.3
sarasvatī yā sarathaṃ yayātha- -ukthaiḥ svadhābhir devi pitṛbhir madantī | sahasrārgham iḍo atra bhāgaṃ rāyaspoṣaṃ yajamānāya dhehi ||
18.61.4
ud īratām avara ut parāsa un madhyamāḥ pitaraḥ somyāsaḥ | asuṃ ya īyur avṛkā ṛtajñās te no 'vantu pitaro haveṣu ||
18.61.5
āhaṃ pitṝn suvidatrām̐ avitsi napātaṃ ca vikramaṇaṃ ca viṣṇoḥ | barhiṣado ye svadhayā sutasya bhajanta pitvas ta ihāgamiṣṭhāḥ ||
18.61.6
idaṃ pitṛbhya ity ekā ||
18.61.7
mātalī kavair yamo aṅgirobhir bṛhaspatir ṛkmabhir vāvṛdhānaḥ | yāṃś ca devā vāvṛdhur ye ca devān svāhān ye svadhayān ye madanti ||
18.61.8
svāduṣ kilāyaṃ madhumām̐ utāyaṃ tīvraḥ kilāyaṃ rasavām̐ utāyam | uto nv asya papivām̐sam indraṃ na kaś cana sahata āhaveṣu ||
18.61.9
pareyivāṃsaṃ pravato mahīr anu bahubhyaḥ panthām anupaspaśānaḥ | vaivasvataṃ saṃgamanaṃ janānāṃ yamaṃ rājānaṃ haviṣā duvasya ||
18.61.10
yamo no gātuṃ prathamo viveda naiṣā gavyūtir apabhartavā u | yatrā naḥ pūrve pitaraḥ pareyur enā jajñānāḥ pathyā anu svāḥ ||
18.62.1
barhiṣadaḥ pitara ūty arvāg imā vo havyā cakṛmā juṣadhvam | ta ā gatāvasā śaṃtamena- -athā naḥ śaṃ yor arapo dadhāta ||
18.62.2
ācyā jānu dakṣiṇato niṣadya- -imaṃ yajñam abhi gṛṇīta viśve | mā hiṃsiṣṭa pitaraḥ kena cin no yad va āgaḥ puruṣatā karāma ||
18.62.3
tvaṣṭā duhitre vahatuṃ kṛṇoti- -idaṃ viśvaṃ bhuvanaṃ sam eti | yamasya mātā paryuhyamāṇā maho jāyā vivasvato nanāśa ||
18.62.4
prehi prehi pathibhiḥ pūrvebhir yatrā te pūrve pitaraḥ paretāḥ | ubhā rājānā svadhayā madantā yamaṃ paśyāsi varuṇaṃ ca devam ||
18.62.5
apeta vīta vi ca sarpatāto 'sma etaṃ pitaro lokam akran | ahobhir adbhir aktubhir vyaktaṃ yamo dadāty avasānam asmai ||
18.62.6
uśantas tvā ni dhīmahy uśantaḥ sam idhīmahi | uśann uśata ā vaha pitṝn haviṣe attave ||
18.62.7
dyumantas tvā ni dhīmahi dyumantaḥ sam idhīmahi | dyumān dyumata ā vaha pitṝn haviṣe attave ||
18.63.1
aṅgiraso naḥ pitaro navagvā atharvāṇo bhṛgavaḥ somyāsaḥ | teṣāṃ vayaṃ sumatau yajñiyānām api bhadre saumanase syāma ||
18.63.2
aṅgirobhir yajñiyair ā gahīha yama vairūpair iha mādayasva | vivasvantaṃ huve yaḥ pitā te asmin yajñe barhiṣy ā niṣadya ||
18.63.3
imaṃ yama prastaram ā hi sīda- -aṅgirobhiḥ pitṛbhiḥ saṃvidānaḥ | ā tvā mantrāḥ kaviśastā vahanty enā rājan haviṣo mādayasva ||
18.63.4
yamāya somaṃ sunuta yamāya juhutā haviḥ | yamaṃ ha yajño gacchatv agnidūto araṃkṛtaḥ ||
18.63.5
yamāya ghṛtavad dhavir juhotā pra ca tiṣṭhata | sa no jīveṣv ā yamad dīrgham āyuṣ yad īyase ||
18.63.6
yamāya madhumattamaṃ rājñe havyaṃ juhotana | idaṃ nama ṛṣibhyaḥ pūrvajebhyaḥ pūrvebhyaḥ pathikṛdbhyaḥ ||
18.63.7
trikadrukebhiḥ patati ṣaḍ urvīr ekam id bṛhat | triṣṭub gāyatrī chandāṃsi sarvā tā yama ārpitā ||
18.63.8
mainam agne vi daho mā vi śoco māsya tvacaṃ cakṣuṣo mā śarīram | yadā śṛtaṃ kṛṇavo jātavedo 'them enaṃ pra hiṇutāt pitṛbhyaḥ ||
18.63.9
śṛtaṃ yadā karasi jātavedo 'them enaṃ pari dattāt pitṛbhyaḥ | yadā gacchāty asunītim eṣo 'thā devānāṃ vaśanīr bhavāti ||
18.63.10
sūryaṃ cakṣur gacchatu vātam ātmā divaṃ ca gaccha pṛthivīṃ ca dharmaṇā | apo vā gaccha yadi tatra te hitam oṣadhīṣu prati tiṣṭhā śarīraiḥ ||
18.64.1
ajo bhāgas tapasas taṃ tapasva taṃ te śocis tapatu taṃ te arciḥ | yās te śivās tanvo jātavedas tābhir vahainaṃ sukṛtām ulokam ||
18.64.2
yās te śocayo raṃhayo jātavedas tanvaḥ krūrāḥ parīṅkhayante | ajaṃ yantam anu tās te sam ṛṇvatām athetarābhiḥ śivatamābhiḥ śṛtaṃ kṛdhi ||
18.64.3
ava sṛja punar agne pitṛbhyo yas ta āhutaś carati svadhābhiḥ | āyur vasāna upa yātu śeṣaḥ saṃ gacchatāṃ tanvā suvarcāḥ ||
18.64.4
ati drava sārameyau śvānau caturakṣau śabalau sādhunā pathā | adhā pitṝn suvidatrām̐ upehi yamena ye sadhamādaṃ madanti ||
18.64.5
yau te śvānau yama rakṣitārau caturakṣau pathirakṣī nṛcakṣasā | tābhyām enaṃ pari dhehi rājan svasti cāsmā anamīvaṃ ca dhehi ||
18.64.6
urūṇasāv ity ekā ||
18.64.7
soma ekebhyaḥ pavate ghṛtam eka upāsate | yebhyo madhu prajāvati tāṃś cid evāpi gacchatāt ||
18.64.8
ye ca pūrva ṛtasācā ṛtajātā ṛtāyavaḥ | pitṝn tapasvato yama tapojām̐ api gacchatāt ||
18.64.9
tapasā ye anādhṛṣyās tapasā ye svar yayuḥ | tapo ye cakrire mahas tāṃś cid evāpi gacchatāt ||
18.64.10
sahasraṇīthāḥ kavayo ye gopāyanti sūryam | ṛṣīn tapasvato yama tapojām̐ api gacchatāt ||
18.65.1
ye yudhyante pradhaneṣu śūrāso ye tanūtyajaḥ | ye vā sahasradakṣiṇās taṃś cid evāpi gacchatāt ||
18.65.2
syonāsmai pṛthivī bhava- -anṛkṣarā niveśinī | yacchāsmai śarma saprathāḥ ||
18.65.3
asaṃbādhe pṛthivyā urau loke mahīyate | svadhā yāś cakṛṣe jīvaṃ tās te santu madhuścutaḥ ||
18.65.4
hvayāmi te namasā ma imaṃ gṛham upa jujuṣāṇa ehi | saṃ gacchasva pitṛbhir yac ca dattaṃ syonās tvā vātā upa vāntu śagmāḥ ||
18.65.5
ā tvā vahantu maruta udavāhā udaplutaḥ | ajena kṛṇvantaḥ śītaṃ varṣeṇo yantu bāl iti ||
18.65.6
ud ahvam āyur āyuṣe kratve dakṣāya jīvase | svāṅ gacchatu te mano adhā pitṝn api drava ||
18.65.7
mā te mano māsur aṅgānāṃ mā ramaś ca te | mā te hāsta tanvaḥ kiṃ caneha ||
18.65.8
mā vṛkṣaḥ saṃ bādhiṣṭa mā devī pṛthivī mahī | lokaṃ pitṛṣu vittvā- -edhasva yamarājasu ||
18.65.9
yat te aṅgaṃ vinihitaṃ parācair apānaḥ prāṇo ya u te paretaḥ | yat te saṃgatya pitaraḥ sanīḍā ghāse ghāsam ā sādayantu ||
18.65.10
apemaṃ jīvā arudhan gṛhebhyas taṃ nir ūhata pari grāmād itaḥ | mṛtyo yamasyāsi dūtaḥ pracetā asūn pitṛbhyo gamayāṃ cakartha ||
18.66.1
ye dasyavaḥ pitṛṣu praviṣṭā jñātimukhā ahutādaś caranti | parāpuro nipuro ye caranti tān asmād yajñāt pra dhamantu devāḥ ||
18.66.2
saṃ viśantv iha pitaraḥ svā naḥ syonaṃ kṛṇvantu pratiranta āyuḥ | tebhyaḥ śakema haviṣā yakṣamāṇā jyog jīvantaḥ śaradaḥ purūcīḥ ||
18.66.3
yāṃ te dhenuṃ nigṛṇāmi yaṃ vā te kṣīra odanam | tenā janasyāsau bhartā yo 'trāsad ajīvanaḥ ||
18.66.4
aśvāvatīṃ pra tara yā suśevā ṛkṣīkāṃ vā prataraṃ navīyaḥ | yas tvā jaghāna vadhyaḥ so astu mā so anyad vidata bhāgadheyam ||
18.66.5
yamaḥ parastād avaro vivasvān tataḥ paro nāti paśyāmy anyat | yame adhvaro adhi me niviṣṭo bhuve vivasvān anvātatāna ||
18.66.6
apāgūhann amṛtāṃ martyebhyaḥ kṛtvī suparṇām adadhur vivasvate | utāśvināv abharad yat tad āsīd ajahād u dvā mithunā saraṇyūḥ ||
18.66.7
ye nikhātā ye paroptā ye dagdhā ye coddhitāḥ | sarvāṃs tān agna ā vaha pitṝn haviṣe attave ||
18.66.8
ye ceha pitaro ye ceha na yāṃś ca vidma yām̐ u ca na pravidma | tvaṃ vettha yadi te jātavedaḥ svadhābhir yajñaṃ sukṛtaṃ juṣantām ||
18.66.9
śaṃ tapa māti tapo agne mā tanvaṃ tapaḥ | vaneṣu śuṣmo astu te pṛthivyām astu yad dharaḥ ||
18.66.10
dadāmy asmā avasānam etad ya eṣa āgan mama ced abhūd iha | yamaś cikitvān praty etad āha mamaiṣa rāya upa tiṣṭhatām iha ||
18.67.1
premāṃ mātrāṃ mimīmahe yathāparaṃ na māsātai | śate śaratsu no purā ||
18.67.2
ud imām (…) ||
18.67.3
apemam (…) ||
18.67.4
nir imāṃ mātrāṃ mimīmahe yathā (…) ||
18.67.5
amāsi mātrāṃ svar agām āyuṣmān bhūyāsam | yathāparaṃ na māsātai | śate śaratsu no purā ||
18.67.6
prāṇo apāna uta vā vyāna āyuś cakṣur dṛśe sūryāya | aparipareṇa pathā yamarājñaḥ pitṝn gaccha ||
18.67.7
ye naḥ pituḥ pitaro ye pitāmahā ya āviviśur urv antarikṣam | ya ākṣīyanti pṛthivīm uta dyāṃ tebhyaḥ pitṛbhyo namasā vidhema ||
18.67.8
ye agravaḥ śaśamānāḥ pareṣu hitvā dveṣāṃsy anapatyavantaḥ | te dyām udityāvidanta lokaṃ nākasa pṛṣṭhe adi dīdhyānāḥ ||
18.67.9
udanvatī dyaur avamā pīlūmatīti madhyamā | tṛtīyā ha pradyaur iti yasyāṃ pitara āsate ||
18.67.10
idam id vā uttamaṃ divi paśyati sūryam | mātrā putraṃ yathā sicā- -abhy enaṃ bhūma ūrṇuhi ||
18.68.1
idam id vā u nāparaṃ jarasīta utāparam | jāyā patim iva vāsasā- -abhy enaṃ bhūma ūrṇuhi ||
18.68.2
abhi tvorṇomi pṛthivyā mātur vastreṇa bhadrayā | jīveṣu bhadraṃ tan mayi svadhā pitṛṣv amā tava ||
18.68.3
agnīṣomā pathikṛtā syonaṃ devebhyo ratnaṃ dadhatur vi lokam | upa preṣyatāṃ pūṣaṇaṃ yo jahāty akto yānaiḥ pathibhis tatra gacchatu ||
18.68.4
pūṣā tvetaś cyāvayatu pra vidvān anaṣṭapaśur bhuvanasya gopāḥ | sa tvaitebhyaḥ pari dadat pitṛbhyo agnir devebhyaḥ suvidatryebhyaḥ ||
18.68.5
āyur viśvāyuḥ pari pātu tvā pūṣā tvā pātu prapathe purastāt | yatrāsate sukṛto yatra te yayus tatra tvā devaḥ savitā dadhātu ||
18.68.6
idaṃ tvā vāsaḥ prathamaṃ na āgann apaitad ūha yad ihābibhaḥ purā | iṣṭāpūrtam anu saṃ krāma vidvān yatra te gacchaṃ bahudhā tatra gaccha ||
18.68.7
imau yunajmi te vahnī asunītaye netavai | tābhyāṃ yamasya sādanaṃ samitiṃ copa gacchatāt ||
18.68.8
agner varma pari gobhir vyayasva saṃ prorṇuṣva pīvasā medhasā ca | net tvā dhṛṣṇur harasā jarhṛṣāṇo dadhṛg vidhakṣyan nyaṅkhayātai ||
18.68.9
dhanur hastād ādadāno mṛtasya saha kṣatreṇa varcasā balena | atraiva tvam iha vayaṃ suvīrā viśvā mṛdho abhimatīr jayema ||
18.68.10
daṇḍaṃ hastād ādadāno mṛtasya saha śrotreṇa varcasā balena | samāgṛbhāya vasu bhūri puṣṭam arvāṅ tvam ehy abhi jīvalokam ||
18.68.11
iyaṃ nārī patilokaṃ gṛṇānā ni padyata upa tvā martya pretam | dharmaṃ purāṇam anupālayantī tasyai prajāṃ draviṇaṃ ceha dhehi ||
18.68.12
ud īrṣvā nāry abhi jīvalokaṃ gātāsum enaṃ tam upa śeṣa ehi | hastagrābhasya dadhiṣos tavedaṃ patyur janitvam abhi saṃ babhūvitha ||
18.69.1
apaśyaṃ yuvatīṃ nīyamānāṃ jīvāṃ mṛtebhyaḥ pariṇīyamānām | andhena yat tamasā prāvṛtāsīt prākto avācīm anayaṃ tad enām ||
18.69.2
prajānaty aghnye jīvalokaṃ bhavantī devānāṃ panthām anusaṃcarantī | eṣa te gopatis taṃ juṣasva svargaṃ lokam adhi rohayainam ||
18.69.3
upa dyām upa vetasam avattaro nadīnām | agne pittam apām asi ||
18.69.4
yaṃ tvam agne samadahas tam u nir vāpayā punaḥ | kiyāṃbuvatra rohatu śāṇḍadūrvā vyalkaśā ||
18.69.5
idaṃ ta ekaṃ para u ta ekaṃ tṛtīyena jyotiṣā saṃ viśasva | saṃveśane tanvaś cārur edhi priyo devānāṃ parame sadhasthe ||
18.69.6
ut tiṣṭha prehi pra drava- -okaḥ kṛṇuṣva salile sadhasthe | tatra tvaṃ pitṛbhiḥ saṃvidānaḥ saṃ somena madasva saṃ svadhābhiḥ ||
18.69.7
pra cyavasva tanvaḥ saṃ bharasva mā te gātraṃ vi hāyi mo śarīram | mano niviṣṭamam anu saṃ pra viśasva yatra bhūmer juṣase tatra gaccha ||
18.69.8
varcasā māṃ pitaraḥ somyāso añjantu devā madhvā ghṛtena | cakṣuṣo mā prataraṃ tārayanto jarase mā jaradaṣṭiṃ vardhayantu ||
18.69.9
varcasā māṃ sam anakty agnir medhāṃ me viṣṇur ny anakty āsani | rayiṃ me viśve ni yacchantu devāḥ śuddhā āpaḥ pavanair mā pūnantu ||
18.69.10
mitrāvaruṇā pari mām adhātām ādityā mā svaravo vardhayantu | varco ma indro ny anaktu hastayor jaradaṣṭiṃ mā savitā kṛṇotu ||
18.70.1
yo mamāra prathamo martyānāṃ yaḥ preyāya prathamo lokam etam | vaivasvataṃ saṃgamanaṃ janānāṃ yamaṃ rājānaṃ haviṣā duvasya ||
18.70.2
parā yāta pitara ā ca yāta- -ayaṃ vo yajño madhvā samaktaḥ | datto asmabhyaṃ draviṇeha bhadrā rayiṃ ca naḥ sarvavīraṃ dadhāta ||
18.70.3
kaṇvaḥ kakṣīvān purumīḍho agastyaḥ śyāvāśvaḥ sobhary arcanānāḥ | viśvāmitro 'yaṃ jamadagnir vasiṣṭho 'vantu naḥ kaśyapo vāmadevaḥ ||
18.70.4
viśvāmitra jamadagne vasiṣṭha bharadvāja gotama vāmadeva | śardir no atrir agrabhīn namobhiḥ suśaṃsāsaḥ pitaro mṛḍātā naḥ ||
18.70.5
kasye mṛjānā ati yanti ripram āyur dadhānāḥ pitaraṃ navīyaḥ | āpyāyamānāḥ prajayā dhanena śuddhā bhavantaḥ śucayaḥ pāvakāḥ ||
18.70.6
yad vo rudraṃ pitaraḥ somyaṃ ca teno sacadhvaṃ svayaśaso hi bhūta | te arvāṇaḥ kavayo ā śṛṇota suvidatrā vidathe hūyamānāḥ ||
18.70.7
ye atrayo aṅgiraso navagvā iṣṭāvanto rātiṣāco dadhānāḥ | dakṣiṇāvantaḥ sukṛto ya u stha- -āsadyāsmin barhiṣi mādayadhvam ||
18.70.8
adhā yathā naḥ pitaraḥ parāsaḥ pratnāso agna ṛtam āśuṣāṇāḥ | śucīd ayan dīdhitim ukthaśasaḥ kṣāmā bhindanto aruṇīr upa bruvan ||
18.70.9
sukarmāṇaḥ suruco devayanto ayo na devā janimā dhamantaḥ | śucanto agniṃ vavṛdhanta indram urvīṃ gavyāṃ barhiṣadaṃ na akran ||
18.70.10
ā yūtheva kṣumati paśvo akhyad devānāṃ yaj janimānty ugraḥ | mārtānāṃ cid urvaśīr akṛpran vṛdhe cid arya uparasyāyoḥ ||
18.71.1
akarma te svapaso abhūma rtam ajasrann uṣaso vibhātīḥ | viśvaṃ tad bhadraṃ yad vahanti devā bṛhad vadema vidathe suvīrāḥ ||
18.71.2
indro mā marutvān prācyā diśaḥ pātu bāhucyutā pṛthivī dyām ivopari | lokakṛtaḥ pathikṛto yajāmahe ye devānāṃ ghṛtabhāgā iha stha ||
18.71.3
dhātā mā nirṛtyā dakṣiṇāyā diśaḥ (…) ||
18.71.4
aditir mādityaiḥ pratīcyā diśaḥ (…) ||
18.71.5
ādityo mā viśvair devair udīcyā diśaḥ pātu bāhucyutā pṛthivī dyām ivopari | (…) ||
18.71.6
dhartā gha tvā dharuṇo dhārayāty ūrdhvaṃ bhānuṃ savitā dyām ivopari | lokakṛtaḥ pathikṛto yajāmahe ye devānāṃ ghṛtabhāgā iha stha ||
18.71.7
prācyāṃ tvā diśi purā saṃvṛtaḥ svadāyām ā dadhāmi bāhucyutā pṛthivī dyām ivopari | (…) ||
18.71.8
dakṣiṇāyāṃ tvā diśi (…) ||
18.71.9
pratīcyāṃ tvā diśi (…) ||
18.71.10
udīcyāṃ tvā diśi (…) ||
18.72.2
ūrdhvāyāṃ tvā diśi purā saṃvṛtaḥ svadhāyām ā dadhāmi bāhucyutā pṛthivī dyām ivopari | lokakṛtaḥ pathikṛto yajāmahe ye devānāṃ ghṛtabhāgā ihā stha ||
18.72.3
dhruvo 'si ||
18.72.4
dharuṇo 'si ||
18.72.5
vaṃsago 'si ||
18.72.6
udapūr asi ||
18.72.7
ghṛtapūr asi ||
18.72.8
madhupūr asi ||
18.72.9
vātapūr asi ||
18.73.1
itaś cāmutaś cāvataṃ yame iva yatamāne yad aitam | pra vāṃ bharan mānuṣī devayanta ||
18.73.2
ā sīdataṃ svam ulokaṃ vidāne svāsasthe bhavatam indave naḥ | yuje vāṃ brahma pūrvyaṃ namobhir vi śloka eti pathyeva sūreḥ ||
18.73.3
śṛṇvantu viśve amṛtasya putrā ā ye dhāmāni divyāni tasthuḥ | trīṇi padāni rupo anv arohaṃ catuṣpadīm anv emi vratena ||
18.73.4
akṣareṇa prati mima etām ṛtasya nābhāv adhi saṃ pūnāmi | devebhyaḥ kam avṛṇīta mṛtyuṃ prajāyai kam amṛtaṃ nāvṛṇīta ||
18.73.5
bṛhaspatiṃ yajñām̐ akṛṇvata rṣiṃ priyāṃ yamas tanvaṃ prā rirekha | tvam agna īḍito jātavedo avāḍ ḍhavyānī surabhīṇi kṛtvī | prādāḥ pitṛbhyaḥ svadhayā te akṣann addhi tvaṃ deva prayatā havīṃṣi ||
18.73.6
āsīnāso aruṇīnām upasthe rayiṃ dhatta dāśuṣe martyāya | putrebhyaḥ pitaras tasya vasvaḥ pra yacchata ta ihorjaṃ dadhāta ||
18.73.7
agniṣvattāḥ pitara eha gacchata sadaḥsadaḥ sadata supraṇītayaḥ | attā havīṃṣi prayatāni barhiṣi rayiṃ ca naḥ sarvavīraṃ dadhāta ||
18.73.8
upahūtāḥ pitaraḥ somyāso barhiṣv eṣu nidhiṣu priyeṣu | ta ā gamantu ta iha śruvantv adhi bruvantu te 'vantv asmān ||
18.73.9
ye naḥ pūrve pitaraḥ somyāso anūhire somapīthaṃ vasisthāḥ | tebhir yamaḥ saṃrarāṇo havīṃṣy uśann uśadbhiḥ pratikāmam attu ||
18.73.10
ye tātṛṣur devatrā jīhamānā hotrāvida stomataṣṭāso arkaiḥ | āgne yāhi suvidatryebhir arvāk satyaiḥ kavyaiḥ pitṛbhir gharmasadbhiḥ ||
18.74.1
ye satyāso havirado haviṣyā indreṇa devaiḥ sarathaṃ dadhānāḥ | āgne yāhi sahasraṃ devavandaiḥ paraiḥ pūrvaiḥ pitṛbhir gharmasadbhiḥ ||
18.74.2
upa sarpa mātaraṃ bhūmim etām uruvyacasaṃ pṛthivīṃ suśevām | ūrṇamradāḥ pṛthivī dakṣiṇāvata eṣā tvā pātu nirṛter upasthāt ||
18.74.3
uc chvañcasva pṛthivi mā ni bādhathāḥ sūpāyanāsmai bhava sūpavañcanā | mātā putraṃ yathā sicā- -abhy enaṃ bhūma ūrṇuhi ||
18.74.4
ucchvañcamānā pṛthivī su tiṣṭhatu sahasraṃ mita upa hi śrayantām | te gṛhāso ghṛtaścutaḥ syonā viśvāhāsmai śaraṇāḥ santv atra ||
18.74.5
ut te stabhnāti pṛthivīṃ tvat pari- -imaṃ lokaṃ vidadhan mo aharṣam | etāṃ sthūṇāṃ pitaro dhārayantv atrā yamaḥ sadanā te kṛṇotu ||
18.74.6
atharvā pūrṇaṃ camasaṃ yam indrāyābibhar vājinīvate | tasmin kṛṇotu sukṛtasya lokaṃ tasminn induḥ pavate viśvadānīm ||
18.74.7
amum agne camasaṃ mā vi jijñaraḥ priyo devānām upa somyānām | eṣa yaś camaso devapānas tasminn evā amṛtā mādayante ||
18.74.8
yat te kṛṣṇaḥ śakuna ātutoda pipīlaḥ sarpa uta vā śvāpadaḥ | agniṣ ṭad viśvād ā pṛṇātu vidvān somaś cā yo brāhmaṇām̐ āviveśa ||
18.74.9
payasvatīr oṣadhayaḥ payasvān māmakaṃ vacaḥ | atho payasvad yat payas tena mā saha jinvatha ||
18.74.10
imā narīty ekā ||
18.75.1
saṃ gacchasva pitṛbhiḥ saṃ yamena- -iṣṭāpūrtena parame vyoman | hitvāvadyaṃ punar astam ehi saṃ gacchasva tanvā suvarcāḥ ||
18.75.2
ye agnidagdhā ye 'nagnidagdhā madhye divaḥ svadhayā mādayante | tebhyaḥ svarāḍ asunītim etāṃ yathāvaśaṃ tanvaṃ kalpayāti ||
18.75.3
ā rabhasva jātavedas tejasvad dharo astu te | śarīram asya saṃ daha- -athainaṃ dhehi sukṛtām uloke ||
18.75.4
punar dehi vanaspate ya eṣa nihitas tvayi | yathā yamasādana āsātai vidathā vadan ||
18.75.5
śaṃ te nihāro bhavatu śaṃ te pṛṣṭhāva śīyatām | śītike śītikāvaty ahlādake hlādakāvati | maṇḍūkyāpsu saṃ bhava imaṃ sv agniṃ śamaya ||
18.75.6
vivasvān no 'bhayaṃ kṛṇotu paraitu mṛtyur amṛtaṃ na aitu | iha me vīrā bahavo bhavantv aśvāvad goman mayy astu puṣṭam ||
18.75.7
vivasvān no 'mṛtatve dadhātu yaḥ sutrāmā jīradānuḥ sudānuḥ | imān rakṣaḥ puruṣān ā jarimṇo mo ṣv eṣām asavo yamaṃ guḥ ||
18.75.8
yo dadhre antarikṣeṇa mahnā pitṝṇāṃ kaviḥ pramatir matīnām | tam arcata viśvamitrā havirbhiḥ sa no yamaḥ prataraṃ jīvase dhāt ||
18.75.9
ā rohata divam uttamām ṛṣayo mā bibhītana | somapāḥ somapāyina idaṃ vaḥ kriyate havir aganma jyotir uttamam ||
18.75.10
pra ketuna bṛhatā bhāty agnir ā rodasī vṛṣabho roravīti | divaś cid antām̐ upamām̐ ud ānaḍ apām upasthe mahiṣo vavardha ||
18.75.11
nāke suparṇam upa yat patantaṃ hṛdā venanto abhyacakṣata tvā | hiraṇyapakṣaṃ varuṇasya dūtaṃ yamasya yonau śakunaṃ bhuraṇyam ||
18.75.12
indra kratuṃ na ā bhara pitā putrebhyo yathā | śikṣā ṇo asmin puruhūta vājini jīvā jyotir aśīmahi ||
18.75.13
ye te pūrva ity ekā ||
18.76.1
ā rohata janitrīṃ jātavedasaḥ pitṛyānaiḥ saṃ va ā rohayāmi | avāḍ ḍhvyeṣitā havyavāha ījānaṃ yuktāḥ sukṛtaṃ dhatta loke ||
18.76.2
devā yajñam ṛtavaḥ kalpayanti haviḥ puroḍāśāṃ sruco yajña āyudhāni | tebhir yāhi pathibhir devayānair yair ījānāḥ svargaṃ yanti lokam ||
18.76.3
ṛtasya panthām anu paśya sādhv aṅgirasaḥ sukṛto yena yanti vradhnasya viṣṭapy adhi vi kramasva yatrādityā amṛtam īkṣayanti ||
18.76.4
trayaḥ suparṇā uparasyāsakhāyū nākasya pṛṣṭhe adhi viṣṭapi śritāḥ | svargā lokā amṛtena viṣṭā kāmaṃkāmaṃ yajamānāya duhrām ||
18.76.5
juhūr dādhāra dyām upahṛd antarikṣaṃ dhruvāṃ dādhāra pṛthivīṃ pratiṣṭhām | pratimā lokānāṃ ghṛtapṛṣṭhā prapīnāṃ svadhām ūrjaṃ yajamānāya duhrām ||
18.76.6
dhruva ā roha pṛthivīṃ viśvavedasam antarikṣam upahṛd ā kramasva | juhu dyāṃ gaccha yajamānena sākaṃ sruvena vatsena diśaḥ prapīnāḥ sarvā dhukṣā ahṛṇīyamānāḥ ||
18.76.7
tīrthais taranti pravato mahīr anu yajñakṛtaḥ sukṛto yena yanti | atrābhajaṃ yajamānāya lokaṃ diśo bhūtāni mayi kalpayanta ||
18.76.8
aṅgirasām ayanaṃ pūrvo agnir ādityānām ayanaṃ gārhapatyo dakṣiṇānām ayanaṃ dakṣiṇāgniḥ | padmānam agner vihitasya brāhmaṇā samaṅgaḥ sarva upa yāhi śagmam ||
18.76.9
pūrvo agnis tvā tapatu śaṃ purastāc chaṃ paścāt tapatu gārhapatyaḥ | dakṣiṇāgnis tapatu śarma varma- -uttarato madhyato antarikṣād diśodiśo agne pari pāhi ghorāt ||
18.76.10
yūyam agne śantamābhis tanūbhir ījāno abhi lokaṃ svargam | aśva bhūtvā pṛṣṭivāho vahātha yatra devaiḥ sadhamādaṃ madanti ||
18.77.1
śam agne paścāt tapa śaṃ purastāc cham adharāt tapa jātavedaḥ | ekas tredhā vihito jātavedaḥ samyaṅ enaṃ dakṣiṇāgniḥ ||
18.77.2
padmānam agner vihitasya brahmaṇā samaṅganaṃ dhehi sukṛtām ulokam | tam agnayaḥ samiddhā ā bharantāṃ prajāpatyaṃ medhyaṃ jātavedasaḥ | śṛtaṃ kṛṇvanta iha mā vi cakṣaṇan ||
18.77.3
yajña eti vitataḥ kalpamāna ījāno abhi lokaṃ svargam | tam agnayaḥ sarvahutaṃ juṣantāṃ tam asmiṃ devā jānatāṃ bhāgadheyam ||
18.77.4
ījānaś cittam ārukṣad agniṃ nākasya pṛṣṭhaṃ divam utpatiṣyan | tasmai pra bhātu nabhaso jyotiṣīmān svargaḥ panthā vitaro devayānaḥ ||
18.77.5
agnir hotādhvaryuṣ ṭe bṛhaspatir indro brahmā dakṣiṇatas te astu | huto 'yaṃ saṃsthito yajña etu yatra pūrvam ayanaṃ hutānām ||
18.77.6
apūpavān kṣīravāṃś carur eha sīdatu- -uttabhnuvan pṛthivīṃ dyām ivopari | lokakṛtaḥ pathikṛto yajāmahe ye devānāṃ ghṛtabhāgā iha stha ||
18.77.7
apūpavān drapsavāṃś carur eha (…) ||
18.77.8
apūpavān dadhivāṃś carur eha (…) ||
18.77.9
apūpavān ghṛtavāṃś carur eha (…) ||
18.77.10
apūpavān māṃsavāṃś carur eha (…) ||
18.78.5
apūpavān yavavāṃś carur eha sīdatu- -uttabhnuvan pṛthivīṃ dyām ivopari | lokakṛtaḥ pathikṛto yajāmahe ye devānāṃ ghṛtabhāgā iha stha ||
18.78.6
apūpapihitān kumbhān yāṃs te devā adhārayan | te te santu svadhāvanto madhumanto ghṛtaścutaḥ ||
18.78.7
yās te dhānā anukirāmi tilamiśrāḥ svadhāvatīḥ | tās te santu vibhvīḥ prabhvīs tās te rājānu manyatāṃ yamo akṣitaṃ bhūyāṃsam ||
18.78.8
drapsaś caskanda prathamām anu dyām imaṃ ca yonim anu yaś ca pūrvaḥ | ṛtasya yonim anu saṃcarantaṃ drapsaṃ juhomy anu sapta hotrāḥ ||
18.78.9
śatadhāraṃ vāyum arkaṃ svarvidaṃ nṛcakṣasas te abhi cakṣate rayim | ye gṛṇanti pra ca yakṣanti sarvadā te duhrate dakṣiṇāṃ saptamātaram ||
18.78.10
utsan duhanti kalaśaṃ caturbilaṃ mṛḍāṃ dhenuṃ madhumatīṃ svastaye | ūrjaṃ madantīm aditiṃ janeṣv agne mā hiṃsīḥ parame vyoman ||
18.79.1
etat te devaḥ savitā vāso dadātu bhartave | tat tvaṃ yamasya rājye vasānas tārpyaṃ cara ||
18.79.2
dhānā dhenur bhavad vatso asyās tilo 'bhavat | tāṃ tvaṃ yamasya rājye +'kṣitām upa jīvatāt ||
18.79.3
etās te asau dhānāḥ kāmadughā bhavantu | enīḥ śyenīr virūpāḥ sarūpās tilavatsā upa tiṣṭhantu tvāt ||
18.79.4
enīr dhānā hariṇīḥ śyenīr āsu kṛṣṇā dhānā hariṇīr dhenavas te | tilavatsā ūrjam asmai duhānā viśvahā santv anapasphurantīḥ ||
18.79.5
vaiśvānare havir idaṃ juhomy etaṃ sāhasraṃ śatadhāram utsam | sa bibharat pitaraṃ pitāmahaṃ prapitāmahān bibharat pinvamānaḥ ||
18.79.6
utsaṃ śatadhāram akṣitaṃ vyacamānaṃ salilasya pṛṣṭhe | ūrjaṃ duhānam anapasphurantam upāsatāṃ sukṛtāṃ yatra lokaḥ ||
18.79.7
idaṃ kasāmbu cayanena cittaṃ tat sajātā ava paśyateta | martyo amṛtyum amṛtatva eti tasmai lokaṃ kṛṇuta yāvatsabandhu ||
18.79.8
ihaivaidhi dhanasanir iha citta ihakratuḥ | ihaidhi vīravattaro vayodhā aparāhitaḥ ||
18.79.9
putrān pautrān abhi tarpayantīr āpo madhumatīr imāḥ | svadhāṃ pitṛbhyo aṃrtaṃ duhānā āpo devīr ubhayāṃs tarpayantu ||
18.79.10
āpo agniṃ pra hiṇutemaṃ yajñaṃ pitaro no juṣantām | māsīnām ūrjam upa ye sacante te no rayiṃ sarvavīraṃ ni yacchān ||
18.80.1
sam indhate amartyaṃ havyavāhaṃ ghṛtapriyam | sa veda nihitān nidhīn pitṝn parāvato gatān ||
18.80.2
yaṃ te manthaṃ yaṃ kalambhaṃ yam odanaṃ yan māsaṃ nipṛṇāmi te | te te santu svadhāvanto madhamanto ghṛtaścutaḥ ||
18.80.3
sarasvatīṃ yāṃ sukṛto havante dakṣiṇā yajñam abhinakṣamāṇāḥ | sahasrāyor mainān atra parā dā dīrgham eṣām āyuṣ kṛṇu viśvarūpe ||
18.80.4
idaṃ pūrvam aparaṃ niyānaṃ yena te pūrve pitaraḥ paretāḥ | purogavā ye abhiśāco asya te tvā vahantu sukṛtām ulokam ||
18.80.5
pṛthivīṃ tvā pṛthivyām ā veśayāmi devo no dhātā savitāty āyuḥ | parāpuraitā vasuvid vo astv adhā mṛtaiḥ pitaraḥ saṃ bhavātha ||
18.80.6
eyam agan dakṣiṇā bhadrato no anena dattā sudughā vayodhāḥ | yauvane jīvām̐ api pṛñcatī jarā parā pitṛbhya upa saṃ parāṇayāt ||
18.80.7
ā pra cyavethām apa taṃ nudethāṃ yad vām abhibhā atroduḥ | arvāñ cāvetam aghnyau tad vaśīyo dātre pitṛṣv iha bhojanau mama ||
18.80.8
idaṃ pitṛbhyaḥ pra harāmi barhir jīvaṃ devebhya uttaraṃ stṛṇāmi | tad ā roha puruṣo medhyo bhavan prati tva jānantu pitaraḥ paretam ||
18.80.9
evaṃ barhir asado medhyo bhavan prati tva jānantu pitaraḥ paretam | yathāparu tanvaṃ saṃ bharasva gātrāṇi te brahmaṇā kalpayāmi ||
18.80.10
parṇo rājāpidhānaṃ carūṇām ūrjo balaṃ saha ojo na āgan | āyur jīvebhyo vidadhad dīrghayutvāya śataśāradāya ||
18.81.1
ūrjo bhāgo ya idaṃ yajānām aśmānnānām adhipatir babhūva | tam arcata viśvamitrā havirbhiḥ sa no yamaḥ prataraṃ jīvase dhāt ||
18.81.2
yathā yamāya harmyam avapan pañca mānavāḥ | evā vapāmi harmyaṃ yathā me bhūrayo 'satha ||
18.81.3
idaṃ hiraṇyaṃ bibhṛhi yat te pitābibhaḥ purā | svargaṃ yataḥ pitur hastaṃ nir mṛḍḍhī dakṣiṇam ||
18.81.4
ye jīvā ye ca mṛtā ye jātā ye ca yajñiyāḥ | tebhyo ghṛtasya kulyaitu śatadhārā vy undatī ||
18.81.5
vṛṣā matīnāṃ pavate vicakṣaṇaḥ sūro ahnāṃ pratarītoṣasāṃ divaḥ | prāṇaḥ sindhūnāṃ kalaśām̐ acikradad indrahārdivam āviśan manīṣayā ||
18.81.6
tveṣas te dhūmā ūrṇoti divi ṣaṃ chuka ātataḥ | sūro na hi dyatā tvāṃ kṛpā pāvaka rocase ||
18.81.7
pra vā etīndur indrasya niṣkṛtiṃ sakhā sakhyur na pra mināti saṅgiram | marya iva yoṣāḥ sam arṣate somaḥ kalaśe śatayāmanā pathā ||
18.81.8
ā yata pitaraḥ somyāso gambhīrebhiḥ pathibhiḥ pitṛyāṇaiḥ | prajām asmabhyaṃ dadhato rayiṃ ca dīrghāyutvāya śataśāradāya ||
18.81.9
parā yāta pitaraḥ somyāso gambhīrebhiḥ pathibhiḥ pitṛyāṇaiḥ | adhā māsi punar ā yāta no gṛhaṃ havir annaṃ suprajasaḥ suvīrāḥ ||
18.81.10
akṣann amīmadanta- -ava priyā adhūṣata | astoṣata svabhānavaḥ pareta pitaro gṛhān ||
18.82.1
yad vo agnir ajahād ekam aṅgaṃ pitṛlokaṃ gamayaṃ jātavedāḥ | tad va etat punar ā veśayāmi sāṅgāḥ sarve pitaro mādayadhvam ||
18.82.2
asau hā iha te manaḥ | kaputsalam iva jāmayo 'bhy enaṃ bhūma ūrṇūhi ||
18.82.3
ramadhvaṃ mā bibhītanā asmin goṣṭhe karīṣiṇaḥ | ūrjaṃ dadhānāḥ sakṛtaḥ śacivratā gṛhā jīvanta upa vaḥ sadema ||
18.82.4
ūrjaṃ me devā adadhur ūrjaṃ manuṣyā uta | ūrjaṃ pitṛbhya āhārṣam ūrjasvanto gṛhā mama ||
18.82.5
payo me devā adadhuḥ payo manuṣyā uta | payaḥ pitṛbhya āharṣaṃ payasvanto gṛhā mama ||
18.82.6
ud uttamaṃ varuṇa pāśam asmad avādhamaṃ vi madhyamaṃ śrathāya | athāditya vrate vayaṃ tava- -anāgaso 'ditaye syāma ||
18.82.7
ye te śataṃ varuṇa ye sahasraṃ yajñiyāḥ pāśā vitatā mahāntaḥ | tebhyo asmān varuṇaḥ soma indro viśve muñcantu marutaḥ svarkāḥ ||
18.82.8
prāsmat pāśān varuṇa muñca sarvān yaiḥ samame badhyate yair vyāme | atha jīvema śaradaḥ śatāni tvāya rājan gupito rakṣamāṇaḥ ||
18.82.9
ava te heḍa īmahe namobhir ava yajñebhir īmahe havirbhiḥ | (…)yad asmad varuṇa praceto rājann enāṃsi śiśrathaḥ kṛtāni ||
18.82.10
candramā apsv antar ā suparṇo dhāvate divi | na vo hiraṇyanemayaḥ padaṃ vindanti vidyuto vittaṃ me asya rodasī ||