Kāṇḍa 1
Ancient Anonymous (Vedic) Sanskrit1.1.1
śaṃ no devīr abhiṣṭaya āpo bhavantu pītaye | śaṃ yor abhi sravantu naḥ ||
1.1.2
āpaḥ pṛṇīta bheṣajaṃ varūthaṃ tanve mama | jyok ca sūryaṃ dṛśe ||
1.1.3
apsu me somo abravīd antar viśvāni bheṣajā | agniṃ ca viśvaśaṃbhuvam ||
1.1.4
īśānā vāryāṇāṃ kṣayantīś carṣaṇīnām | apo yācāmi bheṣajam ||
1.2.1
ambayo yanty adhvabhir jāmayo adhvarīyatām | pṛñcatīr madhunā payaḥ ||
1.2.2
amūr yā upa sūrye yābhir vā sūryaḥ saha | tā no hinvantv adhvaram ||
1.2.3
apo devīr upa bruve yatra gāvaḥ pibanti naḥ | sindhubhyaḥ kartvaṃ haviḥ ||
1.2.4
apsv antar amṛtam apsu bheṣajam | apām uta praśastiṣv aśvā bhavatha vājinaḥ ||
1.3.1
vidmā śarasya pitaraṃ parjanyaṃ bhūridhāyasam | vidmo hy asya mātaraṃ pṛthivīṃ viśvadhāyasam ||
1.3.2
jyāyake pari ṇo nama- -aśmā bhavatu nas tanūḥ | viruḍvihi varīyo 'rātīr apa dveṣāṃsy ā kṛdhi ||
1.3.3
vṛkṣaṃ yad gāvaḥ pariṣasvajānā anasphuraṃ śaram arcanty ṛbhum | śaram asmad yāvaya didyum indra śaṃ no bhavantv apa oṣadhīr imāḥ ||
1.3.4
indrasya vajro apa hantu rakṣasa ārād visṛṣṭā iṣavaḥ patantv asmat ||
1.4.1
vidma te śara pitaraṃ parjanyaṃ bhūriretasam | tenā te tanve śaṃ karaṃ pṛthivyāṃ te niṣecanaṃ bahiṣ ṭe astu bāl iti ||
1.4.2
indreṇa varuṇena candreṇa sūryeṇa ca ||
1.4.3
yad āntreṣu gavīnyor yad vastāv adhi saṃsrutam | (…) ||
1.4.4
pra te bhinadmi mehanaṃ vartraṃ veśantyā iva | tenā te tanve śaṃ karaṃ pṛthivyāṃ te niṣecanaṃ bahiṣ ṭe astu bāl iti ||
1.4.5
yatheṣukā parāpatad avasṛṣṭādhi dhanvanaḥ | evā te mūtraṃ mucyatāṃ bahir bāl iti sarvakam ||
1.5.1
vaṣaṭ te pūṣann asyai suvṛktim aryamā hotā kṛṇotu vedhāḥ | sisratāṃ nāry utapradātā vi parvāṇi jihatāṃ sūtavā u ||
1.5.2
catasro diśaḥ pradiśaś catasro bhūmyā uta | devā garbhaṃ sam airayan te vy ūrṇuvantu sūtave ||
1.5.3
suṣṭā vy ūrṇotu vi yoniṃ hāpayāmasi | śrathayā sūṣaṇe tvam ava tvaṃ viṣkale sṛja ||
1.5.4
neva snāvasu parvasu na keśeṣu nakheṣu ca | avaitu pṛśni śevalaṃ śune jarāyv attave ||
1.5.5
neva māṃse na pīvasi neva kasmiṃś canāyatam | ava jarāyu padyatām ||
1.6.1
ye triṣaptāḥ pariyanti viśvā rūpāṇi bibhrataḥ | vācaspatir balā teṣāṃ tanvam adya dadhātu me ||
1.6.2
upa na ehi vācaspate devena manasā saha | asoṣpate ni ramaya mayy eva tanvaṃ mama ||
1.6.3
ihaivābhi vi tanu- -ubhe ārtnī iva jyayā | vācaspatir ni yacchatu mayy eva tanvaṃ mama ||
1.6.4
upahūto vācaspatir upahūto 'haṃ vacaspatyuḥ | saṃ śrutena rādhiṣīya mā śrutena vi rādhiṣi ||
1.7.1
divyo gandharvo bhuvanasya yas patir ekāyuvo namasā vikṣv īḍyaḥ | taṃ tvā yaumi brahmaṇā deva divya namas te astu divi te sadhastham ||
1.7.2
diva spṛṣṭo yajataḥ sūryatvag avayātā haraso daivyasya | ekāyuvo namasā suśevo mṛḍād gandharvo bhuvanasya yas patiḥ ||
1.7.3
anavadyābhiḥ sam u jagma ābhir apsarābhir api gandharva āsu | samudra āsāṃ sadanaṃ ma āhur yataḥ sadya ā ca parā ca yanti ||
1.7.4
abhriye didyun nakṣatriye yā viśvāvasuṃ gandharvaṃ sacadhve | tābhyo vo devīr nama it kṛṇomi ||
1.7.5
yāḥ klandās tamiṣīcayo akṣakāmā manomuhaḥ | tābhyo gandharvapatnībhyo apsarābhyo 'karaṃ namaḥ ||
1.8.1
amuṣmād adhi parvatād avatkam asi bheṣajam | bheṣajaṃ subheṣajaṃ yat te kṛṇomi bheṣajam ||
1.8.2
ād aṅgā kuvid aṅgā śataṃ yad bheṣajāni te sahasraṃ vā gha yāni te | teṣām asi tvam uttamam anāsrāvam arogaṇam ||
1.8.3
arusyānam idaṃ mahat pṛthivyā adhy udbhṛtam | tad āsrāvasya bheṣajaṃ tad u rogam anīnaśat ||
1.8.4
upajīkā ud bharanti samudrād adhi bheṣajam | arusyānam asy ātharvaṇaṃ rogasthānam asy ātharvaṇam ||
1.9.1
ayaṃ devānām asuro vi rājati vaśā hi satyā varuṇasya rājñaḥ | tatas pari brahmaṇā śāśadāna ugrasya manyor ud imaṃ nayāmi ||
1.9.2
namas te rājan varuṇāstu manyave viśvaṃ hi deva nicikeṣi drugdham | śataṃ sahasraṃ pra suvāmy anyān ayaṃ no jīvan śarado vyāpet ||
1.9.3
yad uvakthānṛtaṃ jihvayā vṛjinaṃ bahu | rājñas tvā satyadharmaṇo muñcāmi varuṇād aham ||
1.9.4
amuñcaṃ tvā vaiśvānarād arṇavān mahatas pari | sajātān ugra ā vada brahma cāpa cakīhi naḥ ||
1.10.1
sīsāyānv āha varuṇaḥ sīsāyāgnir upāvati | sīsaṃ ma indraḥ prāyacchad amīvāyās tu cātanam ||
1.10.2
idaṃ viṣkandhaṃ sahata idaṃ bādhate atriṇaḥ | anena viśvā sāsahai yā jātāni piśācyāḥ ||
1.10.3
ye 'māvāsyāṃ rātrim udasthur bhrājam atriṇaḥ | agnis turīyo yātuhā sa u naḥ pātu tebhyaḥ ||
1.10.4
yadi haṃsy aśvaṃ yadi gāṃ yadi pūruṣam | sīsena vidhyāmas tvā yathā no 'so avīrahā ||
1.11.1
abhīvartena maṇinā yenendro abhivāvṛte | tenemaṃ brahmaṇaspate abhi rāṣṭrāya vartaya ||
1.11.2
abhivṛttaḥ sapatnā- -abhi yā no arātayaḥ | abhi pṛtanyantaṃ tiṣṭha- -abhi yo no durasyati ||
1.11.3
abhi tvā devaḥ savitā- -abhi somo avīvṛtat | abhi tvā viśvā bhūtāny abhīvarto yathāsasi ||
1.11.4
ud asau sūryo agād uditaṃ māmakaṃ vacaḥ | yathāhaṃ śatruhāsāny asapatnaḥ sapatnahā ||
1.11.5
sapatnakṣayaṇo vṛṣā- -abhirāṣṭro viṣāsahiḥ | yathāham eṣāṃ vīrāṇāṃ virājāni janasya ca ||
1.12.1
tubhyam eva jariman vardhatām ayaṃ mainam anye mṛtyavo hiṃsiṣus tvat | māteva putraṃ pramanā upasthe mitra enaṃ mitryāt pātv aṃhasaḥ ||
1.12.2
mitraś ca tvā varuṇaś ca riśādau jarāmṛtyuṃ kṛṇutāṃ saṃvidānau | tad agnir hotā vayunāni vidvān viśvāni devo janimā vivakti ||
1.12.3
dyauṣ ṭe pitā pṛthivī mātā jarāṃ mṛtyuṃ kṛṇutaṃ dīrgham āyuḥ | yathā jīvā adityā upasthe prāṇāpānābhyāṃ gupitaḥ śataṃ himāḥ ||
1.12.4
tvam īśiṣe paśūnāṃ pārthivānāṃ ye jātā uta ye janitvāḥ | mainaṃ prāṇo hāsīn mo apāno mainaṃ mitrā vadhiṣur mo amitrāḥ ||
1.13.1
indreṇa datto varuṇena śiṣṭo marudbhir ugraḥ prayato na āgan | etaṃ vāṃ dyāvāpṛthivī pari dadāmi sa mā tṛṣat sa mā kṣudhat ||
1.13.2
ūrjam asmā ūrjasvatī dhattaṃ payo 'smai payasvatī dhattam | ūrjam asmai dyāvāpṛthivī adhātāṃ viśve devā maruta ūrjam āpaḥ ||
1.13.3
śivā asya hṛdayaṃ tarpayantv anamīvo modamānaś careha | savāsinau pibatāṃ mantham etam aśvino rūpaṃ paridhāya māyām ||
1.13.4
tasya pātāraṃ sacatāṃ purīṣam ūrjā svadhā sacatām etam eṣā | indra etāṃ sasṛje viddho agra ūrjāṃ svadhām ajarāṃ sā ta eṣā | tayā tvaṃ jīva śaradaḥ suvarcā mā ta ā susrod bhiṣajas te akran ||
1.14.1
viśve devāso abhi rakṣatemam utādityā jāgṛta yūyam asmin | memaṃ samāna uta vānyanābhir memaṃ prāpat pauruṣeyo vadho yaḥ ||
1.14.2
ye vo devāḥ pitaro ye ca putrāḥ sacetaso me śṛṇutedam uktam | sarvebhyo vaḥ pari dadāmy etaṃ ta enaṃ svasti jarase nayātha ||
1.14.3
ye devā divi ṣṭha ye pṛthivyāṃ ye antarikṣa oṣadhīṣv apsu | te kṛṇuta jarasam āyur asmai śatam anyān pari vṛṇakta mṛtyūn ||
1.14.4
yeṣāṃ prayājā uta vānuyājā hutabhāgā ahutādaś ca devāḥ | yeṣāṃ vaḥ pañca pradiśo vibhaktās tān vo asmai sattrasadaḥ kṛṇomi ||
1.15.1
ahaṃ te bhagam ā dade 'dhi śīrṣṇa iva srajam | mahāmūla iva parvato jyok pitṛṣv āsāsai ||
1.15.2
iyaṃ te rājan kanyā vadhūr ni dhūyate yama | sā mātur badhyatāṃ gṛhe 'tho bhrātur atho pituḥ ||
1.15.3
iyaṃ te ketapā rājann imāṃ te pari dadhmasi | jyok pitṛṣv āsātā ā śīrṣṇaḥ samopyāt ||
1.15.4
asitasya brahmaṇā kaśyapasya gayasya ca | antaḥkośam iva jāmayo api nahyāmi te bhagam ||
1.16.1
naktaṃjātāsy oṣadhe rāme kṛṣṇe asikni ca | idaṃ rajani rajaya kilāsaṃ palitaṃ ca yat ||
1.16.2
kilāsaṃ ca palitaṃ ca nir ito nāśayā pṛṣat | ā tvā svo aśnutāṃ varṇaḥ parā śvetāni pātaya ||
1.16.3
asitaṃ te pralayanam āsthānam asitaṃ tava | asikny asy oṣadhe nir ito nāśayā pṛṣat ||
1.16.4
asthijasya kilāsasya tanūjasya ca yat tvaci | dūṣā kṛtasya brahmaṇā lakṣma śvetam anīnaśam ||
1.17.1
jarāyujaḥ prathama usriyo vṛṣā vātabhrajā stanayann eti vṛṣṭyā | sa no mṛḍāti tanva ṛjugo rujan ya ekam ojas tredhā vicakre ||
1.17.2
aṅgeaṅge śociṣā śiśriyāṇo yo agrabhīt parur asya grabhītā | aṅkān samaṅkān haviṣā yajāmi hṛdi śrito manasā yo jajāna ||
1.17.3
muñcāmi śīrṣaktyā uta kāsa enaṃ paruṣparur āviveśa yo asya | yo abhrajā vātajā yaś ca śuṣmo vanaspatīn sacatāṃ parvatāṃś ca ||
1.17.4
śaṃ te parasmai gātrāya śam astv avarāya te | śaṃ te pṛṣṭibhyo majjabhyaḥ śam astu tanve tava ||
1.18.1
ā yātu mitra ṛtubhiḥ kalpamānaḥ saṃveśayan pṛthivīm usriyābhiḥ | tad asmabhyaṃ varuṇo vāyur agnir bṛhad rāṣṭraṃ saṃveśyaṃ dadhātu ||
1.18.2
dhātā mitro varuṇo devo agnir indras tvaṣṭā prati gṛhṇantu me vacaḥ | huve devīm aditiṃ śūraputrāṃ sajātānāṃ madhyameṣṭhāḥ syām aham ||
1.18.3
huve somaṃ savitāraṃ namobhir viśvān devām̐ ahamuttaratve | ayam agnir dīdāyad āhnam eva sajātair iddho apratibruvadbhiḥ ||
1.18.4
ihed asātha na puro gamātha- -iryo gopāḥ puṣṭapatir va ājat | asmai vaḥ kāmāyopa kāminīr viśve vo devā upa saṃ dyām iha ||
1.19.1
asmin vasu vasavo dhārayantv indras tvaṣṭā varuṇo mitro agniḥ | imam ādityā uta viśve ca devā uttame devā jyotiṣi dhārayantu ||
1.19.2
asmai devāḥ pradiśaj jyotir astu sūryo agnir uta vā hiraṇyam | uttareṇa brahmaṇā vi bhāhi kṛṇvāno anyān adharān sapatnān ||
1.19.3
yenendrāya samabharaṃ payāṃsy uttareṇa brahmaṇā jātavedaḥ | tena tvam agna iha vardhayemaṃ rāyaspoṣaṃ śraiṣṭhyam ā dhehy asmai ||
1.19.4
aiṣāṃ yajñam uta varco bhare 'haṃ rāyaspoṣam uta vittāny agne | sapatnā asmad adhare bhavantu- -uttame devā jyotiṣi dhattanemam ||
1.20.1
mā no vidan vivyādhino mo abhivyādhino vidan | ārāc charavyā asmad viṣūcīr indra pātaya ||
1.20.2
viṣvañco asmac charavaḥ patantu ye astā ye cāsyāḥ | devā manuṣyā ṛṣayo 'mitrān no vi vidhyatu ||
1.20.3
yaḥ samāno yo 'samāno 'mitro no jighāṃsati | rudraḥ śaravyayā tān amitrān no vi vidhyatu ||
1.20.4
sabandhuś cāsabandhuś ca yo na indrābhidāsati | devās taṃ sarve dhūrvantu brahma varma mamāntaram ||
1.21.1
nāsaṃ naśan svayaṃ srasann asatībhyo asattarāḥ | sehor arasatarā lavaṇād vikledīyasīḥ ||
1.21.2
apacitaḥ pra patata suparṇo vasater iva | sūryaḥ kṛṇotu bheṣajaṃ candramā vo 'pocchatu ||
1.21.3
eny ekā śyeny ekā kṛṣṇaikā rohiṇī dve | sarvāsām agrabhaṃ nāma- -avīraghnīr apetana ||
1.21.4
asūtikā rāmāyaṇy apacit pra patiṣyati | glaur itaḥ pra patiṣyati sa galanto naśiṣyati ||
1.21.5
apeto apacitvarīr indraḥ pūṣā ca cikyatuḥ | apetv asya grīvābhyo apa padbhyāṃ vijāmataḥ ||
1.22.1
āśānām āśāpālebhyaś caturbhyo amṛtebhyaḥ | idaṃ bhūtasyādhyakṣebhyo vidhema haviṣā vayam ||
1.22.2
ya āśānām āśāpālāś catvāra sthana devāḥ | te no nirṛtyāḥ pāśebhyo muñcatāṃhasoaṃhasaḥ ||
1.22.3
aśloṇas te haviṣā vidheyam asrāmas te ghṛtenā juhomi | ya āśānām āśāpālas turīyo devaḥ sa naḥ subhūtam eha vakṣat ||
1.22.4
svasti mātra uta pitre no astu svasti gobhya uta pūruṣebhyaḥ | viśvaṃ subhūtaṃ suvidatram astu no jyog eva dṛśema sūryam ||
1.23.1
idaṃ janāso vidathaṃ mahad brahma vadiṣyati | na tat pṛthivyāṃ no divi yataḥ prāṇanti vīrudhaḥ ||
1.23.2
antarikṣe samahāsāṃ sthānaṃ śrāntasadām iva | āsthānam asya bhūtasya viduṣ ṭad vedhaso janāḥ ||
1.23.3
yad rodasī rejamāne bhūmiś ca niratakṣatām | ārdraṃ tad adya sarvadā bhidurasyeva vartasī ||
1.23.4
viśvam anyābhi vavāra viśvam anyasyām adhi śritam | dive ca viśvavedase pṛthivyai cākaraṃ namaḥ ||
1.24.1
saṃ saṃ sravantu sindhavaḥ saṃ vātā divyā uta | tebhir me sarvaiḥ saṃsrāvair dhanaṃ saṃ srāvayāmasi ||
1.24.2
ye saṃsrāvāḥ saṃsravanti kṣīrasya codakasya ca | tebhir me sarvaiḥ saṃsrāvair dhanaṃ saṃ srāvayāmasi ||
1.24.3
ye nadībhyaḥ saṃsravanty utsāsaḥ sadam akṣitāḥ | tebhir me sarvaiḥ saṃsrāvair dhanaṃ saṃ srāvayāmasi ||
1.24.4
idaṃ havyā upetana- -idaṃ saṃsrāvaṇā uta | ihaitu sarvo yaḥ paśur asya vardhayatā rayim ||
1.25.1
hiraṇyavarṇāḥ śucayaḥ pāvakā yāsu jātaḥ kaśyapo yāsv indraḥ | yā agniṃ garbhaṃ dadhire suvarṇās tā na āpaḥ śaṃ syonā bhavantu ||
1.25.2
yāsāṃ rājā varuṇo yāti madhye satyānṛte avapaśyañ janānām | (…) ||
1.25.3
yāsāṃ devā divi kṛṇvanti bhakṣaṃ yā antarikṣe bahudhā bhavanti | yā agniṃ garbhaṃ dadhire suvarṇāḥ (…) ||
1.25.4
śivena mā cakṣuṣā paśyatāpaḥ śivayā tanvopa spṛśata tvacaṃ me | ghṛtaścutaḥ śucayo yāḥ pāvakās tā na āpaḥ śaṃ syonā bhavantu ||
1.26.1
suparṇo jātaḥ prathamas tasya tvaṃ pittam āsitha | tad āsurī yudhā jītā rūpaṃ cakre vanaspatīn ||
1.26.2
āsurī cakre prathamā- -idaṃ kilāsabheṣajam idaṃ kilāsanāśanam | anīnaśat kilāsaṃ sarūpām akarat tvacam ||
1.26.3
sarūpā nāma te mātā sarūpo nāma te pitā | sarūpakṛt tvam oṣadhe sā sarūpam idaṃ kṛdhi ||
1.26.4
yat tanūjaṃ yad agnijaṃ citraṃ kilāsaṃ jajñiṣe | tad astu sutvak tanvo yatas tvāpanayāmasi ||
1.26.5
śyāmā sarūpaṃkaraṇī pṛthivyā adhy udbhṛtā | idam ū ṣu pra sādhaya punā rūpāṇi kalpaya ||
1.27.1
abhayaṃ somaḥ savitā kṛṇotv abhayaṃ dyāvāpṛthivī ubhe | abhayaṃ svar antarikṣaṃ no astu saptaṛṣīṇāṃ haviṣābhayaṃ no 'stu ||
1.27.2
abhayaṃ dyāvāpṛthivī ihāstu no agnināmitrān praty oṣataṃ pratīcaḥ | mā jñātāraṃ mā pratiṣṭhāṃ vidanta mitho vighnānā upa yantu mṛtyum ||
1.27.3
pañca devā abhayasyeśata indras tvaṣṭā varuṇo mitros agniḥ | māyaṃ grāmo duritam ena ārad anyatra rājñām abhi yātu manyuḥ ||
1.27.4
asmai grāmāya pradiśaś catasra ūrjaṃ subhūtaṃ savitā dadhātu | aśatrum indro abhayaṃ kṛṇotu madhye ca viśāṃ sukṛte syāma ||
1.28.1
anu sūryam ud ayatāṃ hṛddyoto harimā ca te | yo rohitasya gor varṇas tena tvā pari dadhmasi ||
1.28.2
pari tvā rohitair varṇair dīrghāyutvāya dadhmasi | yathā tvam arapā aso atho 'harito bhava ||
1.28.3
yā rohiṇīr devapatyā gāvo yā rohiṇīr uta | rūpaṃrūpaṃ vayovayas tena tvā pari dadhmasi ||
1.28.4
śukeṣu te harimāṇaṃ prapaṇākāsu dadhmasi | atho hāridraveṣu te harimāṇaṃ ni dadhmasi ||
1.29.1
yāḥ purastād ācaranti nīcaiḥ sūryād atho divaḥ | etam apsarasāṃ vrātaṃ brahmaṇācchā vadāmasi ||
1.29.2
yā adharād ācaranti jihmā mukhā karikratīḥ | āhatā apa tā ito naśyantv ataś cinvatīḥ ||
1.29.3
yāḥ kulyā yā vanyā yā u conmādayiṣṇavaḥ | sarvās tā mṛśmaśākaraṃ dṛṣadā khalvām̐ iva ||
1.29.4
cetantīm aśmalāṃ palāṃ tāsāṃ vo namo arciṣe | ārād yakṣmaṃ ni dhatta- -asmān no adhi pūruṣāt ||
1.30.1
kāmas tad agre sam avartata manaso retaḥ prathamaṃ yad āsīt | sa kāma kāmena bṛhatā sayonī rāyaspoṣaṃ yajamānāya dhehi ||
1.30.2
tvaṃ kāma sahasāsi pratiṣṭhito vibhur vibhāvā suṣakhā sakhīyate | tvam ugraḥ pṛtanāsu sāsahiḥ saha ojo yajamānāya dhehi ||
1.30.3
dūrāc cakamānāya pravipāṇāyākṣaye | āsmā aśṛṇvann āśāḥ kāmenājanayan svaḥ ||
1.30.4
kāmena mā kāma āgan hṛdayād dhṛdayaṃ pari | yad amīṣām ado manas tad aitūpa mām iha ||
1.30.5
yat kāma kāmayamānā idaṃ kṛṇmasi te haviḥ | tan naḥ sarvaṃ sam ṛdhyatām athaitasya haviṣo vīhi svāhā ||
1.30.6
ka idaṃ kasmā adāt kāmaḥ kāmāyādāt | kāmo dātā kāmaḥ pratigrahītā kāmaḥ samudram ā viveśa | kāmena tvā prati gṛhṇāmi kāmaitat te ||
1.31.1
imaṃ me kuṣṭha pūruṣaṃ tam ā vaha taṃ niṣ kṛdhi | tam u me agadaṃ kṛdhi ||
1.31.2
udaṅ jāto himavataḥ sa prācyāṃ nīyase janam | tatra kuṣṭhasya nāmāny uttamāni vi bhejire ||
1.31.3
uttamo nāmāsy uttamo nāma te pitā | yataḥ kuṣṭha prajāyase tata ehy ariṣṭatātaye ||
1.31.4
śīrṣahatyām upahatyām akṣyos tanvo rapaḥ | kuṣṭho no viśvatas pātu daivaṃ samaha vṛṣṇyam ||
1.32.1
yad agnir āpo adahat praviśya yatrākṛṇvan dharmadhṛto namāṃsi | tatra ta āhuḥ paramaṃ janitraṃ sa naḥ saṃvidvān pari vṛṅdhi takman ||
1.32.2
yadi śoko yady abhīśoko rudrasya prāṇo yadi vāruṇo 'si | huḍur nāmāsi haritasya deva sa naḥ saṃvidvān pari vṛṅdhi takman ||
1.32.3
yady arcir yadi vāsi dhūmaḥ śakalyeṣu yadi vā te janitram | huḍur nāmāsi haritasya deva sa naḥ saṃvidvān pari vṛṅdhi takman ||
1.32.4
namaḥ śītāya takmane namo rūrāya kṛṇmo vayaṃ te | yo +'nyedyur ubhayadyuś caranti tṛtīyakāya namo astu takmane ||
1.32.5
tṛtīyakaṃ vitṛtīyaṃ sadandim uta hāyanam | takmānaṃ viśvaśāradaṃ graiṣmaṃ nāśaya vārṣikam ||
1.33.1
āpo adyānv acāriṣaṃ rasena sam asṛkṣmahi | payasvān agna āgamaṃ taṃ mā saṃ sṛja varcasā ||
1.33.2
saṃ māgne varcasā sṛja prajayā ca bahuṃ kṛdhi | vidyur me asya devā indro vidyāt saha rṣībhiḥ ||
1.33.3
idam āpaḥ pra vahata- -avadyaṃ ca malaṃ ca yat | yac ca dudrohānṛtaṃ yac ca śepe abhīruṇam ||
1.33.4
śivena mā cakṣuṣā paśyatāpaḥ śivayā tanvopa spṛśata tvacaṃ me | śivān agnīn apsuṣado havāmahe mayi kṣatraṃ varca ā dhatta devīḥ ||
1.33.5
yad āpo naktaṃ mithunaṃ cacāra yad vā dudroha duritaṃ purāṇam | hiraṇyavarṇās tata ut punantu mā pra mā muñcantu varuṇasya pāśāt ||
1.36.1
yāḥ purastād ācaranti yā vā paścāt sadānvāḥ | aśmānam ṛcchantīr yantu yo 'yaṃ svādāv anādyaḥ ||
1.36.2
yā adhārād ācaranty uttarād vā sadānvāḥ | aśmānam ṛcchantīr yantu yo 'yaṃ svādāv anādyaḥ ||
1.36.3
yāḥ paścād ācaranti purastād vā sadānvāḥ | aśmānam ṛcchantīr yantu yo 'yaṃ svādāv anādyaḥ ||
1.36.4
yā uttarād ācaranty adharād vā sadānvāḥ | aśmānam ṛcchantīr yantu yo 'yaṃ svādāv anādyaḥ ||
1.37.1
ubhayīr aham āyātāḥ parācīr akaraṃ tvat | devebhir anyā astā bahvīr anyā atho divam ||
1.37.2
namas te rudrāsyate namaḥ pratihitābhyaḥ | namo visṛjyamānābhyo namo nipatitābhyaḥ ||
1.37.3
hiraṇyayīr ma ulbaṇyaḥ ṣaṭ saharāṇi ṣaṭ śatā | tābhiḥ pari śrayāmahe tā no rakṣantu sarvataḥ | bahv idam anyad viṣṭhitaṃ tasya kāmaṃ vi vidhyata ||
1.37.4
ayasmayaṃ me vimitaṃ yuṣmad bhiyā mahat kṛtaṃ namasā namasenyam | tenā pari śrayāmahe tan no rakṣantu sarvataḥ | (…) ||
1.37.5
ayasmayaṃ varma kṛṇve dvāraṃ kṛṇve ayasmayam | khīlān ayasmayān kṛṇve te no rakṣantu sarvataḥ | bahv idam anyad viṣṭhitaṃ tasya kāmaṃ vi vidhyata ||
1.38.1
imā yās tisraḥ pṛthivīs tāsāṃ ha bhūmir uttamā | tāsām adhi tvaco ahaṃ sam u jagrabha bheṣajam ||
1.38.2
śreṣṭham asi vairudhānāṃ vasiṣṭhaṃ bheṣajānām | yajño bhaga iva yāmeṣu deveṣu varuṇo yathā ||
1.38.3
revatīr anādhṛṣṭhāḥ siṣāsantīḥ siṣāsatha | etā stha keśavardhanīr atho stha keśadṛṃhaṇīḥ ||
1.38.4
dṛṃha mūlam agraṃ yaccha vi madhyaṃ yamayauṣadhe | keśavardhanam asy ātharvaṇaṃ keśadṛṃhaṇam asy ātharvaṇam ||
1.39.1
agne gobhir na ā gahi- -indo rayyā sacasva naḥ | indro dhartā gṛheṣu naḥ ||
1.39.2
savitā yaḥ sahasriyaḥ sa no gṛheṣu raṇyatu | ā puṣṭam etv ā vasu ||
1.39.3
tvaṣṭā yo vṛṣabho yuvā sa no gṛheṣu rāraṇat | sahasreṇa śatena ca ||
1.39.4
dhātā dadhātu no rayim īśāno jagatas patiḥ | sa naḥ pūrṇena yacchatu ||
1.40.1
mamobhā mitrāvaruṇā mamobhendrābṛhaspatī | mama tvaṣṭā ca pūṣā ca mamaiva savitā vaśe ||
1.40.2
mama viṣṇuś ca somaś ca mamaiva maruto bhuvan | sarasvāṃś ca bhagaś ca viśve devā vaśe mama ||
1.40.3
mamobhe dyāvāpṛthivī antarikṣaṃ svar mama | mamemāḥ sarvā oṣadhīr āpaḥ sarvā vaśe mama ||
1.40.4
mama gāvo mamāśvā mamājāś cāvayaś ca | mamaiva puruṣā bhuvan mamedaṃ sarvam ātmanvad ejat prāṇad vaśe mama ||
1.41.1
agne 'bhyāvartinn abhi na ā vavṛtsva | āyuṣā varcasā sanyā medhayā prajayā dhanena ||
1.41.2
agne jātavedaḥ śataṃ te santv āvṛtaḥ sahasraṃ ta upāvṛtaḥ | adhā puṣṭasyeśānaḥ punar no rayim ā kṛdhi ||
1.41.3
saha rayyā ni vartasva- -agne pinvasva dhārayā | viśvapsnyā viśvatas pari ||
1.41.4
punar ūrjā vavṛtsva punar agne viśāyuṣā | punar naḥ pāhy aṃhasaḥ ||
1.42.1
yāḥ senā abhītvarīr āvyādhinīr ugaṇā uta | ya steno yaś ca taskaras tāṃs te agne 'pi dadhāmy āsani ||
1.42.2
jambhair malimlūn agne daṃṣṭrābhyāṃ taskārān uta | hanūbhyāṃ stenān maghavan tāṃs tvaṃ khāda sukhāditān ||
1.42.3
ye grāmeṣu malimluca stenāsas taskarā vane | ye kakṣeṣv aghāyavas tāṃs te 'gne 'pi dadhāmy āsani ||
1.42.4
yo asmabhyam arātīyād yaś ca no dveṣad ij janaḥ | āmādaḥ kravyādo ripūṃs tān agne saṃ dahā tvam ||
1.43.1
ā krandaya dhanapata ud enam ardayāmutaḥ | arvañcaṃ punar ā kṛdhi yathāhaṃ kāmaye tathā ||
1.43.2
parisartaḥ pari dhāva- -ākartaḥ punar ā kṛdhi | atho ma indraś cāgniś ca- -amum ā nayatām iha ||
1.43.3
ekārka ekakāmāya yasmai kāmāya khāyase | tena me viśvadhāvīrya- -amum ā nayatād iha ||
1.43.4
yatrayatra carantaṃ nyamraug abhi sūryaḥ | tato me pathye revaty amum ā nayatād iha ||
1.44.1
asitasya taimātasya babhror apodakasya ca | sarvā viṣasya dhāmāny udnevāgnim avīvare ||
1.44.2
iṣīkādanta durlabha kiṃ me sakhāyam ātudaḥ | na mām apaśya āgataṃ satīnaṃ viṣadūṣaṇam ||
1.44.3
yat tālavye dati saṃsisikṣe viṣaṃ tvam | trayas tudā rujāmasi babhruko nakulas tvat ||
1.44.4
trayo vai smaḥ sakhāyo babhruko nakulas tvat | te sarve apy apātayann āheyam arasaṃ viṣam ||
1.45.1
sārasvataṃ vṛṣaṇaṃ babhruvakṣaṃ śītarūre tanvāv asya bhīme | anyedyukaṃ sadandiṃ tvā tṛtīyaka huve namasyaṃ sahadevam apsujam ||
1.45.2
yo apsujo aruṇo mānuṣe jane viveśa babhrur harṣayiṣṇur akṣitaḥ | śītarūrāya tarṣayiṣṇave juguśīrṣasāvayeśaṃ namo astu devāḥ ||
1.45.3
yo harṣayañ jañjabhaḥ svedano vaśī vaśaḥ prāraḥ śītarūrāśiṣe manūn | so asmabhyaṃ mṛḍayan prehi saṃśito yaṃ vayaṃ dviṣmas tam abhi prajānan ||
1.45.4
namas te vidma te kāsanāyanaṃ yatoyataḥ surabhe saṃbabhūvitha | sa no mā hiṃsīr namo astu tubhyaṃ śīrṣaktyā yakṣmād iha pārayā naḥ ||
1.46.1
asya tvaṃ dadataḥ soma rājan varmeva tanvaṃ pari pāhi viśvataḥ | yo brahmaṇe rādho viddho dadāti tasya soma pra tira dīrgham āyuḥ ||
1.46.2
asya soma pra tira dīrgham āyur ahānīva sūryo vāsarāṇi | māsyā susron nāśayā vyadhmano viṣaṃ bahiḥ śalyaś caratu rogo asmāt ||
1.46.3
dānaṃ tṛṣṇāyāḥ pari pātu viddhaṃ dānaṃ kṣudho dānavid eva mṛtyoḥ | aviṣkandho bhavatu yo dadāty ā pyāyate papurir dakṣiṇayā ||
1.46.4
ā pyāyatāṃ papurir dakṣiṇayā varmeva syūtaṃ pari pāhi viśvataḥ | bahir viṣaṃ tanvo astv asya sraṃsatāṃ śalyo adhy āre asmāt ||
1.46.5
brahmā śaravyām apa bādhatām ito nadyāḥ kūlān nāvam ivādhi śambī | tasmai dadad dīrgham āyuṣ kṛṇuṣva śataṃ ca naḥ śarado jīvatād iha ||
1.46.6
yadā dadāti pradadāti yadā brahmā pratigṛhṇāti rādho asya | ād id vidyād upahatyārātiḥ sarve yakṣmā apa tiṣṭhantu sākam ||
1.47.1
vyāghrarūpaḥ surabhiḥ siṃhasya retasā kṛtaḥ | madhye pṛthivyā niṣṭhitaḥ sam akhyad yātudhānyaḥ ||
1.47.2
abhi prehi māpa vikthāḥ pade gṛbhāya māpade | atraiva sarvā jambhaya yāḥ kāś ca yātudhānyaḥ ||
1.47.3
pratībodhaś caturakṣaḥ sraktyo aśmeva vīḍubhit | pratīcīḥ kṛtyā ākṛtya- -amuṃ kṛtyākṛtaṃ jahi ||
1.47.4
kṛtyākṛtaṃ valaginaṃ mūlinaṃ śapatheyyam | indras tu sarvāṃs tān hantu saptaghnena ruvām iva ||
1.48.1
arasasya śarkoṭasya nīcīnasyopasarpataḥ | viṣaṃ hi sarvam ādiṣy atho enam ajījabham ||
1.48.2
na te bāhvo raso asti na śīrṣe nota madhyataḥ | kim idaṃ pāpayāmuyā pucche bibharṣy arbhakam ||
1.48.3
yat te skandhān upatasthau vijāmni yac ca te parau | apamityam ivābhṛtaṃ malaṃ te prati dadhmasi ||
1.48.4
adanti tvā pipīlikā vi vṛścanti mayūryaḥ | sarve bhala bravātha śārkoṭam arasaṃ viṣam ||
1.49.1
kṛtaṃ me dakṣiṇe haste savye me jaya āhitaḥ | gojid bhūyāsam aśvajit kṛtaṃcayo hiraṇyajit ||
1.49.2
akṣāḥ phalavatīṃ divaṃ datta gāṃ kṣīriṇīm iva | saṃ mā kṛtasya dhārayā dhanuḥ snāvneva nahyata ||
1.49.3
ubhau hastau pratidīvno brahmaṇāpombhāmasi | kalir enaṃ yathā hanad āsya vedo bharāmahai ||
1.49.4
ā bhadraṃ dvāparam uta tretāṃ parā kalim | kṛtaṃ me hasta āhitaṃ sa hi saumanaso mahān ||
1.50.1
yad eyatha pareyatha yat te tan mana īyate | tatas tvā punar arvāñcaṃ bhūtasyājīgamat patiḥ ||
1.50.2
ā tvā nayād bhūtapatir ā devo bṛhaspatiḥ | ādityāḥ sarve tvā neṣan viśve devāḥ suvarcasaḥ ||
1.50.3
anumatiḥ sarasvatī bhago rājā ny ā nayāt | śālā mānasya patnī- -ihaivāsya manas karat ||
1.50.4
yas tvā ninānayakaḥ sa u tvehā nayāt punaḥ | mano hi brahmāṇo vidur viśvakarmā manīṣiṇaḥ ||
1.51.1
gāto havir janayan tastha indra- -agraṃ jyeṣṭha pary agāmeha deva | sa gāto gātottamā payāpim asmabhyam indra dadataḥ pracetaḥ ||
1.51.2
agnir naḥ puraetāstv añjasā bṛhaspatiḥ sanyāstu naḥ sakhā | indraṃ huve vṛtrahaṇaṃ purandaraṃ bhagenādya bhagavantaḥ syāma ||
1.51.3
tvaṃ soma divyo nṛcakṣāḥ sugām̐ asmabhyaṃ patho anu khyaḥ | abhi no gotraṃ viduṣa iva neṣo 'cchā no vācam uśatīṃ jigāsi ||
1.51.4
imām agne śaraṇiṃ mīmṛṣo na imam adhvānaṃ yam agāma dūram | āpiḥ pitā pramatiḥ somyānāṃ bhṛmir asy ṛṣikṛn martyānām ||
1.52.1
ye purastād āsyandete gāvau svaṛṣabhe iva | kṛṇomy arvaṇī aham aśvavārād aṇīyasī ||
1.52.2
ye adharād āsyandete gāvau svaṛṣabhe iva | kṛṇomy arvaṇī aham aśvavārād aṇīyasī ||
1.52.3
ye paścād āsyandete gāvau svaṛṣabhe iva | kṛṇomy arvaṇī aham aśvavārād aṇīyasī ||
1.52.4
ye uttarād āsyandate gāvau svaṛṣabhe iva | kṛṇomy arvaṇī aham aśvavārād aṇīyasī ||
1.53.1
agne yaśasvin yaśasā vardhayemam indrāvatīm upacitim ihā vaha | ayaṃ mūrdhā parameṣṭhī suvarcāḥ samānānām uttamaśloko astu ||
1.53.2
dhātā vidhartā paramota saṃdṛk prajāpatiḥ parameṣṭhī virāṭ | stomāś chandāṃsi nivido ma āhus te asmai rāṣṭram upa saṃ namantu ||
1.53.3
bhadram icchanta ṛṣayaḥ svarvidas tapo dīkṣām upa ni ṣedur agre | tato rāṣṭraṃ balam ojaś ca jātaṃ tad asmai devā upa saṃ namantu ||
1.53.4
upā vartadhvam upa na eta sarve 'yaṃ cettādhipatir vo astu samānaṃ mantram abhi mantrayādhvā imaṃ paścād upa jīvātha sarve ||
1.54.1
tvam agne pramatis tvaṃ pitāsi nas tvaṃ sakhā yujyo 'si jātavedaḥ | tvaṃ viśvavid gātuvit kavir viśvā āśā abhayāḥ santv asme ||
1.54.2
idaṃ varco agninā dattam āgan bhargo yaśaḥ saha ojo vayo balam | trayastriṃśad yāni vīryāṇi tāny agniḥ pra dadātu me ||
1.54.3
varca ā dhehi me tanvāṃ saha ojo vayo balam | indriyāya tvā karmaṇe vīryāya prati gṛhṇāmi śataśāradāya ||
1.54.4
ūrje tvā balāya tvā- -ojase sahase tvā | abhibhūyāya tvā rāṣṭrabhṛtyāya pary ūhāmi śataśāradāya ||
1.54.5
ṛtubhiṣ ṭvārtavair āyuṣe varcase tvā | saṃvatsarasya tejasā tena saṃhanu kṛṇmasi ||
1.55.1
idam āñjanam ānaje śailūnam ākanikradam | abhi mā cakranda bhaga ṛṣabho vāśitām iva ||
1.55.2
aśvaḥ kanikradad yathā pratyaṅ mā bhaga āgamat | tam ahaṃ preṇyā adhi putram ivopastha ādhiṣi ||
1.55.3
akṣyau me madhusaṃkāśe jihvā me madhuvādinī | nasor adhi pramandanaṃ datsu me sāraghaṃ madhu ||
1.55.4
madhuman mama nīsanaṃ jaghanaṃ madhuman mama | mām it kila tvaṃ vāvanaḥ śākhāṃ madhumatīm iva ||
1.56.1
pretā jayatā nara ugrā vaḥ santu bāhavaḥ | indro vaḥ śarma yacchatv anādhṛṣyā yathāsatha ||
1.56.2
ud dharṣantāṃ maghavann āyudhāny ut satvanāṃ māmakānāṃ manāṃsi | ud dharṣantāṃ vājināṃ vājināny ud vīrāṇāṃ jayatām etu ghoṣaḥ ||
1.56.3
pṛthag ghoṣā ululayaḥ ketumanta ud īratām | devā indrajyeṣṭhā maruto yantu senayā ||
1.56.4
avasṛṣṭā parā pata śaravye brahmasaṃśite | jayāmitrān pra padyasva māmīṣāṃ kaṃ canoc chiṣaḥ ||
1.58.1
viṣkandhasya kābavasya kardamasyolūkyāḥ | apasthānasya kṛtyā yās teṣāṃ tvaṃ khṛgale jahi ||
1.58.2
pra mṛṇīhy upahatyāṃ kardamaṃ nīlaśākyam | adhā sāram iva dāruṇa āyuṣ kṛṇomy antaram ||
1.58.3
vividdhasyāvatṛṇṇasya hṛdasya cāhṛdasya ca | triparṇī viśvabheṣajī- -idaṃ kṛṇotu bheṣajam ||
1.58.4
kābavasya viṣkandhasya- -apasthāpanabheṣajam | idaṃ kṛṇomi bheṣajaṃ yathāyam agado 'sati ||
1.59.1
yasmād aṅgāt saṃsusrāva yad babhūva galantyaśaḥ | gāvo vatsam iva jānānās tat paraitu yathāyatham ||
1.59.2
nāsṛg asti pataṅgasya tardasya maśakādyāḥ | veṇoḥ pūtudror nāsty asṛṅ māsya glaur māpacid bhuvat ||
1.59.3
ahaṃ veda yathāsitha gurvikā nāma vā asi | amuṃ tvaṃ tam ito gaccha yam ahaṃ dveṣmi pūruṣam ||
1.59.4
tasyāpi madhya ā sīda nīlagrīvāsu sīdatā | vātasyānu pravāṃ maśakasyānu saṃvidam ||
1.59.5
preto yantv agruvo nir ito yantv agruvaḥ | adharācīm itaḥ paraḥ ||
1.59.6
prāhaṃ glāvam adhmāsaṃ nir ahaṃ glāvam adhmāsam | adharācīm itaḥ paraḥ ||
1.60.1
abhi tvām aham ojasā- -indro dasyūn ivābhuvam | sapatni naśyatād ito dūraṃ gacchādhy okasaḥ ||
1.60.2
sāsahā id ahaṃ patiṃ sāsahai śvaśurā ubhau | atho sapatnīṃ sāsahai yathā naśyāty okasaḥ ||
1.60.3
abhibhūr aham āgamaṃ viśvakarmā mahāvadāt | ahaṃ mitrasya kalpayann eṣu gṛheṣu duṣṭarāt ||
1.60.4
ut tiṣṭha mama vā idaṃ na tavehāpi kiṃ cana | māṃ caiva paśyann āyaty amuṃ ca divi sūryam ||
1.61.1
yas tvā mṛtyur abhyadhatta jāyamānaṃ supāśayā | taṃ te satyasya hastābhyām ud amuñcad bṛhaspatiḥ ||
1.61.2
abhi tvā jarimāhita gām ukṣaṇām iva rajjvā | vy anye yantu mṛtyavo yān āhur itarāñ chatam ||
1.61.3
pra viśataṃ prāṇāpānāv anaḍvāhāv iva vrajam | śarīram asyāṅgāni jarimṇe nayataṃ yuvam ||
1.61.4
ihaiva staṃ prāṇāpānau memaṃ hāsiṣṭaṃ mṛtyave | ayaṃ jarimṇaḥ śevadhir ariṣṭa iha vardhatām ||
1.61.5
jarase tvā pari dadhmo jarase ni dhuyāmasi | jarā tvā bhadrayā neṣat | vy anye yantu mṛtyavo yān āhur itarāñ chatam ||
1.62.1
muñcāmi tvā haviṣā jīvanāya kam ajñātayakṣmād uta rājakṣmāt | grāhyā gṛbhīto yady eṣa etat tata indrāgnī pra mumuktam enam ||
1.62.2
yadi kṣitāyur yadi vā pareto yadi mṛtyor antikaṃ nīta eva | tam ā harāmi nirṛter upasthād aspārṣam enaṃ śataśāradāya ||
1.62.3
sahasrākṣeṇa śatavīryeṇa śatāyuṣā haviṣāhārṣam enam | indro yathainaṃ jarase nayāty ati viśvasya duritasya pāram ||
1.62.4
śataṃ jīva śarado vardhamānaḥ śataṃ hemantāñ chatam u vasantān | śatam indrāgnī savitā bṛhaspatiḥ śatāyuṣā haviṣāhārṣam enam ||
1.63.1
yat te annaṃ bhuvaspata ākṣiyeta pṛthivīm anu | tasya nas tvaṃ bhuvaspate saṃ pra yaccha prajāpate ||
1.63.2
vyātte parameṣṭhino brahmaṇāpīpadāma tam | saṃvatsarasya daṃṣṭrābhyāṃ hetis taṃ sam adhād abhi ||
1.63.3
iyaṃ taṃ bhavastv āhutiḥ samid devī sahīyasī | rājño varuṇasya bandho asi so 'mum āmuṣyāyaṇam amuṣyāḥ putram ahne rātraye badhāna ||
1.63.4
mṛṇo 'si deva savitar gāyatreṇa chandasā mṛṇāmuṣya paśūn dvipadaś catuṣpadaḥ | yo 'smān dveṣṭi yaṃ vayaṃ dviṣmas taṃ jahi taṃ mṛṇa tasmai mā mīmṛḍas tasmai durāhā ||
1.64.1
ni te padaṃ pade mama ni cittam etu niṣkṛtaḥ | yathāsaḥ kevalo mama- -ahaṃ sādhāraṇī tava ||
1.64.2
padena gām anu yanti padenāśvaṃ padā ratham | padena maryā mat tvaṃ na eṣo no ahaṃ tvat ||
1.64.3
māpa sṛpo mā parā sṛpo mānyatrāsman manas kṛthāḥ | yaṃ tvāhir iva bhogair nākulena parīmasi ||
1.64.4
ni tvā kṛṇve saṃnahane ni kurīre ny opaśe | ni tvādhamasmiṃl lomni ny u tvā muṣkayor mṛje ||
1.65.1
ghṛtāhutā pṛthivī mā na eno 'smān prajāṃ vocata kilbiṣāṇi | anāturāḥ sumanasaḥ suvīrā jyog jīvantas tava sakhye syāma ||
1.65.2
antar emi yātudhānān antar emi kimīdinaḥ | dhiyāma pitryā vayaṃ sarasvatyā carāmasi ||
1.65.3
mā te riṣaṃ khanitā yasmai ca tvā khanāmasi | dvipāc catuṣpād asmākaṃ mā riṣad devy oṣadhe ||
1.65.4
anyā vo anyām avatv anyānyasyā upāvata | sadhrīcīḥ savratā bhūtvā asyāvata vīryam ||
1.66.1
dhruvas tiṣṭha bhuvanasya gopa mā saṃ vikthā vanaspate | atraiva tvam iha vayaṃ suvīrā viśvā mṛdho abhimātīr vy asya ||
1.66.2
yo vānaspatyānām adhipatir babhūva yasminn imā viśvā bhuvanāny ārpitā | tam anajmi madhunā daivyena tasmān maṇiṃ nir mame viśvarūpam ||
1.66.3
imaṃ maṇiṃ viśvajitaṃ suvīram asmād aśvatthāt pary ud bharāmi | yena viśvāḥ pṛtanāḥ saṃjayāny atho dyumat samitim ā vadāni ||
1.66.4
sabandhuś cāsabandhuś ca yo na indrābhidāsati | vṛścāmi tasyāhaṃ mūlaṃ prajāṃ cakṣur atho balam ||
1.67.1
devī devyāṃ jātāsi pṛthivyām adhy oṣadhe | tāṃ tvā nitatni keśebhyo dṛṃhaṇāya khanāmasi ||
1.67.2
indras tvākhanat prathamo varuṇasya duhitṛbhyaḥ | dṛṃha jātāñ janayājātān ye jātās tān u varṣīyasas kṛdhi ||
1.67.3
yas te keśo 'vatataḥ samūlo yaś ca vṛhyate | sarvaṃ taṃ viśvabheṣajyā- -abhi ṣiñcāmi vīrudhā ||
1.67.4
abhīśunā meyo 'stu viyāmenānumeyaḥ | keśo naḍa iva vardhatāṃ śīrṣṇas te asitas pari ||
1.68.1
yathā naḍaṃ kaśipune striyo bhindanty aśmanā | evā bhinadmi te muṣkau tasmai tvām avase huve ||
1.68.2
tvaṃ vīrudhāṃ śreṣṭhatamā- -abhiśrutāsy oṣadhe | sāmum adya pūruṣaṃ klībam opaśinaṃ kṛdhi ||
1.68.3
klībaṃ kṛdhy opaśinam atho kurīriṇaṃ kṛdhi | ubhābhyām asya grāvabhyām indro bhinattv āṇḍyau ||
1.68.4
klība klībaṃ tvākaraṃ vadhre vadhriṃ tvākaram | arasārasaṃ tvākaram arasāraso 'si | kurīram asya śīrṣaṇi kumbaṃ cādhi ni dadhmasi ||
1.68.5
ye te nāḍyau devakṛte yayos tiṣṭhati vṛṣṇyam | te te bhinadmi śamyayā- -amuṣyā adhi muṣkayoḥ ||
1.69.1
jāyamāno nir arujat sapatnān dodhato 'bhayān | sa vai sapatnānāṃ sabhā avālapsyo anāśayat ||
1.69.2
ārād arātiṃ kṛṇute aśastim apa bādhate | avālapsyaḥ sa yo maṇiḥ sahasvān abhimātihā ||
1.69.3
cakṣur asya sūtram āsīt tardma śrotram utābharat | avālapsyaḥ sa yo maṇiḥ sahasvān abhimātihā ||
1.69.4
imaṃ maṇim āvālapsyaṃ yasminn ārohayāmasi | sa vai sapatnān ā datte sa enaṃ pātu viśvataḥ sa enaṃ jarase nayāt ||
1.70.1
yato jīvebhyo na pitṝn upaiti yam ānaśe duṣkṛtaṃ daidhiṣavyam | ayajñiyaḥ prathamo yo viveśa kṛcchrād ij jyotir abhy aśnavātai ||
1.70.2
nāsyauṣadhīṣv apy asti nāpsv antar nāsya sūryaṃ saṃdṛśam eti cakṣuḥ | bhūmir dveṣṭi carantam enaṃ yam ānaśe duṣkṛtaṃ daidhiṣavyam ||
1.70.3
trite devā amṛjataina etat trita enan manuṣyeṣv amṛṣṭa | tata etad amuyā rakṣa īrte pramuktaṃ jyoter adhi dūram eti ||
1.70.4
yebhiḥ pāśair didhiṣūpatir vibaddhaḥ parauparāv ārpito aṅgeaṅge | vi te cṛtyantāṃ vicṛto hi santi bhrūṇaghni pūṣan duritāni mṛṣṭā ||
1.71.1
agniṣ ṭe viśa ā nayād indro vāyur bṛhaspatiḥ | sa te dharmam adīdharad dhāteva bhuvanebhyaḥ ||
1.71.2
bṛhaspate puraetā viśām ihy agniḥ paścād abhi nudāty āyatīḥ | vāyur enā dakṣiṇataḥ pūṣottarād upānudāt ||
1.71.3
ā sahasrī śataratha ā revānyetu no viśam | endro vāmena viśpatir ā rūpeṇa bṛhaspatiḥ ||
1.71.4
svarjuṣṭaḥ kaśyapasya sa rāṣṭre jāgarat sve | ṛṣabhaḥ śātamāturaḥ śvetantād avihruto devān yajñena bodhayāt ||
1.72.1
mahājanāḥ prathamā ye didīvire dhane saṃhatya mahati dvirāje | teṣāṃ vare yaḥ prathamo jigāya tasyāhaṃ lokam anūd bhideyam ||
1.72.2
medinas te vaibhīdakās tata indra upāvatu | avyā vṛka iva saṃrabhya jigīvān astam āyasi ||
1.72.3
udbāhū hiraṇyajid gojid aśvajitau bhare | vyāghro jaghnivām̐ iva- -ut tiṣṭhādhidevanāt ||
1.72.4
ādinavaṃ pratidīvne kṛtenāsmām̐ abhi kṣara | vṛkṣam ivāśanyā jahi yo asmān pratidīvyati ||
1.73.1
divas pṛthivyāḥ pary antarikṣād vanaspatibhyo adhy oṣadhībhyaḥ | yatrayatra vibhṛto jātavedās tatastato juṣamāṇo na ehi ||
1.73.2
yas te apsu mahimā yo vaneṣu ya oṣadhīṣu paśuṣv apsv antaḥ | agne sarvās tanvaḥ saṃ rabhasva tābhir na ehi draviṇodā ajasraḥ ||
1.73.3
yas te deveṣu mahimā svargo yā te tanūḥ pitṛṣv āviveśa | puṣṭir yā te manuṣyeṣu paprathe 'gne tayā rayim asmāsu dhehi ||
1.73.4
śrutkarṇāya kavaye vedyāya vacobhir vākair upa yāmi rātim | yato bhayam abhayaṃ tan no astv ava devānāṃ yaja heḍo agne ||
1.74.1
indro devānāṃ varuṇo dhṛtavrataḥ somo vīrudhāṃ jagataḥ paraspāḥ | vāyuḥ paśūnāṃ paśupā janānām ayaṃ purorā no asyāstu mūrdhā ||
1.74.2
mūrdhā divo antarikṣasya mūrdhā mūrdhā sindhūnām uta parvatānām | mūrdhā viśvasya bhuvanasya rājā- -ayaṃ purorā no asyāstu mūrdhā ||
1.74.3
mṛdhas te samrāḍ ava hantu sarvām̐ amitrān rājā varuṇo viṣūcaḥ | indraḥ śatrūn asunītiṃ nayāti te 'yaṃ purorā no asyāstu mūrdhā ||
1.74.4
viśas tvā rājan pradiśo juṣantāṃ daivīr viśaḥ supraketāḥ saketāḥ | viśvā āśā manuṣyo vi bhāhy ayaṃ purorā no asyāstu mūrdhā ||
1.75.1
vi bādhasva dṛṃhasva vīḍayasva- -adhaspadaṃ śatravas te bhavantu | sapatnasāha ṛṣabho janāṣāḍ ugraś cettā pañca kṛṣṭīr vi rāja ||
1.75.2
śivaṃ kṣetram anamīvaṃ te astu- -uttame nāke adhi tiṣṭhehi | putrān bhrātṝn bahulān paśyamāno viśve tvā devā iha dhārayantu ||
1.75.3
tvaṣṭā rūpeṇa savitā savena- -ahar mitreṇa varuṇena rātrī | indro jyaiṣṭhyena brahmaṇāyaṃ bṛhaspatir | dhātā tvā dhībhir abhi rakṣatv iha ||
1.75.4
vāstoṣpata iha naḥ śarma yaccha ghane vṛtrāṇāṃ saṃgathe vasūnām | ihaivaidhi grāmapatir janāṣāḍ viśvair devair gupito rakṣamāṇaḥ ||
1.76.1
ūrdhvo bhava prati vidhyādhy asmad ugraṃ dhanur ojasvān ā tanuṣva | prati durhārdaṃ harasā śṛṇīhi kṛtvānam agne adharaṃ kṛṇuṣva ||
1.76.2
praty enaṃ yāhi prati bhaṅdhy enaṃ vividhyann agne vitaraṃ vi bhāhi | pratyaṅ prehi vartmanā jarhṛṣāṇaḥ kṛtyākṛte duṣkṛte mādhi vocaḥ ||
1.76.3
yo no durhārd dhṛdayenābhivaste yaś cakṣuṣā manasā yaś ca vācā | pratyaṅ daṃṣṭrābhyām abhi taṃ bubhūṣan kṛtyākṛtaṃ duṣkṛtaṃ nir dahāgne ||
1.76.4
pratībodhaś caturakṣo divyo aśmeva vīḍubhit | prabhañjañ chatrūn prati yāhy agne kṛtyākṛtaṃ duṣkṛtaṃ hṛdaye vidhya marmaṇi ||
1.77.1
indra kṣatram abhi vāmam ojo 'jāyathā vṛṣabha carṣaṇīnām | apānudo janam amitrayantam uruṃ devebhyo akṛṇor ulokam ||
1.77.2
mṛgo na bhīmaḥ kucaro giriṣṭhāḥ parāvata ā jagāmā parasyāḥ | sṛkaṃ saṃśāya pavim indra tigmaṃ vi śatrūn tāḍhi vi mṛdho nudasva ||
1.77.3
aṃhomuce pra bhare manīṣām ā sutrāmṇe sumatim āvṛṇānaḥ | idam indra prati havyaṃ gṛbhāya satyāḥ santu yajamānasya kāmāḥ ||
1.77.4
aṃhomucaṃ vṛṣabhaṃ yajñiyānāṃ virājantaṃ prathamam adhvarāṇām | apāṃ napātam aśvinau huve dhiya indriyeṇa na indriyaṃ dhattam ojaḥ ||
1.78.1
dhātāram indraṃ savitāram ūtaye huve devām̐ amṛtān martyaḥ san | śreṣṭhe no vasavo dhatta dhāmni mā radhāma dviṣate mo arātaye ||
1.78.2
adhi bravītv adhivaktā na indro adhi bravītu savitā daivyena | svasti mitrāvaruṇā ca dhattāṃ rātriṃrātrim aharahaś ca devāḥ ||
1.78.3
adhi bravītu pṛthivī uta dyaur adhi bruvantu marutaḥ pṛśnimātaraḥ | yo no dveṣṭy araṇo yaḥ sanābhiḥ pavir iva nemer adharaḥ so astu ||
1.78.4
yasya trayā gatam anuprayanti devā manuṣyāḥ paśavaś ca sarve | tan no devaṃ mano adhi bravītu sunīti no nayatu dviṣate mā radhāma ||
1.79.1
varcasvān asi deveṣu varcasvān oṣadhīṣv ā | atho varcasvinaṃ kṛdhi yam aśvatthādhirohasi ||
1.79.2
yam aśvattho adhyarukṣad rājā manuṣyaṃ janam | indram iva vi mṛdho hanat tasmād rāṣṭram anapacyutam ||
1.79.3
āroho nāma vā asi sahasvān ud ajāyathāḥ | taṃ tvā sapatnasāsaham aśvattha bibharād ayam ||
1.79.4
rājā vā asi bhūtānām ṛṣabho vīrudhāṃ patiḥ | sa naḥ sapatnān aśvattha viṣūco vy ud ā kṛdhi ||
1.80.1
saṃpaśyamānā amṛtāya āyan śuddhā yonibhyas pari jāyamānāḥ | śivaṃ kṛṇvānā upa jighratemaṃ vīraṃ vīreṣv apy ā kṛṇudhvam ||
1.80.2
śivo vo vīra iha jāto astu śuddho yonibhyas pari jāyamānaḥ | ariṣṭo 'yaṃ vardhatāṃ sarvam āyur varma jyāyobhyo haviṣā kṛṇotu ||
1.80.3
jarāṃ mṛtyuṃ prepsatu jīva eṣa nāsya krimir īśāto nota jambhaḥ | saṃrabhya jīva śaradaḥ suvarcā agniṣ ṭe gopā adhipā vasiṣṭhaḥ ||
1.80.4
jarāmṛtyur jarāyur jarācakṣur jarāsvaḥ | jarase tvā jaradaṣṭiṃ pari dadāmi ||
1.80.5
dyauṣ ṭe pitā pṛthivī mātāntarikṣam ātmā | vātaḥ prāṇaḥ sūryaś cakṣur divas payaḥ | suparṇas tvābhy ava paśyād āyuṣe varcase 'yam annasyānnapatir astu vīraḥ ||
1.81.1
yajñasya cakṣuḥ prabhṛtir mukhaṃ ca vācā śrotreṇa manasā juhomi | imaṃ yajñaṃ vitataṃ viśvakarmaṇā- -ā devā yantu sumanasyamānāḥ ||
1.81.2
ye devānām ṛtvijo ye ca yajñiyā yebhyo havyaṃ kriyate bhāgadheyam | imaṃ yajñaṃ saha patnībhir etya yāvanto devās tati mādayantām ||
1.81.3
yan mā hutaṃ yad ahutam ājagāma yasmād annān manasodrārajīmi | yad devānāṃ cakṣuṣa āgasīnam agniṣ ṭad dhotā suhutaṃ kṛṇotu ||
1.81.4
agneṣ ṭvā jihvayā hutam iṣṭaṃ marudbhir anumataṃ pitṛbhiḥ prāśnāmi ||
1.82.1
agneḥ prajātaṃ pari yad dhiraṇyam amṛtaṃ dadhre adhi martyeṣu | ya enad veda sa id enad arhati jarāmṛtyur bhavati yo bibharti ||
1.82.2
yad dhiraṇyaṃ sūryeṇa suvarṇaṃ prajāvanto manavaḥ pūrva īṣire | tat tvā candraṃ varcasā saṃ sṛjāty āyuṣmān bhavati yo bibharti ||
1.82.3
āyuṣe tvā varcase tvā- -ojase ca balāya ca | yathā hiraṇya tejasā vibhāsāsi janām̐ anu ||
1.82.4
yad veda rājā varuṇo veda devo bṛhaspatiḥ | indro yad vṛtrahā veda tat ta āyuṣyaṃ bhuvat tat te varcasyaṃ bhuvat ||
1.83.1
yad ābadhnan dākṣāyaṇā hiraṇyaṃ śatānīkāya sumanasyamānāḥ | tat te badhnāmi śataśāradāya- -āyuṣmān jaradaṣṭir yathāsaḥ ||
1.83.2
nainaṃ rakṣāṃsi na piśācāḥ sahante devānām ojaḥ prathamajaṃ hy etat | yo bibharti dākṣāyaṇaṃ hiraṇyaṃ sa jīveṣu kṛṇute dīrgham āyuḥ ||
1.83.3
apāṃ reto jyotir ojo balaṃ ca vanaspatīnām uta vīryāṇi | indra ivendriyam ava rudhmo asmin sa dakṣamāṇo bibharad dhiraṇyam ||
1.83.4
samānāṃ māsām ṛtubhiṣ ṭvāhaṃ saṃvatsarasya payasā piparmi | indrāgnī tvā brahmaṇā vāvṛdhānāv āyuṣmantam uttamaṃ tvā karātaḥ ||
1.84.1
yat te catasraḥ pradiśo mano jagāma dūrakam | tat ta ā vartayāmasi- -iha kṣayāya jīvase ||
1.84.2
yat te bhūmiṃ catuḥsraktiṃ manaḥ (…) ||
1.84.3
yat te yamaṃ vaivasvataṃ manaḥ (…) ||
1.84.4
yat te samudram arṇavaṃ manaḥ (…) ||
1.84.5
yat te divaṃ yat pṛthivīṃ manaḥ (…) ||
1.84.6
yat te vāyum antarikṣaṃ manaḥ (…) ||
1.84.7
yat te sūryaṃ yad uṣasaṃ manaḥ (…) ||
1.84.8
yat te candraṃ nakṣatrāṇi manaḥ (…) ||
1.84.9
yat ta āpo yad oṣadhīr manaḥ (…) ||
1.84.10
yat te parāṃ parāvataṃ mano jagāma dūrakam | tat ta ā vartayāmasi- -iha kṣayāya jīvase ||
1.85.1
yaṃ gṛhṇanty apsaraso yaṃ mathnāti bṛhaspatiḥ | taṃ kaśyapasya brahmaṇā savitā punar ā bharat ||
1.85.2
yo bhartākūḥ paridhāya mṛgeṣv api dhāvati | taṃ kaśyapasya brahmaṇā savitā punar ā bharat ||
1.85.3
savitāgnir brahmā soma indras tvaṣṭā bṛhaspatiḥ | ete marudyutaṃ tvā brahmaṇā punar ā bharan ||
1.85.4
bhadrāṃ vācaṃ śivaṃ cakṣur marudyutāya kṛṇmasi | imāṃ hy asmā oṣadhim ā harāmy arundhatīm ||
1.86.1
tribhyo rudrebhyaḥ pravasan yajāmi jyeṣṭhaḥ kaniṣṭha uta madhyamo yaḥ | jyotiṣkārāḥ kavayaḥ somapā ye kaṇvā ajantu nir ito vadhena ||
1.86.2
indrāgnī vītaṃ haviṣaḥ saṃvidānau samiddho agniḥ samidhā gīrbhir indraḥ | nudethāṃ kaṇvā nir ito arātim ārād rakṣāṃsi tapataṃ vy asmat ||
1.86.3
vāstoṣpate suprajasaḥ suvīrā ṣaṣṭhīsyāmi śaradaḥ śatāni | durvāstu kaṇvā abhi nir ṇudasva suvāstv asmām̐ upa saṃ viśasva ||
1.86.4
yā tantiṣat khalasad yā ca goṣṭhe yā jātāḥ śakadhūme sabhāyām | prapāyāṃ jātā uta yāś ca bhitsu tāś cātayāmaḥ śivatā no astu ||
1.86.5
dudvā ca dudvatī ca sthas tad vāṃ nāma tad vāṃ nāmadheyam | rudrapreṣite stho 'vye nāma pary asmān vṛṅktam | yo no dveṣṭi tam ṛcchatam ||
1.86.6
vīcī nāmāsy aghahārā nāma | namas te astu vātake 'nyatrāsmad aghaṃ kṛdhi ||
1.86.7
ṛjīte pari ṇo nama- -agreṇa pari ṇo nama | aśmānaṃ tanvaṃ kṛṇmahe adyā naḥ soma mṛḍaya ||
1.87.1
tvaṃ darbhāsi patir oṣadhīnāṃ vibhindan yāsi kanyā ivainām | bhindhi śiraḥ kṛmer jāyānyasya śarīraṃ bhindhy uta bhindhy asthi ||
1.87.2
yaḥ kīkasāstho viradāt parūṃṣi yasyoddhāra uṣṇihās tā hi vavre | haniṣyāmi vāṃ nir ataḥ paretaṃ tṛṇāny attam avasīriṇām iva ||
1.87.3
ayaṃ ya āste jaṭhareṣv antaḥ kāsphīvaśaṃ nirajaṃ martyasya | haniṣyāmi vāṃ nir ataḥ paretaṃ stāyad eyathuḥ prati vām abhutsi ||
1.87.4
yeneyathus tena pathā paretaṃ stāyad eyathuḥ prati vām abhutsi | brahmaṇā vāṃ paritṛhya samantaṃ vi cchetsyāmi nakula iva sarpam ||
1.88.1
yajñapatim ṛṣaya enasāhur nirbhaktā bhāgād anutapyamānāḥ | yad enaś cakṛvān baddha eṣa tato viśvakarman pra mumugdhy enam ||
1.88.2
adānyān somapān manyamāno yajñasya vidvān samaye na dhīraḥ | madhavyān stokān apa yān rarādha saṃ mā taiḥ sṛjatu viśvakarmā ||
1.88.3
ye bhakṣayanto na vasūny ānṛdhur yān agnayo anvatapyanta dhiṣṇyāḥ | yā teṣām avayā duriṣṭāt sviṣṭaṃ tad viśvakarmā kṛṇotu ||
1.88.4
bhīmā ṛṣayo namo astv ebhyaś cakṣur yad eṣāṃ manasaś ca saṃdṛk | bṛhaspataye mahiṣāya dive namo viśvakarman namas te pāhy asmān ||
1.89.1
sarvā imā oṣadhayaḥ pṛthivyām adhi niṣṭhitāḥ | athaiva bhadrike tvam asurebhyo ajāyathāḥ ||
1.89.2
śataṃ jahy apsarasāṃ śataṃ śvanvatīnām | gandharvapatnīnāṃ śatasya- -indro api kṛtac chiraḥ ||
1.89.3
yāḥ patanti puro vātaṃ patanti reṣmabhiḥ saha | cetantīm aśmalāṃ palām indro apsaraso hanat ||
1.89.4
vi vo yaśo havāmahe vi vo haviṣyam odanam | apāvarīr aporṇuta- -asmad yakṣmaṃ aporṇuta vātas tejanyaṃ yathā ||
1.90.1
asitasya vidradhasya lohitasya vanaspate | visalpakasyauṣadhe moc chiṣaḥ piśitaṃ cana ||
1.90.2
yat te balāsa tiṣṭhataḥ kakṣe muṣkāv apākṛtam | vedāhaṃ tasya bheṣajaṃ cīpadrām abhicakṣaṇam ||
1.90.3
nir balāsaṃ balāsino visalpam uta vidradham | paropahatyāṃ te vayaṃ parā yakṣmaṃ suvāmasi ||
1.90.4
śīrṣarogam aṅgarogaṃ śuktivalgaṃ vilohitam | parā te ajñātaṃ yakṣmaṃ adharāñcaṃ suvāmasi ||
1.91.1
payo deveṣu paya oṣadhīṣu paya āśāsu payo 'ntarikṣe | tan me dhātā savitā ca dhattāṃ viśve tad devā abhi saṃ gṛṇantu ||
1.91.2
payo yad apsu paya usriyāsu paya utseṣūta parvateṣu | tan me dhātā savitā ca dhattāṃ viśve tad devā abhi saṃ gṛṇantu ||
1.91.3
yan mṛgeṣu paya āviṣṭam asti yad ejati patati yat patatriṣu | tan me dhātā savitā ca dhattāṃ viśve tad devā abhi saṃ gṛṇantu ||
1.91.4
yāni payāṃsi divy ārpitāni yāny antarikṣe bahudhā bahūni | teṣām īśāne vaśinī no adya pra dattāṃ dyāvāpṛthivī ahṛṇīyamāne ||
1.92.1
āganmemāṃ samitiṃ viśvarūpāṃ yasyāṃ pūrvam avadad deva ekaḥ | sā naḥ sūktair jujuṣāṇā samīcy asmān vṛṇītāṃ sumanasyamānā ||
1.92.2
iyaṃ devī samitir viśvarūpā śilpaṃ kṛṇvānā carati janeṣu | tāṃ rājānaḥ kavayo hṛtsu ketair arājānaś ca vadanaiḥ punanti ||
1.92.3
agniṃ sāmityam upa saṃ sadema vācā priyaṃ madhumatyā vadantaḥ | somo rājā varuṇo mitradharmā mayi śremāṇam upa saṃ namantu ||
1.92.4
yo vaḥ śuṣmo hṛdaye yo bāhvor yaś ca cakṣuṣi | jihvāyā agre yo manyus taṃ vo vi nayāmasi ||
1.93.1
triṣ kuṣṭhāsi vṛtrāj jātas trir divas pari jajñiṣe | triḥ somāj jajñiṣe tvaṃ trir ādityebhyas pari ||
1.93.2
jīvalaṃ naghāriṣaṃ jayatkam aparājitam | taṃ tvāmṛtasyeśānaṃ rājan kuṣṭhā vadāmasi ||
1.93.3
antarā dyāvāpṛthivī antarikṣam idaṃ mahat | tatrāmṛtasyeśānaṃ kuṣṭhaṃ devā abadhnata ||
1.93.4
kuṣṭho 'si devakṛto himavadbhyo nirābhṛtaḥ | tīkṣṇābhir abhribhiḥ khātaḥ sa cakarthārasaṃ viṣam ||
1.94.1
yās te śataṃ dhamanayaḥ sahasrāṇī ca viṃśatiḥ | babhror aśvasya vāreṇa- -api nahyāmi tā aham ||
1.94.2
śatasya te dhamanīnāṃ sahasrasyāyutasya ca | dṛteḥ pādam iva sārathir api nahyāmi yad bilam ||
1.94.3
paramasyāṃ parāvati śuṣko bhaṇḍuś ca tiṣṭhataḥ | tataḥ śuṣkasya śuṣmeṇa tiṣṭhantu lohinīr apaḥ ||
1.94.4
pari vaḥ sikatāmayaṃ maruṃ bile vapāmasi | yakac cid asravīt purā takac cid aśamīd idam ||
1.95.1
rudra mā tvā jīhiḍāma suṣṭutyā maghavan mā sahūtyā | bhiṣaktamaṃ tvā bhiṣajāṃ śṛṇomy un no vīrām̐ īraya bheṣajebhiḥ ||
1.95.2
rudra yat te guhyaṃ nāma yat te addhātayo viduḥ | śivā śaravyā yā tava tayā no mṛḍa jīvase ||
1.95.3
agniṃ tvāhur vaiśvānaraṃ sadanān pradahan v agāḥ | sa no devatrādhi brūhi mā riṣāmā vayaṃ tava ||
1.95.4
yā devaiḥ prahiteṣuḥ patāt tapase vā mahase vāvasṛṣṭā | somas tvām asmad yāvayatu vidvān avantu naḥ pitaro devahūtiṣu ||
1.96.1
rāyaspoṣaṃ dhehi no jātaveda ūrjāvad agne yaśaḥ sūnṛtāvat | dadhāma bhāgaṃ sunavāma somaṃ yajñena tvām upa śikṣema śakra ||
1.96.2
vayam agne dhanavantaḥ syāma- -alaṃ yajñāyota dakṣiṇāyai | grāvā vaded abhi somasyāṃśūn endraṃ śikṣemendunā sutena ||
1.96.3
īśānaṃ tvā śuśrumā vayaṃ puro dhanānāṃ dhanapate | gomad agne aśvavad bhūri puṣṭaṃ hiraṇyavad annavad dhehi mahyam ||
1.96.4
duhāṃ me dyauḥ pṛthivī payo 'jagaro mā sodako 'bhi vi sarpatu | prajāpatinā tanvam ā prīṇe 'riṣṭo ma ātmā ||
1.97.1
asmāñ juṣadhvam asavo 'dya mā naḥ purā jaraso 'savo vadhiṣṭa | pākā gṛṇīmas tava vīryāya śataṃ himān adhipatir na ehi ||
1.97.2
un mṛṇo agād ārjunam agāt suśrud bhagavo gopāya mā | ahne 'dyātmānaṃ pari dade sūryaprāṇo bhavāmi ||
1.97.3
ni mṛṇo agād āsitam agāt suśrud bhagavo gopāya mā | rātraye 'dyātmānaṃ pari dade agniprāṇo bhavāmi ||
1.97.4
anābhūr asy anābho 'nābhuvo bhūyāsma | sa yatra tvaṃ prajāpate trir ekasyāhnaḥ prajāḥ saṃpaśyasi | tatra mām api saṃ paśya- -anaṣṭapaśur bhuvanasya gopāḥ ||
1.98.1
yathā mṛgaṃ ropayasi tiraś carmātividhyasi | evā tvam ugra oṣadhe amuṃ ropaya mām abhi ||
1.98.2
bandhaś cemā upadhiś ca madhuman nau samañjanam | dvārau bhagasyemā ūrū mṛgas tṛṣyann ivā cara ||
1.98.3
abhi tvādhām abhidhinā jāleneva mahājaṣam | yathā mama kratāv aso mama citte sacāvahai ||
1.98.4
ahaṃ vai tvad uttarāsmy adha tvam upadhir mama | saṃ nau badhnāmi saṃbandhanena yathāsāvāvicartyāv ā mṛtyor ā parāvataḥ ||
1.99.1
apocchantī duṣvapnyam apa durhārdam ucchatam | apoṣṭaṃ sarvaṃ kṣetriyaṃ sarvāś ca yātudhānyaḥ ||
1.99.2
ud agātāṃ bhagavatī vicṛtau nāma tārake | vi kṣetriyasya muñcatāṃ saṃgranthiṃ hṛdayasya ca ||
1.99.3
namo astu varatrābhyo nama īṣāyugebhyaḥ | mṛgāyāraṇye tiṣṭhate kṣetriyāyākaraṃ namaḥ ||
1.99.4
ākhor idaṃ kṣaitrapatyaṃ manoś ca mānavasya ca | manaḥ sarvasya paśyata iha bhūyaḥ syād iti ||
1.100.1
ud ehi devi kanya ācitā vasunā saha | na tvā taranty oṣadhayo bāhyāḥ parvatīyā uta ||
1.100.2
yathā tvā devy oṣadhe sarvaḥ kāmayate janaḥ | evā bhagasya no dhehi devebhya ivāmṛtaṃ pari ||
1.100.3
utsaktapatny oṣadha āvataṃkaraṇīd asi | yad eṣi yan niṣīdasi tatra tvāhaṃ sam agrabham aśvam ivāśvābhidhānyā ||
1.100.4
yathā kumāras taruṇo mātaraṃ pratinandati | evāsmān prati nandatu yāṃ vayaṃ kāmayāmahe ||
1.101.1
trīṇi pātrāṇi prathamāny āsan tāni satyam uta bhūtaṃ tatakṣa | ṛtasya māne adhi yā dhruvāṇy ebhir devā amṛtaṃ bhakṣayanti ||
1.101.2
svar yad devā vibhajanta āyan trīṇi pātrāṇi prathamāny āsan | ādityā ekaṃ vasavo dvitīyaṃ tṛtīyaṃ rudrā adhi saṃ babhūvuḥ ||
1.101.3
dhātā veda savitaitāni sarvā bṛhaspatiḥ prathamo devo agniḥ | ebhir indro jaṭharam āpṛṇīte tribhiḥ pātrair uta viśve ca devāḥ ||
1.101.4
ūrdhvā tiṣṭhanti na nu jihmā bhavanti nonaṃ babhūva katamac canaiṣām | devānāṃ pātrāṇi nihitāni yāni tāni saṃ pāti ya ṛtasya gopaḥ ||
1.102.1
paurṇamāsī prathamā yajñiyāsīd ahnāṃ rātrīṇām atiśarvareṣu | ye tvāṃ yajñair yajñiye bodhayanty amī te nākaṃ sukṛtaḥ paretāḥ ||
1.102.2
pūrṇā paścād uta pūrṇā purastāt paurṇamāsī madhyata uj jigāya | tasyāṃ devaiḥ saṃvasanto mahitvā nākasya pṛṣṭhe sam iṣā madema ||
1.102.3
catasro diśaḥ pradiśo ha pañca ṣaḍ urvīr āhū rajaso vimānīḥ | dvādaśa rtava ārtavāś ca te mā- -ā pyāyayantu bhuvanasya gopāḥ ||
1.102.4
yathādityā aṃśum āpyāyayanti yam akṣitam akṣitayaḥ pibanti | evā mām indro varuṇo bṛhaspatir ā pyāyayantu bhuvanasya gopāḥ ||
1.103.1
āgan rātrī saṃgamanī vasūnāṃ viśvaṃ puṣṭaṃ vasv āveśayantī | amāvāsyāyai haviṣā vidhema- -ūrjaṃ vasānā payasā na āgan ||
1.103.2
mā tvā rātri puro daghan mota paścād vibhāvari | āyuṣmantaḥ suprajasaḥ suvīrā ṛdhyāsma tvā suvarcasaḥ ||
1.103.3
yasya devasya sumatau sunītir eti sumatiṃ gṛhāṇām | ā mā puṣṭaṃ ca poṣyaṃ ca rātryā devānāṃ sumatau syāma ||
1.103.4
aham evāsmy amāvāsyā- -amā vasanti sukṛto mayīme | mayi devā ubhaye sādhyāś ca- -indrajyeṣṭhāḥ sam agacchanta sarve ||
1.104.1
prathamā ha vy uvāsa sā dhenur abhavad yame | sā naḥ payasvatī duhā uttarāmuttarāṃ samām ||
1.104.2
yāṃ devāḥ pratinandanti dhenuṃ rātrīm upāyatīm | saṃvatsarasya yā patnī sā no astu sumaṅgalī ||
1.104.3
saṃvatsarasya pratimāṃ ye tvā rātry upāsate | teṣām āyuṣmatīṃ prajāṃ rāyaspoṣeṇa saṃ sṛja ||
1.104.4
iyam eva sā yā prathamā vyaucchat sāpsv antar āsu carati praviṣṭā | vadhūr jigāya navagaj janitrī traya enāṃ mahimānaḥ sacante ||
1.105.1
vānaspatyā grāvāṇo ghoṣam akrata haviṣ kṛṇvantaḥ parivatsarīṇam | ekāṣṭake suprajasaḥ suvīrā vayaṃ syāma patayo rayīṇām ||
1.105.2
iḍāyās padaṃ ghṛtavat sarīsṛpaṃ jātavedaḥ prati havyā gṛbhāya | ye grāmyāḥ paśavo viśvarūpās teṣāṃ saptānāṃ mayi rantir astu ||
1.105.3
iḍayā juhvato havir devān ghṛtavatā yaje | gṛhān alubhyato vayaṃ dṛṣadomopa gomataḥ ||
1.105.4
yaja rtubhya ārtavebhyo mādbhyaḥ saṃvatsarāya ca | dhātre vidhartre samṛdhe bhūtasya pataye yaja ||
1.106.1
āyam agan saṃvatsaraḥ patir ekāṣṭake tava | tasmai devāya haviṣā vidhema sa u naḥ śarma yacchatu ||
1.106.2
ekāṣṭakāyai haviṣā vidhema ya rtūn pañcānu praviṣṭā | sasyena sasyam upasaṃcaranto ariṣṭāsa ṛtuna rtum upa saṃ carema ||
1.106.3
vasanto grīṣmo madhumanta varṣāḥ śarad dhemanta ṛtavo no juṣantām | ā no goṣu bhajantv ā prajāyāṃ suśarmaṇy eṣāṃ trivarūthe syāma ||
1.106.4
ekāṣṭakā tapasā tapyamānā jajāna garbhaṃ mahimānam indram | tena devā vy aṣahanta śatrūn hantāsurāṇām abhavac chacīpatiḥ ||
1.106.5
pūrṇā darve parā pata supūrṇā punar ā pata | sarvān yajñān saṃ pṛñcati- -iṣam ūrjaṃ na ā bhara ||
1.106.6
iṣam ūrjaṃ na ābhṛtya- -iḍayā paśubhiḥ saha | sarasvati tvam asmāsu rāyaspoṣaṃ ni yaccha ||
1.107.1
vātasya nu mahimā rathasya- -ārujann eti stanayann asya ghoṣaḥ | divaspṛg ety aruṇāni kṛṇvann atho eti pṛthivyā reṇum asyan ||
1.107.2
saṃ prerate anu vātasya viṣṭhā ainaṃ gacchanti samaneva yoṣāḥ | tābhir vidvān sarathaṃ deva īyate patir viśvasya bhuvanasya gopāḥ ||
1.107.3
ātmā devānāṃ bhuvanasya gopā yathāvaśaṃ carati deva eṣaḥ | ghoṣa id asya śrūyate na rūpaṃ tasmai devāya haviṣā vidhema ||
1.107.4
antarikṣe pathibhir īyamāno na ni viśate katamac canāhaḥ | apāṃ yoniḥ prathamajā ṛtasya kva svij jātaḥ kuta ā babhūva ||
1.107.5
antarikṣe patayantaṃ vāta tvām āśum āśubhiḥ | paśyanti sarve cakṣuṣā na sarve manasā viduḥ ||
1.107.6
upatrikaṃ saṃcavicaṃ triryamaṃ caturekajam | taṃ mātariśvānaṃ devaṃ divo devā avāsṛjan ||
1.108.1
apa ny adhuḥ pauruṣeyaṃ vadhaṃ mad indrāgnī dhātā savitā bṛhaspatiḥ | somo rājā varuṇo aśvinā yamaḥ pūṣāsmān pari pātu mṛtyoḥ ||
1.108.2
yāni cakāra bhuvanasya yas patiḥ prajāpatir mātariśvā prajābhyaḥ | pradiśo yāni vasate diśaś ca tāni me varmāṇi bahulāni santu ||
1.108.3
yat tanuṣv anahyanta devā dvirājayodhinaḥ | indro yac cakre varma tad asmān pātu viśvataḥ ||
1.108.4
varma me dyāvāpṛthivī varmāhar varma sūryaḥ | varma me viśve devāḥ kran mā mā prāpat pratīcikā ||
1.109.1
somārudrā vi vṛhataṃ viṣūcīm amīvā yā no gayam āviveśa | bādhethāṃ dveṣo nirṛtiṃ parācaiḥ kṛtaṃ cid enaḥ pra mumuktam asmat ||
1.109.2
tigmāyudhau tigmahetī suśevau somārudrāv iha su mṛḍataṃ naḥ | pra ṇo muñcataṃ duritād avadyād gopāyataṃ naḥ sumanasyamānau ||
1.109.3
somārudrā dhārayethām asuryaṃ pra vām iṣṭvā varam aśnavātai | yuvaṃ no dhattām iha bheṣajāni pra yacchataṃ vṛṣaṇā jetvāni ||
1.109.4
somārudrā yuvam asmāsv antas tanūṣu viśvā bheṣajāni dhattam | ava syataṃ muñcataṃ kiṃ cid eno aṅgeṣu baddham uta yadṛśatvi ||
1.110.1
ghṛtasya jūtiḥ samanā sadevāḥ saṃvatsaraṃ haviṣā vardhayantī | śrotraṃ cakṣuḥ prāṇo acchinno no astv acchinnā vayam āyuṣo varcasaḥ ||
1.110.2
upāsmān prāṇo hvayatām upa vayaṃ prāṇaṃ havāmahe | varco jagrāha pṛthivy antarikṣaṃ varcaḥ somo bṛhaspatir vidhartā ||
1.110.3
varcaso dyāvāpṛthivī saṃgrahaṇī babhūvatur varco gṛhītvā pṛthivīm anu saṃ carema | yaśasā gāvo gopatim upa tiṣṭhanty āyatīr yaśo gṛhītvā pṛthivīm anu saṃ carema ||
1.110.4
vrajaṃ kṛṇudhvaṃ sa hi vo nṛpāṇo varmā sīvyadhvaṃ bahulā pṛthūni | puraḥ kṛṇudhvam āyasīr adhṛṣṭā mā vaḥ susroc camaso dṛṃhatā tam ||
1.111.1
nyag vāto vāti nyak tapati sūryaḥ | nīcīnam aghnyā duhe nyag bhavatu te viṣam ||
1.111.2
ni gāvo goṣṭhe asadan ni vatsā adhi tantyām | ny ūrmayo nadīnāṃ ni śuṣmā arasānām ||
1.111.3
ahīnām ahikānāṃ saṃ hi śīrṣāṇy agrabham | hradaṃ sahasrabāhuḥ paretya vy anijam aher viṣam ||
1.111.4
turāṇām aturāṇāṃ viśām urukṣitām uta | kṛṇomi tubhyaṃ bheṣajam āheyam arasaṃ viṣam ||
1.112.1
imā ūrū savāsinau varcasāñje ahaṃ mama | nāma hy enayor veda yathā na bahavo viduḥ ||
1.112.2
varcasāpīnā pṛthivī sūryeṇottabhitā dyauḥ | tviṣiṃ yāṃ paśyāmo vāte tāṃ ni yacche mamorvoḥ ||
1.112.3
veda vai vāṃ nāmadheyaṃ jigīvām̐ aparājitam | prajāṃ ca bahvīm ā śāse rāṣṭraṃ cendrābhirakṣitam ||
1.112.4
viduṣī vāṃ nāmadheyam aśvinā sāraghaṃ madhu | sūrya iva cakṣur bhūtānāṃ prajāṃ dhārayataṃ mayi rayiṃ dhārayataṃ mayi ||
1.112.5
śatapāśāṃ vi tanomy ūrubhyāṃ jaghanena ca | tasmin yo badhyate bandhe sa me astv anyakṣakaḥ ||