Kāṇḍa 15
Ancient Anonymous (Vedic) Sanskrit15.1.1
samyan digbhyaḥ pavate saṃ svarvin madhor ato mādhavaḥ pātv asmān | agnir devo duṣṭarītur adābhya idaṃ kṣatraṃ rakṣatu pātv asmān ||
15.1.2
rathantaraṃ sāmabhiḥ pātv asmān gāyatreṇa cchandasā viśvarūpam | dvādaśā iṣṭayā stomo ahnāṃ samudro vāca idam ojaḥ pipartu ||
15.1.3
ugrā diśām abhibhūtir vayodhāḥ śuciḥ śukre ahany ojasye | indrādhipatiḥ pipṛtād ato no mayi kṣatraṃ viśvato dhārayedam ||
15.1.4
bṛhad rāṣṭraṃ kṣatrabṛd vṛddhavṛṣṇyaṃ triṣṭubhaujaḥ śubhitam ugravīram | indra stomaiḥ pañcadaśena varca idaṃ vātena sagareṇa rakṣatu ||
15.1.5
prācī diśāṃ sahayaśā yaśasvatī viśve devāḥ prāvṛṣāhnāṃ svarvatī | idaṃ kṣatraṃ duṣṭaram astv ojo anādhṛṣṭaṃ sahasvaṃ sahasvat ||
15.1.6
vairūpe sāmany aha tac chakeyaṃ jagatyainad vikṣv ā veśayāmi | viśve devāḥ saptadaśena vadyam idaṃ kṣatraṃ salilāvatam ugram ||
15.1.7
dhatrī diśāṃ kṣatram idaṃ dādhartu- -upasthāśānāṃ mitravad astv ojaḥ | mitrāvaruṇā śaradāhnā cikitnū asmai kṣatrāya mahi śarma yacchatam ||
15.1.8
vairāje sāmany adhi me manīṣā- -anuṣṭubhā saṃbhṛtaṃ vīryaṃ sahaḥ | idaṃ kṣatraṃ mitravad ārdradānv ojā mitrāvaruṇā rakṣatam ādhipatye ||
15.1.9
samrāḍ diśāṃ sahasāmnī sahasvaty ṛtur hemanto viṣṭhayā naḥ pipartu | oṣajātāṃ bṛhatī ca śakvarī- -imaṃ yajñam avatāṃ no ghṛtācī ||
15.1.10
svarvatī sudughā naḥ payasvatī diśāṃ devy avatu no ghṛtācī | tvaṃ gopāḥ puraetota paścād bṛhaspate yāmyāṃ yuṅdhi vācam ||
15.2.1
stomaikaviṃśe bhuvanasya patni vivasvagvāte abhi no gṛṇīhi | ghṛtavatī savitar ādhipatye payasvatī rantir āśā no astu ||
15.2.2
ūrdhvā diśāṃ rantir āśauṣadhīnāṃ saṃvatsareṇa savitā no ahnā | revat sāmnāṃ paṅktiś chandasām ajātaśatruḥ syonā no astu ||
15.2.3
viṣṭambho divo dharuṇaḥ pṛthivyā asyeśānā jagato viṣṇupatnī | viśvavyacā iṣayantī suhutiḥ syonā no astv aditer upasthe ||
15.2.4
dhruvā diśāṃ viṣṇupatny aghorā- -asyeśānā sahaso yā manotā | bṛhaspatir mātariśvota vāyuḥ saṃdhānā vātā abhi no gṛṇantu ||
15.2.5
yo naḥ pitā janitā yo vidhartā yo naḥ sato abhy ā saj jajāna | sa āśiṣā draviṇam icchamānaḥ prathamacchado vara ā viveśa ||
15.2.6
abhy ā vartasva pṛthivī yajñena payasā saha | apānto agnir iṣito 'va rohatu ||
15.2.7
yad agne candraṃ yat pūtaṃ yac chukraṃ yac ca yajñiyam | tad devebhyo bharāmasi ||
15.2.8
iṣam ūrjam aham ata ādi yajñasya yonau mahiṣasya dhāman | ā no goṣu viśastv ā prajāyāṃ jahāmi sedim anirām amīvām ||
15.3.1
āyuṣo 'si prataraṇaṃ vipraṃ bheṣajam ucyase | tad āñjana tvaṃ śantāte 'si māyobhavaṃ kṛtam ||
15.3.2
yo harimā jāyānyo aṅgabhedo visalpakaḥ | sarvaṃ te yakṣmam aṅgebhyo bahir nir hantv āñjanam ||
15.3.3
āñjanaṃ pṛthivyāṃ jātaṃ bhadraṃ puruṣajīvanam | kṛṇotv atpramāyakaṃ rathajūtim anāgasam ||
15.3.4
prāṇa prāṇaṃ trāyasvāso asave mṛḍa | nirṛte nirṛtyā naḥ pāśebhyo muñca ||
15.3.5
sindhor garbho 'si vidyutāṃ puṣpam | vātaḥ prāṇaḥ sūryaś cakṣur divas payaḥ ||
15.3.6
devāñjanaṃ traikakudaṃ pari mā pāhi viśvataḥ | na tvā taranty oṣadhayo bāhyāḥ parvatīyā uta ||
15.3.7
vīdaṃ madhyam avāsṛjad rakṣohāmīvacātanaḥ | amīvāḥ sarvāś cātayan nāśayad abhibhā itaḥ ||
15.3.8
bahv idaṃ rājan varuṇa- -anṛtam āha puruṣaḥ | tasmāt sahasravīrya muñca naḥ pary aṃhasaḥ ||
15.3.9
yad āpo aghnyā iti varuṇeti yad ūcima | tasmāt sahasravīrya muñca naḥ pary aṃhasaḥ ||
15.3.10
mitraś ca tvā varuṇaś ca- -anu preyatur āñjana | tau tvānugatya dūraṃ bhogāya puna rohatu ||
15.4.1
ṛṇād ṛṇam iva saṃ naya kṛtyāṃ kṛtyākṛto gṛham | cakṣurmantrasya durhārdaḥ pṛṣṭīr api śṛṇāñjana ||
15.4.2
yad asmāsu duṣvapnyaṃ yad goṣu yac ca no gṛhe | amāmagatyasta durhārdaḥ priya prati muñcatām ||
15.4.3
apām ūrja ojaso vāvṛdhānam agner jātam adhi jātavedasaḥ | caturvīraṃ parvatīyaṃ yad āñjanaṃ diśaḥ pradiśaḥ karad ic chivās te ||
15.4.4
caturvīraṃ badhyata āñjanaṃ te sarvā diśo abhayās te bhavantu | dhruvas tiṣṭhādhi saviteva vārya imā viśo abhi harantu te balim ||
15.4.5
āṅkṣvaikaṃ maṇim ekaṃ kṛṇuṣva snāhy ekena pibaikam eṣām | caturvīraṃ nairṛtebhyaś caturbhyo grāhyā bandhebhyaḥ pari pātv asmān ||
15.4.6
agnir māghnyenāvatu prāṇāyāpānāyāyuṣe | varcasa ojase tejase svastaye subhūtaye svāhā ||
15.4.7
indro mendryeṇāvatu prāṇāyāpānāyāyuṣe | varcasa ojase tejase svastaye subhūtaye svāhā ||
15.4.8
somo mā somyenāvatu prāṇāyāpānāyāyuṣe | varcasa ojase tejase svastaye subhūtaye svāhā ||
15.4.9
bhago mā bhagenāvatu prāṇāyāpānāyāyuṣe | varcasa ojase tejase svastaye subhūtaye svāhā ||
15.4.10
maruto mā gaṇair avantu prāṇāyāpānāyāyuṣe | varcasa ojase tejase svastaye subhūtaye svāhā ||
15.5.1
āyurdā deva jarasaṃ pṛṇāno ghṛtapratīko ghṛtapṛṣṭho agne | ghṛtaṃ pibann amṛtaṃ cāru gavyaṃ piteva putraṃ jarase nayemam ||
15.5.2
āyur asmai dhehi jātavedaḥ prajāṃ tvaṣṭar adhi ni dhehy onaḥ | rāyaspoṣaṃ savitar ā suvāsmai śataṃ jīvāti śaradas tavāyam ||
15.5.3
imam agna āyuṣe varcase dhāḥ priyaṃ reto varuṇa mitra rājan | mātevāsmā adite śarma yaccha viśve devā jaradaṣṭir jathāsat ||
15.5.4
agniṣ ṭa āyuḥ prataraṃ kṛṇotu somas te puṣṭiṃ prataraṃ dadhātu | indro marutvān adhi te bravītv ādityais te aditiḥ śarma yacchatu ||
15.5.5
revatīs tvā vyakṣaṇaṃ kṛttikāś cakṛtus tvā | apasas tvām atanvata dhiyo 'vayann avāgnāyīr apṛñcan ||
15.5.6
sahasram antām̐ abhito 'dadantā- -aśītir madhyam abhayaṃ vi nārīḥ | devīr devāya paridhe savitre mahat tad āsāmaghavan mahitvam ||
15.5.7
imam aśmānam ā tiṣṭha- -aśmeva tvaṃ sthiro bhava | pra mṛṇīhi durasyataḥ sahasva pṛtaṇāyataḥ ||
15.5.8
yena devaṃ savitāraṃ pari devā adhārayan | tenemaṃ brahmaṇaspate pari rāṣṭrāya dhattana ||
15.5.9
parīmam indram āyuṣe mahe kṣatrāya dhattana | yathainaṃ jarase nayāñ jyok kṣatre adhi jāgarat ||
15.5.10
parīmaṃ somam āyuṣe mahe śrotrāya dhattana | yathainaṃ jarase nayāṃ jyok śrotre adhi jāgarat ||
15.6.1
pari dhatta dhatta varcasemaṃ jarāmṛtyuṃ kṛṇuta dīrgham āyuḥ | bṛhaspatiḥ prāyacchad vāsa etat somāya rājñe paridhātavā u ||
15.6.2
jarāṃ su gaccha pari dhatsva vāso bhavā gṛṣṭīnām abhiśastivā u | śataṃ ca jīva śaradaḥ suvarcā rāyaspoṣam upa saṃ vyayasva ||
15.6.3
parīdaṃ vāso api dhāḥ svastaye 'bhūr vāpīnām abhiśastipā u | śataṃ ca jīva śaradaḥ purūcīr vasūni cārur vibhajāsi jīvan ||
15.6.4
yoge yoge tapastaraṃ vāje vāje havāmahe | sakhāya indram ūtaye ||
15.6.5
hiraṇyavarṇo ajaraḥ suvīro jarāmṛtyuḥ prajayā saṃ viśasva | tad agnir āha tad u soma āha bṛhaspatiḥ savitā tad indraḥ ||
15.6.6
yadottamat tantu badhāya nāvadvāsaḥ pūrvayāvat pururūpapeśaḥ | bhadrātīkā samajaraṃ suvīraṃ tena devāḥ pra tirantv āyuḥ ||
15.6.7
yasya brāhmaṇaḥ sicam ārabhante śrathnanto nīvaṃ pratiranta āyuḥ | tasya devā devahūtiṃ juṣantāṃ sa viśvahā sacatāṃ svasti ||
15.6.8
anyad ā dhatsva pari dhatsva vāsa imam ulbam apa lumpāmi yas te | jarase tvām ṛṣayaḥ saṃ vyayantu sūryo bhagas te pra tirantv āyuḥ ||
15.6.9
yasya devāsaḥ prathamavāsyaṃ harāmi taṃ tvā viśve avantu devāḥ | taṃ tvā bhrātaraḥ suvṛdhā vardhamānam anu jāyantāṃ bahavaḥ sujātam ||
15.6.10
ahatenāhato bhava sthira sthireṇa saṃ bhava | pra mṛṇīhi durasyataḥ sahasva pṛtanāyataḥ ||
15.7.1
mitraḥ pṛthivyā adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.7.2
varuṇo 'pām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.7.3
vāyur antarikṣasyādhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.7.4
sūryo divo 'dhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.7.5
candramā nakṣatrāṇām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.7.6
vasuḥ saṃvatsarāṇām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.7.7
saṃvatsara ṛtunām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.7.8
agnir vanaspatīnām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.7.9
indraḥ karmaṇām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.7.10
savitā prasavānām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.8.1
viṣṇuḥ parvatānām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.8.2
tvaṣṭā rūpāṇām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.8.3
rudraḥ paśūnām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.8.4
somaḥ payasām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.8.5
parjanya oṣadhīnām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.8.6
samudro nadīnām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.8.7
hiṃkāraḥ sāmnām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.8.8
sarasvatī vācām adhyakṣā | sā māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.8.9
pūṣā pathīnām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.8.10
gāyatrī chandasām adhyakṣā | sā māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.9.1
bṛhaspatir devānām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.9.2
prajāpatiḥ prajānām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.9.3
yamaḥ pitṝṇām adhyakṣaḥ | sa māvatv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ dehahūtyām asyām ākūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.9.4
pitaraḥ pare 'varas tatas tatāmahaḥ | te māvantv asmin brahmaṇy asmin karmaṇy asyāṃ purodhāyām asyāṃ devahūtyām asyām akūtyām asyām āśiṣi svāhā ||
15.9.5
devānāṃ devā devā deveṣv adhidevāḥ parā kramadhvam | prathamā dvitīyeṣu dvitīyās tṛtīyeṣu ||
15.9.6
trir ekādaśā viśve vaiśvānarā mahi mahānto na mārabhadhvam | idaṃ śakeyaṃ yad idaṃ kṛṇomi svāhā ||
15.10.1
jīmūtasyeva bhavati pratīkaṃ yad varmī yāti samadām upasthe | anāviddhayā tanvā jaya tvaṃ sa tvā varmaṇo mahimā pipartu ||
15.10.2
dhanvanā gā dhanvanājiṃ jayema dhanvanā tīvrāḥ samado jayema | dhanuḥ śatror apakāmaṃ kṛṇotu dhanvanā sarvāḥ pṛtanā jayema ||
15.10.3
vakṣyantīved ā ganīganti karṇaṃ priyaṃ sakhāyaṃ pariṣasvajānā | yoṣeva śiṅkte vitatādhi dhanvañ jyā iyaṃ samiti pārayantī ||
15.10.4
te ācarantī samaneva yoṣā māteva putraṃ pipṛtām upasthe | apa śatrūn vidhyatāṃ saṃvidāne ārtnī ime visphurantī amitrān ||
15.10.5
bahvīnāṃ pitā bahur asya putro vyacaḥ kṛṇoti samado 'vagatya | iṣudhiḥ saṅkāḥ pṛtanāś ca sarvāḥ pṛṣṭhe ninaddho jayati prasūtaḥ ||
15.10.6
rathe tiṣṭhan nayati vājinaḥ puro yatrayatra kāmayate suṣārathiḥ | abhīśūnāṃ mahimānaṃ panāyata manaḥ paścād anu yacchanti raśmayaḥ ||
15.10.7
tīvrān ghoṣān kṛṇvatāṃ vṛṣapāṇayo 'śvā rathebhiḥ saha vājayantaḥ | apakrāmantaḥ prapadair amitrān kṣiṇanti śatrūṃr anapavyayantaḥ ||
15.10.8
rathavāhanaṃ havir asya nāma yatrāyudhaṃ nihitam asya varma | tatrā ratham upa śagmaṃ sadema viśvāhā vayaṃ sumanasyamānāḥ ||
15.10.9
svāduṣaṃsadaḥ pitaro vayodhāḥ kṛcchreśritaḥ śaktīvanto gabhīrāḥ | citrasenā iṣubalā amṛdhrāḥ satovīrā uravo vrātasāhāḥ ||
15.10.10
brahmaṇāsaḥ pitaraḥ somyāsaḥ śive no dyāvāpṛthivī anehasā | pūṣā naḥ pātu dūritād ṛtāvṛdho rakṣā mākir ṇo aghaśaṃsa īśata ||
15.11.1
bṛhaspatir naḥ pari pātu paścād utottarasmād adharād aghāyoḥ | indraḥ purastād uta madhyato naḥ sakhā sakhibhyo varivaḥ kṛṇotu ||
15.11.2
suparṇaṃ vaste mṛgo asyā danto gobhiḥ saṃnaddhā patati prasūtā | yatrā naraḥ saṃ ca vi ca dravanti tad asmabhyam iṣavaḥ śarma yacchān ||
15.11.3
suparṇo vāso yad u sarpir āsā mano hiraṇyam iṣavaḥ patatrī | māsmāṅ arann amuta āpatantīr itaḥ prahitāḥ savitar jayantu ||
15.11.4
ahir iva bhogair pary eti bāhuṃ jyāyā hetim apabādhamānaḥ | hastaghno viśvā vayunāni vidvān pumān pumāṃsaṃ pari pātu mṛtyoḥ ||
15.11.5
ā jaṅghanti sānv eṣāṃ jaghanām̐ upa jighnate | aśvājani tra pracodaya- -aśvān samatsu pādaya ||
15.11.6
divas pṛthivyāḥ pary oja ābhṛtaṃ vanaspatibhyaḥ pari saṃbhṛtaṃ sahaḥ | apām ojmānaṃ pari gobhir ābhṛtam indrasya vajraṃ haviṣā rathaṃ yaja ||
15.11.7
indrasya vajro marutām anīkaṃ mitrasya garbho varuṇasya nābhiḥ | semāṃ no havyadātiṃ juṣāṇo deva ratha prati havyā gṛbhāya ||
15.11.8
vanaspate vīḍvaṅgo hi bhūyā asmatsakhā prataraṇaḥ suvīraḥ | gobhiḥ saṃnaddho ratha vīḍayasva- -āsthātā te jayatu jetvāni ||
15.11.9
upa śvāsaya pṛthivīm uta dyāṃ purutrā te manutāṃ viṣṭhitaṃ jagat | sa dundubhe sajūr indreṇa devair dūrād davīyo apa sedha śatrūn ||
15.11.10
ā krandaya balam ojo na ā dhā abhi ṣṭana duritā bādhamānaḥ | apa sedha dundubhe ducchunām ita indrasya muṣṭir asi vīḍayasva ||
15.12.1
prāmūñ jayābhīme jayantu ketumad dundubhir vāvadītu | sam aśvaparṇāḥ patayantu no naro 'smākam indra rathino jayantu ||
15.12.2
indro rathāya prapadaṃ kṛṇotu yam adhyaṣṭhān maghavā jayantām | irya iva paśubhir yuyotu gopā ariṣṭo jātaḥ prathamaḥ siṣāsan ||
15.12.3
parjanyasyeva stanayitnur āsor indrāgnyor iva cekhidyate ghoṣo asya | sāhasro vīraḥ śataṃ sasanvān ayutaṃ sasanvān ratha mṛḍeha ||
15.12.4
śyenasya pakṣau hariṇasya bāhū indrasya muṣṭir marutām anīkam | gobhiḥ saṃnaddho asi vīḍayasva ||
15.12.5
ud yaṃyamīti sahiteva bāhū ubhe sicau yajate bhīma ṛñjan | uc chukram atkam ajate śacībhir navā mātṛbhyo vasanā jahāti ||
15.12.6
ugrau te nemī pavī ta ugrā ugrāḥ śaṅkavo bṛhato rathasya | īṣātra veṇavo namatis ta ugrā- -agniś cakṣuḥ pravayaṇaṃ rathasya | tenāmitrān pramṛṇan yāhi śatrūn ||
15.12.7
arā nābhayo balam it te akṣa ugrau te koṣau saha nisyadābhyām | āṇyor vadhrān uta koṣaghorā sthānaṃ bandha uta vandhuraṃ te ||
15.12.8
goṣṭhe balaṃ mṛga ekam aṅgaṃ parā kramadhvaṃ maha ā suvanta | abhīśavo hatānena vṛtram ayaṃ kṣatreṇa prajayāstūgraḥ ||
15.12.9
ā tiṣṭha jiṣṇus tarasā sapatnān sāhasro vīraḥ pramṛṇan yāhi śatrūn | pṛṣṭiyuge kṛṇutaṃ vīryāṇi tad etām etaṃ ratham asya śagme ||
15.12.10
aṣṭau cakṣūṃṣi kavayaḥ saṃ namantv aśvā prākāśā ṛju dhāvayantaḥ | anu tvā skambho dadatāṃ piteva cakramāṇam ainaṃ dhatsvopasthe pra tirāty āyuḥ ||
15.12.11
kavibhiḥ syūtaḥ sa rathe vibaddhaḥ sa dhanvadhir dhanucitte jajāna | anuprāsyemāni pṛthumadhyamāny aśvebhyaḥ śaṃtvāya kavibhiḥ kṛtāni tebhiṣ ṭe śarma yacchantu devāḥ ||
15.13.1
agniṃ brūmo vanaspatīn oṣadhīr uta vīrudhaḥ | indraṃ bṛhaspatiṃ sūryaṃ te no muñcantv aṃhasaḥ ||
15.13.2
brūmo devaṃ savitāraṃ dhātāram uta pūṣaṇam | tvaṣṭāram agryaṃ brūmas te (…) ||
15.13.3
brūmo rājānaṃ varuṇaṃ mitraṃ viṣṇum atho bhagam | aṃśaṃ vivasvantaṃ brūmas te (…) ||
15.13.4
gandharvāpsaraso brūmo aśvinā brahmaṇaspatim | aryamā nāma yo devas te (…) ||
15.13.5
vātaṃ brūmaḥ parjanyam antarikṣam atho diśaḥ | āśāś ca sarvā brūmas te (…) ||
15.13.6
ahorātre idaṃ brūma sūryācandramasā ubhā | ādityān sarvān brūmas te no muñcantv aṃhasaḥ ||
15.13.7
muñcantu mā śapathyād ahorātre atho uṣāḥ | somo mā divyo muñcatu yam āhuś candramā iti ||
15.13.8
pañca rājyāni vīrudhāṃ somaśreṣṭhāni brūmasi | bhaṅgo darbho yavaḥ sahas te no muñcantv aṃhasaḥ ||
15.13.9
ye grāmyāḥ sapta paśava āraṇyā uta ye mṛgāḥ | śakuntān pakṣiṇo brūmas te no muñcantv aṃhasaḥ ||
15.13.10
bhavāśarvāv idaṃ brūma ugraḥ paśupatiś ca yaḥ | iṣūr yā eṣāṃ vidmas te no muñcantv aṃhasaḥ ||
15.14.1
yajñaṃ brūmo yajamānam ṛcaḥ sāmāni bheṣajā | yajūṃṣi hotrān brūmas te no muñcantv aṃhasaḥ ||
15.14.2
ṛtūn brūma ṛtupatīn ārtavām̐ uta hāyanān | samāḥ saṃvatsarān māsas te no (…) ||
15.14.3
divaṃ brūmo nakṣatrāṇi bhūmiṃ yakṣāṇi parvatān | samudrā nadyo veśantās te (…) ||
15.14.4
sapta ṛṣīn vā idaṃ brūmo 'po devīḥ prajāpatim | pitṝn yamaśreṣṭhān brūmas te (…) ||
15.14.5
viśvān devān idaṃ brūmaḥ satyasandhān ṛtāvṛdhaḥ | viśvābhiḥ patnībhiḥ sākaṃ te (…) ||
15.14.6
ādityā rudrā vasavo devā daivā atharvaṇaḥ | aṅgiraso manīṣiṇas te (…) ||
15.14.7
ye devā diviṣado 'ntarikṣasadaś ca ye | pṛthivyāṃ śakrā ye śritās te (…) ||
15.14.8
eta devā dakṣiṇataḥ paśvāt prāñca ud etana purastāc chakrā uttarād viśve devāḥ sametya te (…) ||
15.14.9
arāyān brūmo rakṣāṃsi sarpān puṇyajanān uta | mṛtyūn ekaśataṃ brūmas te no muñcantv aṃhasaḥ ||
15.14.10
yā devīḥ pañca pradiśo ye devā dvādaśartavaḥ | saṃvatsarasya ye daṃṣṭrās te naḥ santu sadā śivāḥ ||
15.14.11
bhūtaṃ brūmo bhūtapatiṃ bhūtānām uta yas patiḥ | bhūtāni sarvā brūmas te no muñcantv aṃhasaḥ ||
15.15.1
yāvad dyaur yāvat pṛthivī yāvat paryeti sūryaḥ | tāvat tvam ugra oṣadhe pari pāhy arundhati ||
15.15.2
ariṣṭas tvā khanaty ariṣṭāya khanāmi tvā | dvipāc catuṣpād asmākaṃ sarvam astv anāturam ||
15.15.3
devānām asi svasā marutām asi sañcarī | yaṃ jīvam aśnuṣe tvaṃ na sa riṣyāti pūruṣaḥ ||
15.15.4
arundhatī nāmāsi tṛtīyasyām ito divi | tatrāmṛtasya rohaṇaṃ tena tvācchāvadāmasi ||
15.15.5
śaṃ ta āpo hṛdyāḥ śaṃ te kulijyā uta | śaṃ vātaḥ śaṃ bṛhaspatiḥ śaṃ te tapatu sūryaḥ ||
15.15.6
śaṃ ta indrāgnī bhavatāṃ śaṃ rātrī prati dhīyatām | śaṃ te pṛthivyāṃ vīrudhaḥ śam u te santv oṣadhīḥ ||
15.15.7
bahvīṣu hi tvām avidam oṣadhīṃ vīryavatīm | arundhati tvām āhārṣam ito mā pārayān iti ||
15.15.8
abhiprepseva jīvantam abhi dasyed arundhatī | eṣā daviddya bheṣajī devī vātīkṛtasya ca ||
15.15.9
anu ṣiñca nas tat kurv agado vai bhaviṣyati | vātīkṛtasya bheṣajy āgan devy arundhatī ||
15.15.10
mā bibher na mariṣyasy agado vai bhaviṣyasi | vātīkṛtasya bheṣajy āgan devy arundhatī ||
15.16.1
arundhatyaḥ saṃ vadante gāvaḥ pravrājinīr iva | yam āturam abhigaccha- -amāvataṃ kṛṇu māvatam ||
15.16.2
imaṃ me tvaṃ jarāmṛtyuṃ puruṣaṃ kṛṇv oṣadhe | rājñī hi sarvāsām asy oṣadhīnām arundhatī ||
15.16.3
trāyamāṇā hy asi jīvalā vīryāvatī | arundhati tvām āhārṣam ito mā pārayān iti ||
15.16.4
digdhena ca viddhasya- -aghasyāghaviṣā ca yā | arundhati tvaṃ tasyāsi viṣasya viṣadūṣaṇī ||
15.16.5
āheyena ca daṣṭasya- -aghasya (…) ||
15.16.6
vātīkāreṇa ca kṣiptasya- -aghasya (…) ||
15.16.7
bhavena ca (…) | (…) ||
15.16.8
śarveṇa ca (…) | (…) ||
15.16.9
rudreṇa ca (…) | (…) ||
15.16.10
paśupatinā ca kṣiptasya (…) ||
15.17.1
ugreṇa ca devena ca kṣiptasya (…) ||
15.17.2
mahādevena ca kṣiptasya (…) ||
15.17.3
īśānena ca kṣiptasya- -aghasyāghaviṣā ca yā | arundhati (…) ||
15.17.4
yat pṛthivyāṃ viṣaṃ vīrutsv adhi yad viṣam | (…) ||
15.17.5
yad oṣadhībhyaḥ saṃbharanti brahmāṇo menaye viṣam | (…) ||
15.17.6
yad brāhmaṇāḥ saṃbharanti tṛṣṭamāśīviṣaṃ viṣam | (…) ||
15.17.7
yaḥ kṣipto mṛtyunā yasmair yo daṣṭas tṛṣṭadaṃśmabhiḥ | arundhati tvaṃ tasyāsi viṣasya viṣadūṣaṇī ||
15.17.8
saṃ jihīṣvāmukthā yakṣmād ārukṣo lokam uttamam | apā jīvasi pātreṇa- -adhi jīvapurā ihi ||
15.18.1
apsaraso vi vo yakṛd vi vo bhinadmi mehanam | vi caṇḍālaṃ vy arjunaṃ vi vavṛtraṃ bhinadmi vaḥ ||
15.18.2
viśvajanyāḥ pāñcajanyā mahārukmāḥ śikhaṇḍinīḥ | sarvā indrasya vajreṇa hatā budbudayātavaḥ ||
15.18.3
andhācīm asitācīm ulūkhalasya budhnena | avaitaṃ vatsapaṃ jahi ||
15.18.4
dūrād enāḥ praty ā paśyam āpatantīr atho divaḥ | devānāṃ havyamohanīr indro apsaraso hanat ||
15.18.5
ā hatā apa tā itaḥ khalād iva yātudhānyaḥ | amuṃ gacchata pūruṣaṃ samudram apa gacchati ||
15.18.6
divaṃ gacchantu divyāḥ saro gacchantu sārasīḥ | uluṅgulasya yo guhas tad u gacchantv āsurīḥ ||
15.18.7
āskandike viskandike parācīr apa nṛtyantu | sāraṅgeṇa śunā saha ||
15.18.8
yaḥ sāraṅgo hiraṇyadan śvā divyaḥ pariplavaḥ | tasyāhaṃ nāma jagrabha- -asmā ariṣṭatātaye ||
15.18.9
adyāṃ te viraṇī parācīr apa nṛtyata | śṛṇāmi ghorā vaḥ pṛṣṭī brahmaṇā kīkasā uta ||
15.18.10
ekatriṃśad aśvavatīś catasra uta guṅguvaḥ | śivā daśa śṛtā daśa keśinīḥ pañcaviṃśatiḥ | idam uluṅgulukābhyo apsarābhyo 'karaṃ namaḥ ||
15.19.1
yāḥ preṅkhe preṅkhayante santāne mālavā iva | (…) ||
15.19.2
yāḥ purastād ācaranti sākaṃ sūryasya raśmibhiḥ | (…) ||
15.19.3
yā adharād ācaranty anasā chadisā saha | (…) ||
15.19.4
yāḥ paścād ācaranty andhena tamasā saha | (…) ||
15.19.5
yā uttarād ācaranti varṣeṇa vidyutā saha | (…) ||
15.19.6
yā adhastād udvīkṣante sācy akṣi karikratīḥ (…) ||
15.19.7
yā upariṣṭād avekṣante nīle vyaktāni bibhratīḥ | (…) ||
15.19.8
yā antarikṣa īrayanti vātena reṣmaṇā saha | (…) ||
15.19.9
yā nadīr iti catasraḥ ||
15.20.1
tvaj jātā rudra śantamā tvaṃ hi no babhuryā irāya bheṣajebhiḥ | vi yakṣmān yāvayāsmad vy aṃho vy amīvāś cātayāsmad viṣūcīḥ ||
15.20.2
tvaṃ devānām asi rudra śreṣṭhas tavas tavasām ugrabāho | hṛṇīyasā manasā modamāna ā babhūvitha rudrasya sūnoḥ ||
15.20.3
tvaṃ hi no vīrām̐ īraya bheṣajebhir uruṃ no bhavanta maghavo marutvan | karā naḥ pāram aṃhasaḥ svasti viśvā abhītīr apa sedhāsmat ||
15.20.4
tvaṃ hi no vṛṣabha cakṣimeṣṭhā asmai rudrāyogrāya mīḍhuṣe | kṣayadvīrāya pra bharāmahe matiṃ yathā naḥ śam aso dvipade śaṃ catuṣpade ||
15.20.5
kva teṣu rudra hasto mṛḍayāko jalāṣaḥ | apabhartā rapaso daivyasya ||
15.20.6
pra yakṣmaḥ pra nirṛtir etv asmat seneva sṛṣṭā pracatām amīvā | ārādhvaṃ sanā vṛjanā jahīta ||
15.20.7
arhan dhanur hitaṃ bibharṣy arhan niṣkaṃ rajantaṃ viśvarūpam | arhann idaṃ dayase viśvam ejan na te dūraṃ na pariṣṭhāsti te bhava sadyaḥ sarvān pari paśyasi bhūmim ||
15.20.8
namas te astu vidyute namas te stanayitnave | namas te astv aśmane yena pradiśam asyasi ||
15.20.9
mā devānām ugra rājann asmākaṃ puruṣā riṣan | rakṣāṃsy asmad yakṣmāṃś ca nāśayāmasi brahmaṇā ||
15.20.10
brahmaṇeto nāśayāmo yat kiṃ cāṅgeṣv āmayat | śalyān yakṣmasyātho ropīs tā ito vi nayāmasi ||
15.21.1
nayāmi vāṃ paśupatī ghṛtenājyena vardhayan | yaṃ dviṣmo yaś ca no dveṣṭi tasya veśaḥ kariṣyathaḥ ||
15.21.2
adhi brūtaṃ paśupatī dvipade me catuṣpade | prasūtau yatra jaghnatus tato me mātaraṃ riṣat ||
15.21.3
yā vāṃ rudraḥ śivā tanū yā vāṃ santi rogaṇāḥ | yā vām āyuṣmatīs tanūs tābhir no mṛḍataṃ yuvam ||
15.21.4
na pra minanti vratino vratāni satyaṃ jinvanto vidathā vadantaḥ | yasyeme rodasī ubhe saṃyukte manasā hṛdā ||
15.21.5
sa prajānāṃ prajāpatiḥ sādhu rakṣati varṣati | sa veda ratnabheṣajaṃ devebhyas pary ābhṛtaṃ tena no mṛḍataṃ yuvam | jīvātave na martave 'tho ariṣṭatātaye ||
15.21.6
saguṇāsa āsate saṃyuktā balāya kam | teṣāṃ yad indriyaṃ vṛha cati rocati rocanā ||
15.21.7
ye te rocane bṛhatī antarikṣe atho divaḥ | tābhyām upa pra yāhi naḥ sarvavīrām̐ ariṣyataḥ ||
15.21.8
sarvavīrā ariṣyanto rocane adhi tasthima | yathā nas tṛṣṇamad vasu divi kṣipadbhyo apsu yā ||
15.22.1
indrāgnī huve prathamau hvayāmi marutaḥ śivān | hvayāmi viśvān devān imaṃ homam avantu me ||
15.22.2
tvaṃ prathamo amṛtatvam agne devo devatvaṃ prathamo jigetha | tava divi hṛdayaṃ saṃ babhūva sa naḥ śivā āpo jātavedo ni yaccha ||
15.22.3
agnāv agniś carati praviṣṭa ṛṣīṇāṃ putro adhirāja eṣaḥ | tasmai juhomi haviṣā ghṛtena mā devānāṃ yūyavad bhāgadheyam ||
15.22.4
ye devā divi ṣṭha ye pṛthivyāṃ jātavedo ya urāv antarikṣe | ye giriṣu parvateṣv apsv antas te devā aśaniṃ yāvayātha ||
15.22.5
mitraṃ digbhiḥ kṛṇuṣva jātaveda āśābhir mitram adhipā vipaścit | mā no hiṃsīr divyenāgninā sasyāṃ yena yanti maruta spardhamānāḥ ||
15.22.6
vidyotamāna stanayan vṛṣevaiṣi kanikradat | bhīmaḥ parjanya te rathaḥ sa u naḥ śarma yacchatu ||
15.22.7
ye vidyutam aśanim ā tanvanti marutaḥ salilād adhi | kṛṣyai no viśvavārāyā avadhanvā ni tanvatām ||
15.22.8
yo vidyutam aśanim ātaṃty antarikṣād uta vātād divaś ca | tebhyo marudbhyo namo 'stv ojase ||
15.22.9
tā yantu svaraṃkṛtāḥ syonāḥ śivatamāḥ pathā | mā na indra yavaṃ vadhīr mitramenena kṛṇmahe ||
15.22.10
darbho agra oṣadhīnāṃ śatakāṇḍo ajāyata | sa devaiḥ prahito 'yam āgan svastaye vṛṣā marudbhiḥ saha saṃvidānaḥ ||
15.23.1
vṛṣākṣasyāsurasya menir asi tāṃ tvayā tathā veda karṇasya kauvidasyevamāśā | tāṃ mābhy ava gā dvādaśāhnāni vi rakṣe ||
15.23.2
asir me tigmasyāyasa indrāgnibhyāṃ susaṃśitaḥ | tena sedhām id āduniṃ kṛṣiṃ me māva gād iti sasyaṃ me mā vadhīd iti ||
15.23.3
marutaḥ pari vṛṅdhi no divaḥ kṣudrebhir aśmabhiḥ | udumbarasya śākhayā vicakṣuṣā- -aśaniṃ yāvayāmasi ||
15.23.4
maruto mṛḍayāta no divaḥ śukrebhir aśmabhiḥ | udumbarasya śākhayā vicakṣuṣā- -aśaṇiṃ yāvayāmasi ||
15.23.5
vartād vartam ā krāma parvatād adhi parvatam | girau pratiśṛtā satī vṛkṣān bhaṅdhi mā yavam ||
15.23.6
adāmnā tvā sandhyāmi yāvaṇyā paribhūrṇyā | sānau pratiśṛtā satī tṛṇaṃ bhaṅdhi mā yavam ||
15.23.7
uśatī nāmāsi salindā nāma | anyām āsāṃ gaccha yaṃ dviṣmas taṃ gaccha ||
15.23.8
parācīm anu saṃvataṃ parācīm anu saṃvidaṃ parācy anu ni drava | itas tvā nāśayāmasi brahmaṇā vīryāvatā ||
15.23.9
vār bhavodakaṃ bhava- -udakasyodakaṃ bhava | kṣudrāt kṣodīyasī bhūtvā- -athehy adhamaṃ tamaḥ ||
15.23.10
syonā bhava śivā bhava śivāc chivatarā bhava | phenān mṛdīyasī bhūtvā- -idaṃ śasyam upā cara ||
15.23.11
namas te astu vidyute stanayitnave | namas te agne dūre hete kṛṇmo mā no hiṃsīr dvipado mā catuṣpadaḥ ||
15.23.12
prati tvā sahasāsahaḥ sahasā prati rudhmasi | aindram idaṃ saho mahad bhūmyās tavaṃ divi śritam | aphālakṛṣṭam ā krama mā na indra yavaṃ vadhīḥ ||
15.23.13
yāḥ samudrād uccaranty utsebhyo yā nadībhyaḥ | atyantaḥ sarpo vaidyuto 'śaniṃ yāvayād itaḥ ||